Իրավական առումով հակասություն կա նոյեմբերի 9-ի և այս փաստաթղթերի միջև

Սա ձեռքբերում է Ադրբեջանի համար, բայց ես ուզում եմ նաև ընդգծել, որ սա էական ձեռքբերում է Հայաստանի համար:

Այս մասին այսօր՝ ապրիլի 20-ին, Ստեփանավանում լրագրողների հետ զրույցում ասել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ անդրադառնալով նախօրեին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ստորագրված արձանագրությանը:

«Ըստ էության, Հայաստանն ու Ադրբեջանը արդեն երկկողմանի ստորագրություններով հաստատեցին միմյանց տարածքային ամբողջականության ճանաչումը: Հաստատեցին, որ սահմանազատման գործընթացում ոչ թե նոր սահման է ստեղծվել, այլ վերարտադրվելու է ԽՍՀՄ փլուզման պահին դե յուրե իրավական նշանակություն ունեցող սահմանը: Սա կարևոր նրբություն է, որովհետև գիտեք, որ 1988-1991 թվականներին որոշակի շարժեր են եղել, իրադարձություններ են եղել: Այս քննարկումների ժամանակ առանցքային բանավեճերից մեկը նա էր, թե ինչպես ձեւակերպել, որ հենց նկատի առնվի ԽՍՀՄ փլուզման պահին դե յուրե իրավական նշանակություն ունեցող սահմանների վերարտադրման փաստը: Ես ուզում եմ նաև արձանագրել, որ այս իրադարձությունը համարում եմ անկյունաքարային մեր ինքնիշխանության, անկախության, զարգացման հաջորդ փուլի համար: Այս անկյունաքարի շուրջ մենք պետք է կարողանանք կառուցման, ստեղծման գործընթացն իրականացնել»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ այս որոշումը էականորեն նվազեցնելու է անվտանգային ռիսկերը, որը մենք ունենք ՀՀ սահմանի ամբողջ երկայնքով:

Խոսքի առաջին հատվածը, որ սա Ադրեջանի համար ձեռքբերում էր, իրավացի է, բայց այն, որ սահմանի ճանաչում է, սահմանազատման գործընթացի սկիզբ, մեղմ որակմամբ՝ հերթական մանիպուլացիան է:

Նախ տևական ժամանակ է իշխանության ներկայացուցիչները չեն պատասխանում ամենապարզ հարցին, թե ինչ է կոչվելու այն փաստաթուղթը, որով Տավուշի մարզից տարածքներ են հանձնվելու թշնամուն:

Երեկ հստակեցվեց՝ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ: Այդ փաստաթղթով պազապես նշվում է, որ ՀՀ-ն Ադրբեջանին տարածք է հանձնել, ընդունելով, որ դա իր երկրի տարածք չէ: Չկա գեթ մեկ նախադասություն, որ Ադրբեջանն ընդունում է, որ Բերքաբերից կամ Ոսկեպարից այն կողմ ՀՀ սահմանն է, և այդ մասով Ադրբեջանը ոչ մի փաստաթղթի տակ չի ստորագրել:

Հաջորդ խնդիրն այն է, Ադրբեջանը երբեք չի արձանագրել, որ ճանաչում է Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունն այս կամ այն քարտեզով: Իրավական տեսանկյունից՝ 2020 թ. նոյեմբերի 9-ից գործում է Եռակողմ հայտարարություն, որի կետերից էր նաև այն, որ զորքերը պետք է կանգնեն այն տեղում, որտեղ կանգնած են: Այս փաստաթուղթը փաստացի չաշխատեց ո՛չ Արցախի, ո՛չ ՀՀ տարածքի օկուպացիայի դեպքում: Նոյեմբերյան հայտարարությունը և այս արձանագրությունն իրավական հարթությունում իրար հակասում են: Սակայն ի տարբերություն մեկը մյուսի՝ Եռակողմ հայտարարությամբ Ադրբեջանն ուներ որոշակի պարտավորութուններ, իսկ հիմա՝ ոչ:

Բացի այդ, պետք է արձանագրել, որ սրանով Փաշինյանը ձևավորում է սահմանազատման և սահմանագծման արատավոր պրակտիկա: Հետագայում էլ Ադրբեջանը սահմանազատում և սահմանագծում է պահանջելու արձանագրությունների մակարդակով: