Փաշինյանը հաշտվել է աշխարհաքաղաքական իրականության հետ
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Vestikavkaza.ru–ն գրում է, որ ԵՄ-ն և ՆԱՏՕ-ն ձախողվում են Մերձավոր Արևելքում և Ուկրաինայում: Եվրատլանտյան կառույցներում Հայաստանը դեռ ընդունելի չէ, Ռուսաստանը շարունակում է մնալ առանցքային գործոն Հարավային Կովկասում: Ուստի Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը չի կարող անվերջ բոյկոտել եվրասիական ձևաչափերի գագաթնաժողովները։
Հայաստանի մասնակցությունը ԵԱՏՄ-ին և ՀԱՊԿ-ին ղարաբաղյան պատերազմում պարտությունից հետո մեծ հարցական դարձավ: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ամեն առիթով մեղադրում էր ՀԱՊԿ-ին անգործության մեջ և մեղադրում Ռուսաստանին ու նրա խաղաղապահներին այն բանում, որ Ադրբեջանը օրինական կերպով վերականգնել է իր ինքնիշխանությունը Ղարաբաղում։ Դրան ՀԱՊԿ երկրների ղեկավարները, այդ թվում Վլադիմիր Պուտինը, հասկացրել են, որ Ղարաբաղը դաշինքի պատասխանատվության գոտին չէ, և որ նույնիսկ Հայաստանն ինքը երբեք չի ճանաչել անջատողական ռեժիմի անկախությունը։ Այնուամենայնիվ, Երևանը շարունակում էր ոխ պահել Կրեմլի դեմ։
Այս դիրքորոշումը ոչ մի լավ բանի չհանգեցրեց: Հայաստանը ոչ միայն կորցրեց արտաքին քաղաքականության լիարժեք անկախության հույսերը, այլ նաև վատթարացրեց իր դիրքերը Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունների առումով։ Փաշինյանի բազմաթիվ հարձակումները սադրեցին Մոսկվայի և Երևանի առանց այն էլ սասանված դաշնակցային հարաբերությունների խարխլմանը։ Ուկրաինա մարդասիրական օգնության ուղարկումը, ՄՔԴ-ի Հռոմի ստատուտին միանալը և հայ-ամերիկյան զորավարժությունները ստիպեցին ՌԴ ԱԳՆ-ին առաջին անգամ բողոքի նոտա ներկայացնել Հայաստանի դեսպանին։
Նման ճգնաժամից հետո Փաշինյանը այլևս չվարանեց խոստովանել, որ 2018-ին «թավշյա հեղափոխության» արդյունքում իշխանության եկած իր կառավարության իրական նպատակը Հայաստանին Արևմուտքի հետ ինտեգրման ուղու վրա դնելն էր։ ԵՄ առաքելություն Ադրբեջանի հետ սահման հրավերը և Ֆրանսիայի հետ եղբայրությունը այսբերգի միայն երևացող մասերն են։ Հայտարարելով իր պատրաստակամության մասին ինտեգրվել Արևմուտքին այնքանով, որքանով ցանկանում է Եվրամիությունը, Փաշինյանը անտեսեց հետխորհրդային տարածքում դաշնակիցների հետ հանդիպումները։ Նա չեղավ Մինսկում կայացած ՀԱՊԿ վերջին գագաթնաժողովին։
Բայց իրավիճակի հետագա սրումը չափազանց ռիսկային կլիներ Հայաստանի համար: Ռուսաստանը մնում է նրա հարևանը: Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի մեկնարկից հետո տարածաշրջանում ձևավորվում են նոր տրանսպորտային և տնտեսական կառույցներ՝ մշակված «3+3» ձևաչափով։ Թուրքիան հավանաբար մոտ ժամանակներս չի դառնա ԵՄ անդամ, Վրաստանին «թռիչք» են տվել թեկնածուի կարգավիճակի տեսքով, Հարավում հակաարևմտյան Իրանն է, հյուսիսում՝ Ռուսաստանը, որը հակասության մեջ է ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի հետ, Արևելքում Ադրբեջանն է, որը չի ձգտում անդամակցել ԵՄ-ին։
Փաշինյանը գուցե լավ չի հասկանում քաղաքականությունից, բայց հասկանում է աշխարհագրությունից, տնտեսագիտությունից: Հայաստանը տարածաշրջանից ոչ մի տեղ չի կարող գնալ, Էներգետիկ և, ընդհանրապես, Հայաստանի ողջ տնտեսությունը կենտրոնացած է Ռուսաստանի վրա։ Երկրի անվտանգությունը երաշխավորում է ռուսական ռազմակայանը։ Եթե լիովին խզում լինի Ռուսաստանի հետ երկիրը կարող է հայտնվել ֆինանսական աղետի եզրին և, հնարավոր է, կորցնի որոշակի տարածքներ։ Այդ իսկ պատճառով Փաշինյանը Սանկտ Պետերբուրգում ԵԱՏՄ գագաթնաժողովին մեկ օր առաջ ներկայացավ և մնացմասնակցելու ԱՊՀ-ի ոչ պաշտոնական գագաթնաժողովին։
Փաշինյանն ու Պուտինը ջերմորեն ողջունել են միմյանց ու գրկախառնվել: Ամեն դեպքում, ԵԱՏՄ-ի իր գործընկերների հետ հանդիպումից առաջ ՀՀ վարչապետը նշել է, որ դա քաղաքական ասոցիացիա չէ։ «ԵԱՏՄ-ն տնտեսական ասոցիացիա է, որը չպետք է ունենա քաղաքական, առավել ևս աշխարհաքաղաքական օրակարգ: Մենք շարունակում ենք դա ընկալել այդ կերպ և զարգացնել փոխգործակցությունը մեր տնտեսական համագործակցության շրջանակներում»,- ասել է նա վստահեցնելով իր եվրոպացի գործընկերներին, որոնք ուրախանում են ԵԱՏՄ-ից և ՀԱՊԿ-ից Հայաստանի կազմաքանդմամբ:
Հայտնվելով Սանկտ Պետերբուրգում Փաշինյանը մասամբ փորձում է ուղղել իր հին սխալները: Նա չի ցանկանում վտարանդի լինել այն միությունից, որին դեռ անդամակցում է Հայաստանը քանի դեռ չի ընդունվել նորի մեջ։ Միաժամանակ, բացի աշխարհագրական գործոնից, Փաշինյանը չի կարող չտեսնել այն դժվարությունները, որոնց բախվում են ՆԱՏՕ-ն և ԵՄ-ն Մերձավոր Արևելքում և Ուկրաինայում։ ՆԱՏՕ-ի զինամթերքը սպառվում է, ռուսական բանակն առաջ է գնում, իսկ ԱՄՆ-ն ու ԵՄ-ն մեկուսացված են իսլամական աշխարհում:
Այսպիսով, Հայաստանի վարչապետի այցը Ռուսաստան ներկայիս աշխարհաքաղաքական իրողության ճանաչման արդյունքն է։ Միևնույն ժամանակ, ակնհայտ է, որ նա ցանկացած առիթով կփորձի «ցատկել» դեպի Արևմուտք։ Իսկ ինչպե՞ս և ե՞րբ Արևմուտքն ինքը պատրաստ կլինի դրան՝ մեծ քննարկման առարկա է:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
