Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … ձեռնոց
ՖՈՏՈ
Ձեռնոցները ոչ միայն ձմռանը հագուստի անհրաժեշտ տարր են, այլ նաև ձևավորում, որը կարող է ընդգծել այն կրողի էլեգանտությունը, ինչպես նաև պատմել նրա զբաղմունքի և հոբբիների մասին: Նույնիսկ հանրահայտ Բալզակն է սոցիալական օրենքները և սովորույթները նկարագրող իր գործերում գրել դրանց մասին, որպես այդ ամենը արտահայտող երևույթ: Զգեստապահարանի այս տարրը նվաճել է աշխարհը դառնալով կանանց և տղամարդկանց հագուստի անփոխարինելի պարագա:
Ձեռնոցների տեսականին զարմանալի բազմազան է` ժանյակազարդ, մետաքսյա, կաշվե, մետաղական և այլն: Ձեռնոցների պատմության ամենահին հիշատակությունն առկա է եղել Թութանհամոնի գերեզմանում: Հին եգիպտացիների մոտ ձեռնոցներն ասոցացվել են ազնվականության և զորության հետ:
Նաև, իհարկե, բացի կարգավիճակը նշելուց, ձեռնոցները պաշտպանել են ձեռքի մաշկը տարբեր ազդեցություններից, ինչը որ, ընդհանուր առմամբ, հենց նրանց հիմնական գործառույթն է: Ձեռնոցներն ի սկզբանե ներկայացրել են իրենցից դաստակներին կապած պարկիկներ: Եվ միայն որոշ ժամանակ անց են նրանք ստացել մեզ ներկայումս ծանոթ տեսքը, որտեղ այդ պարկից առանձնացվել է բութ մատի տեղը: Ժամանակին ձեռնոցները գործնականում չէին հանվում ձեռքերից՝ դրանցով. աշխատում էին, ուտում, կռվում և այլն: Ասպետության պատմությունը հատուկ ազդեցություն է ունեցել ձեռնոցների օգտագործման վրա: Օրինակ դիմացինի վրա ձեռնոց նետելը նշանակել է մենամարտի մարտահրավեր, կամ պարզապես արժանապատվության վիրավորանքի միջոց: Եթե ասպետը սիրելի կնոջից որպես նվեր ստացել է ձեռնոց, ապա նա չի նետել այն, այլ ամրացրել է գոտուն և պահել որպես թալիսման : 12-րդ դարի վերջում և 13-րդ դարերի սկզբներին ի հայտ են եկել ձեռնոցագործներ:
Դա եղել է շատ հարգված և պատվաբեր մասնագիտություն: Այս գործին մասնակցում է նույնիսկ մեծ Լեոնարդո դա Վինչին, որը ստեղծել է ձեռնոց լողալու համար, սակայն նրա այդ գաղափարը չի արմատավորվել: Քանի որ ըստ վարվելակարգի կանոնների արարողությունների կամ ձեռքսեղմումների ժամանակ հաճախ անհրաժեշտ էր ձեռնոցները հանել՝ մարդիկ սկսել են այն պահել գոտիների տակ: Հետագայում ձեռնոցագործ վարպետների ուշադրությունը տեղափոխվել է դեպի զգեստապահարանի այս տարրի պատրաստմանը թույլ սեռի համար: Եվ այդ ժամանակվանից կանայք են դարձել այս ապրանքի հիմնական գնորդները:
Վերածննդի և բարոկկոյի ժամանակներում գոյություն են ունեցել շքեղ կանացի ձեռնոցների անհավատալի բազմազանություն՝ զանազան ասեղնագործություններով, ժապավեններով, թանկարժեք քարերով, ժանյակներով, թանկարժեք ատլասից և թավշյա գործվածքներից պատրաստված ձեռնոցներ:
16-րդ դարում Կայսրուհի Եղիսաբեթ Առաջինի շնորհիվ նորաձև են դարձել կանացի երկար ձեռնոցները, որոնք սովորաբար հագնում էին կարճաթև զգեստների հետ: ժամանակի հետ ձեռնոցների արտադրությունը դարձել է ավելի ու ավելի բարդ գործընթաց, և նույնիսկ եղել են արտադրության հատուկ գաղտնիքներ: Տղամարդկանց մոտ ձեռնոցների ժողովրդականությունը վերսկսվել է Նապոլեոն Բոնապարտով, որն իր զգեստապահարանում ունեցել է այս հագուստի տեսակի մի ամբողջ հավաքածու բաղկացած ավելի քան 240 զույգից: 19-րդ դարում գրեթե յուրաքանչյուր մարդ ձեռնոց էր կրում:
Այն դարձել էր «ջենթլմենի հավաքածուի» անփոխարինելի տարր, սակայն ձեռնոցներն ավելի կարճ էին և առանց լրացուցիչ զարդերի: Այսօր ձեռնոցների նորաձևությունն իր պատմության մեջ նոր փուլի է անցել, քանի որ ժամանակակից դիզայներներն առաջարկում են տարբեր ոճերի և նյութերի, ինչպես նաև որոշակի վայրերում և իրադրություններում ձեռնոցների ներկայության անհրաժեշտություն: Ներկայումս այնքան շատ ձեռնոցների մոդելներ կան, որ նույնիսկ այն մարդկանց համար, ովքեր պարզապես ցանկանում են ձեռքերը ջերմ պահել՝ առաջարկվում է համապատասխան դիզայներական գլուխգործոց:
Կ. Խաչիկյան
