Ադրբեջանի կողմից նվաստացած Հայաստանը շրջվում է դեպի Արևմուտք
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՄ-ն կարող է պարծենալ, որ ինքը կարգավորող գերտերություն է, բայց ոչ թե ռազմական հարցերում։ Չնյայած դրան նա սկսել է երկու ուղղությամբ մկաններն օգտագործել Հայաստանի հետ հարաբերություններում, գրում է turbopages.org-ը։
Հուլիսի 22-ին ԵՄ-ն հայտարարել է, որ իր ռազմական օգնության ծրագրերից մեկով առաջին անգամ օգնություն է ուղղելու Հայաստանին։ Նույն օրը բանակցություններ են սկսվել վիզաների ազատականացման շուրջ։ Այդ ընթացքում ամերիկյան զորքերը փոքր ուսումնավարժանքներ են անցկացրել հայկական զորքերի հետ։ Այդ ամենը եղել է անցած տարվանից վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնած դեպի Արևմուտք շրջադարձի արդյունքում:
Հայերը հիասթափվել են իրենց նախկին հովանավոր Ռուսաստանից։ Ուկրաինական պատերազմով շեղված Կրեմլը չկարողացավ 2023 թվականին թույլ չտալ Ադրբեջանին նվաճել Լեռնային Ղարաբաղը՝ նախկին ինքնավար էթնիկ հայկական անկլավը: Ե՛վ Ամերիկան, և՛ եվրոպական տերությունները ձգտում են թուլացնել Ռուսաստանին իր ավանդական հետնաբակում՝ անդրկովկասում:
«Հայաստանի բնակչության մեծ մասը ցանկանում է հեռանալ Ռուսաստանից և մենք պայմաններ ենք ստեղծում, որպեսզի դա տեղի ունենա», - հուլիսի 30-ին ասել է Եվրոպայի հարցերով ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնական Ջեյմս Օ'Բրայենը:
Բայց դա բարդ մանևր է, և բոլոր կողմերից քամիներ են փչում պարոն Փաշինյանի դեմքին։ Բանն այն է, որ Անդրկովկասում Ռուսաստանը պարտություն կրեց, սակայն խաղից դուրս չի եկել։ Փաշինյանը սառեցրել է ռազմական համագործակցությունը և վտարել ռուս սահմանապահներին, որոնք տեղակայված էին Երևանի օդանավակայանում։ Բայց Ռուսաստանը դեռևս ունի ռազմաբազա և հազարավոր զորքեր Հայաստանում, իսկ նրա սահմանապահները դեռ հսկում են Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Իրանի հետ: Ռուսաստանին է պատկանում Հայաստանի երկաթուղին, և նա է վառելիք ապահովում ատոմակայանի համար։ Նրան, հավանաբար, դեռ շատերն են սիրում ուժային կառույցներում։
Ռուսաստանի արձագանքը Հայաստանի դեպի արևմուտք շրջադարձին տատանվում է անհանգստացած տրոլինգից (արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան «անհանգստություն է հայտնել Հայաստանի ապագայի վերաբերյալ») մինչև քողարկված սպառնալիքներ: Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովն ասել է, որ Հայաստանը ազատ է հարաբերություններ կառուցել այլ գործընկերների հետ, բայց ոչ «այնպես, ինչպես դա արեց Կիևի ռեժիմը, այսինքն «կամ-կամ» սկզբունքով»։
Միևնույն ժամանակ, պարոն Փաշինյանը բանակցություններ է վարում Ադրբեջանի հետ լուծելու իրենց տասնամյակներ շարունակվող հակամարտությունը։ Ադրբեջանն օգտագործում է ռազմական գործողությունների սպառնալիքը Հայաստանին զիջումների ստիպելու համար, այդ թվում Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ տարածքային պահանջները սահմանադրությունից հանելու տեսքով։ Տանը պարոն Փաշինյանը բախվում է ընդդիմության հետ, որը գլխավորում է խարիզմատիկ ազգայնական արքեպիսկոպոսը, որը վրդովված է փոխզիջումներից:
Եթե Կրեմլը ուզում է ճնշել Հայաստանին, ապա Ադրբեջանը հաճույքով կօգնի նրան։ Հուլիսի 26-ին Բաքուն հայտարարել է, որ Հայաստանը ծանր զենք է կիրառել սահմանից այն կողմ մեղադրելով դրանում Ամերիկային, ԵՄ-ին և Ֆրանսիային «սադրանքները» խրախուսելու մեջ։ Արևմուտքի ռազմական օգնության շնորհիվ Հայաստանը «ավելի քիչ մոտիվացված է շարունակելու մասնակցել խաղաղության գործընթացին», ասել է ադրբեջանցի բարձրաստիճան պաշտոնյա Էլչին Ամիրբեկովը։
Բայց Արևմուտքի օգնությունը Հայաստանին առայժմ համեստ է: ԵՄ ռազմական օգնությունը կազմում է 10 միլիոն եվրո, որը մասամբ նախատեսված է Հայաստանի զինված ուժերին ԵՄ ապագա առաքելություններին նախապատրաստելու համար։ ԱՄՆ ուժերի հետ համատեղ զորավարժությունները հիմնված էին ոչ թե մարտական, այլ խաղաղապահ սցենարի վրա: Եթե վիզաների ազատականացման բանակցություններն ի վերջո անգամ արդյունք տան, ապա դա տարիներ կտևի: Այս ամենից ոչինչ չի օգնում բավարարել Հայաստանի անմիջական կարիքները:
«Արևմուտքը, ամենայն հավանականությամբ, Հայաստանին անվտանգության խիստ երաշխիքներ չի տա, և ես կարծում եմ, որ դա հասկանում են բոլորը՝ Ռուսաստանը, Արևմուտքը, Փաշինյանը և Ադրբեջանը,- կարծում է Բենիամին Պողոսյանը «apri Armenia» վերլուծական կենտրոնից,- բացի դա դեպի Արևմուտք շրջադարձի չափն է մնում անհասկանալի: Դա, ամենայն հավանականությամբ, կախված կլինի Ուկրաինայում պատերազմի արդյունքից և Արևմուտքի հետ Ռուսաստանի հարաբերությունների վիճակից»:
Ըստ պարոն Պողոսյանի Փաշինյանը փորձում է այնքան հակառուսական լինել, որ Արևմուտքից ինչ-որ բան ստանա, և ոչ այնքան հակառուսական, որ այրի Կրեմլի հետ բոլոր կամուրջները։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
