Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ…բազկաթոռ-պարկ

Ինչ անուններ ասես, որ չեն տվել արտաքինից  անձև, բայց ներկայումս  շատ սիրված բազկաթոռ-պարկերին: Առավել հայտնի անուններն են «բազկաթոռ-տանձ» կամ պարզապես «տանձ» կամ էլ «Բին-բեգ»՝ «լոբու պարկ» և այլն: Բայց այդ բոլոր անունների ծագումը կապված է հենց առաջին բազկաթոռ-պարկի ստեղծման հետ, որը հայտնի է որպես «Sacco»:

Շատերը չգիտես ինչու համոզված են, որ  բազկաթոռ-պարկը նախագծել են ժամանակակից դիզայներները: Այնուամենայնիվ բազկաթոռ-պարկը, ավելի ճիշտ, նրա առաջին նմուշը  ստեղծվել է մոտ  կես դար առաջ: Այն իրոք պատրաստել են իտալացի դիզայներներ Պիերո Գատին, Սեզարի Պաոլինին և Ֆրանկո Թեոդորոն, և սկզբից այն որևէ  գործնական նպատակ չի ունեցել:

Հակադիզայն. ահա թե ինչպես կարելի է այն անվանել: Այս բազկաթոռը նրանց կողմից պարզապես հորինվել է  ի հակադրություն  դարեր շարունակ օգտագործվող արդեն արմատացած և ավանդական դարձած բազկաթոռի: Բազկաթոռ-պարկի պատմությունը սկսվում է 1960-ականների սկզբից՝ սեռական հեղափոխության  և առաջադիմության ծագման ժամանակաշրջանում (երաժշտությունում Beatles, արտհաուզ, պիժոններ և այլ նորարարական շարժումներ): Բացի այդ Իտալիայի  տնտեսական աճը մարդկանց հնարավորություն է տվել մտածել նման բաների մասին: Թերևս այս գաղափարը հնարավոր չէր լինի իրականացնել, եթե դիզայներների  խմբում չլիներ չորրորդ անդամը` Աուրելիո Զանոտտան, որը  կահույքի գործարանի սեփականատեր էր և  որի տեսականու մեջ առկա էին տարբեր տեսակի բազկաթոռներ:

  Հենց նա էր, որ դիզայներների խենթ գաղափարի մեջ տեսել է խոստումնալից ուղղություն` անհենք կահույքի արտադրություն:  Հենց նա է, որ 1968 թվականին անհենք բազկաթոռը հասցրել է լայն   «զանգվածներին»: Նա այն անվանել է «Sacco» կամ  իտալերենից թարգմանված «պարկ»: Զանոտտան  պատմության մեջ  դառնալով բազկաթոռ-պարկի առաջին արտադրողը, ավելին է արել, նա հասել է նրան որ այն օգտագործելու համար դարձել է ավելի գործնական և տեխնոլոգիական: 

Թեոդորը, Գատին և Պաոլինին հորինել էին բազկաթոռ, որը  լցնում էր ջրով, սակայն, դա անհարմար էր նստելու համար  և շատ ծանր: Զանոտտան  է, որը բազկաթոռների լցոնիչի համար օգտագործել է պլաստմասե գնդիկներ: Այստեղից էլ գալիս է այդ բազկաթոռների այն անունը, որը ամերիկացիներն են  տվել նրան` «լոբու պարկ»: Զանոտտան  փոխել է նաև պարկը: Սկզբնապես օգտագործված պոլիվինիլքրորիդե պարկի  փոխարեն (բանն այն է, որ ի սկզբանե պարկի մեջ ջուր էր լցվում , իսկ այդ նյութը ջրաանթափանց է), նա սկսել է օգտագործել գործվածքներ, որոնք շփման դեպքում ավելի հաճելի են մարմնի համար: Նմանատիպ նյութը ուներ նաև այն առավելությունը, որ կտրուկ նստելու ժամանակ  չէր պատռում, և  ավելի գեղագիտական էր:

Երկար տարիներ պարկի գործվածք բացառապես վարդագույն է եղել, որի պատճառը ըստ երևույթին այն էր, որ իտալացի կահույքագործի   պահեստը լցված է եղել հենց այդ գույնի գործվածքով: Բազկաթոռ-պարկը կահույքագործ  Զանոտտաին համաշխարհային համբավ և միլիոնավոր դոլարների եկամուտ է պարգևել: «Sacco»-ն առկա է աշխարհի բոլոր խոշոր այն թանգարաններում, որտեղ ցուցադրվում են կահույքի նմուշներ: Բազկաթոռ-պարկի պատմության մեջ երկրորդ փուլ է  համարվում նոր հազարամյակի սկիզբ, քանի որ սկսվել է ուրվագծվել անհենք կահույքի արտադրության միտում: Միևնույն ժամանակ սկսվել է փոխվել  այս բազկաթոռի ձևը՝  ստեղծվել են բազմոց-պարկեր, աթոռ-պարկեր և անգամ կահույք- տրանսֆորմերներ: Բայց, այնուամենայնիվ, ներկայումս էլ առաջնայնության դափնեպսակը այնուամենայնիվ «լոբու պարկ»-ինն է:

Կ․ Խաչիկյան