Quora. «Արդյո՞ք ռուսական «Ավանգարդ» հիպերձայնային հրթիռը իրոք ուլտրամատիվ զենքն է»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Dzen.ru-ն գրում է, որ եթե միջմայրցամաքային ամենաարագ բալիստիկ հրթիռի արագությունը գերազանցում է 28000 կմ/ժ-ը, իսկ ռուսական «Ավանգարդ» նոր համակարգը շարժվում է ձայնի արագությունից «ընդամենը» 20 անգամ արագ (մոտ 24500 կմ/ժ), ապա ի՞նչն է այդքան հեղափոխական, նրա արագությունը այդքան գոհացնո՞ղ է:
Հիպերձայնային զենքերը վտանգավոր են ոչ թե այն պատճառով, որ ավելի արագ են, քան ցանկացած այլ հրթիռ: Դա այդպես չէ չնայած մամուլի բազմաթիվ ոգևորված արձագանքներին:Նման հրթիռները վտանգավոր են, քանի որ լրացնում են թևավոր ու բալիստիկ հրթիռների միջև եղած բացը, այսինքն համատեղում են երկուսի առավելություններն այնպես, որ առկա հակահրթիռային պաշտպանությունը դժվար թե կարողանա պաշտպանվել դրանցից:
Սկզբունքորեն, բալիստիկ հրթիռը շարժվում է ավելի արագ, բայց շատ կանխատեսելի հետագծով, իրականում բալիստիկ հրթիռը
շարժվում է այնպիսի հետագծով, ինչպես թնդանոթի արկը, և համեմատաբար հեշտ է նրան հետևել ռադարով և հաշվարկել հրթիռի թիրախային տարածքը: Հրթիռային շարժիչն անջատվելուց հետո բալիստիկ հրթիռը կատարյալ պարաբոլայով թռչում է մթնոլորտի վերին շերտերով (հաճախ տիեզերքով) և հետ է վերադառնում երկիր: Մթնոլորտ մտնելուց հետո այն կարող է կրկին հայտնաբերվել ռադարի միջոցով, և համակարգիչը կամ ֆիզիկոսը կարող է գուշակել, թե որտեղ է այն ընկնելու (որոշ բալիստիկ հրթիռներ ունեն ուղղորդվող մարտագլխիկներ, բայց դրանք ևս մեծամասամբ թռչում են պարաբոլայի մեջ և շեղվում միայն վերջում): Այսպիսով, բալիստիկ հակահրթիռային պաշտպանության ամենադժվարը ոչ թե հայտնաբերման և հետևելու, այլ հակահրթիռային պաշտպանությունը բավական արագ և ճշգրիտ օգտագործելու մեջ է, որպեսզի ժամանակին հայտնաբերվի այն մարտագլխիկը, որը գալիս է ձեզ վրա ձայնի արագությունից տաս անգամ ավելի արագությամբ:
Մյուս կողմից, թևավոր հրթիռները կարող են մանևրել ողջ թռիչքի ընթացքում։ Ըստ էության, թևավոր հրթիռը անօդաչու ռեակտիվ ինքնաթիռ է: Հետևաբար, այն կարող է անընդհատ փոփոխել թռիչքի ուղղությունը և բարձրությունը: Այն կարող է շատ ցածր թռչել ռադարներից խուսափելու և թաքնվելու համար, կարող է փնտրելով պաշտպանության բացեր շրջանցել թիրախը և հարվածել թիկունքից: Այնուամենայնիվ, քանի որ թևավոր հրթիռը թռչում է օդում և ոչ թե տիեզերքում, դրա արագությունը նվազում է մթնոլորտային շփման պատճառով և այն երբեք չի կարող այնքան արագ լինել, որքան բալիստիկ հրթիռը: Եվ, ընդհանուր առմամբ, թեև ավելի դժվար է նկատել թևավոր հրթիռը, քան բալիստիկ հրթիռը, այն խոցելը շատ ավելի հեշտ է:
Ինչ վերաբերում է հիպերձայնային հրթիռներին: Կա դրանց երկու տեսակ:
«Աերոնավիգացիոն» հիպերձայնային զենքերը ըստ էության հիմնականում շատ արագ, շատ- շատ արագ թևավոր հրթիռներ են: Դա պահանջում է ջերմակայուն նյութերի և շարժիչների նոր տեսակներ, որոնք կարող են գոյություն ունենալ և գործել 5 մախից բարձր արագությամբ, ինչը դեռ դանդաղ է բալիստիկ հրթիռների համեմատ, բայց շատ ավելի արագ է, քան սովորական թևավոր հրթիռների դեպքում:
«Ակտիվ արձակման» հիպերձայնային հրթիռները բալիստիկ հրթիռների, թևավոր հրթիռների և պլաներների յուրօրինակ խառնուրդ են: Դրանց մեկնարկի և արագացման համար, որպեսի զարգացնեն բալիստիկ հրթիռների պես խելագար արագություններ, մեկնարկային հրթիռներ են օգտագործում: Փաստացի փոփոխված բալիստիկ հրթիռն է հաճախ օգտագործվում որպես խթանիչ: Հրթիռի մեկնարկից հետո մարտագլխիկ պարունակող «սահող մարմինը» տիեզերք է թռչում ոչ թե կանխատեսելի պարաբոլայով, այլ հետ է մղվում մթնոլորտի վերին հատվածից, այնուհետև իջնում, ապա նորից բարձրանում այնպես, ինչպես քարը լճակի մակերևույթի վրայով (այդ ամենը ձեռք է բերվում հրթիռի սկզբնական աչրագության շնորհիվ, չնայած «սահող մարմինը» կարող է կառավարվել թևավոր հրթիռի պես, բայց չունի շարժիչ, այն պարզապես սահում է, այստեղից էլ անվանումը): Նման հրթիռի թռիչքի հետագիծն անկանխատեսելի ու խելահեղ արագ է:
Երկու դեպքում էլ հիպերձայնը լուրջ խնդիր է ներկայացնում հակահրթիռային պաշտպանության համար, քանի որ թևավոր հրթիռների դեմ պայքարող համակարգերը չեն կարող դիմակայել նման արագ հրթիռներին, իսկ բալիստիկ հրթիռների դեմ պայքարող համակարգերը չեն կարող ֆիքսել նման մանևրվող հրթիռները։ Միացյալ Նահանգները մշակում է հիպերձայնի դեմ պաշտպանության նոր տեսակներ, բայց դա շատ ավելի դժվար է, քան հարձակողական զինատեսակների ստեղծումը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
