Հայաստան. եզակի հայտնագործություն լեհ հնագետների կողմից
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Dzen.ru-ն գրում է, որ 2022 թվականի աշնանը արևմտյան Հայաստանի Մեծամոր քաղաքի հնագիտական վայրում աշխատող լեհ և հայ հնագետները արտառոց բացահայտում են արել։ Հայտնաբերված 3000 տարվա վաղեմության կառույցի ավերակները հղի են գաղտնիքներով։ Նախ, գիտնականները չգիտեին, թե ինչ գործառույթ է կատարել այդ կառույցը, բայց ավելի տարակուսելի էր այն արտասովոր փոշին, որը բառացիորեն ամենուր էր:
«Առաջին հայացքից այն մոխրի տեսք ուներ,- Live Science-ին ասել է Վարշավայի համալսարանի հնագիտության պրոֆեսոր Քշիշտոֆ Յակուբյակը, որը ղեկավարել է պեղումները,- բայց մենք պարզեցինք, որ դա օրգանական նյութ է և հավաքեցինք մոտ չորսից հինգ պարկ փոշի:
Սկզբում թիմը ենթադրել է, որ դա պարզապես մոխիր է: Շենքի ծղոտե տանիքի և փայտյա գերանների ածխացած մնացորդները վկայում էին այն մասին, որ շինությունը այրվել է։
Հավաքված նյութերը մի շարք փորձարկումների ու քիմիական անալիզների ենթարկվեցին, և արդյունքները զարմացրին գիտնականներին։ Պարզվեց, որ փոշին ոչ թե մոխիր է, այլ ... ցորենի ալյուր, իսկ շենքը նախկինում հացի փուռ է եղել։
Հետազոտողները ենթադրում են, որ այդ հացատունը գործել է մ.թ.ա. 11-9-րդ վաղ երկաթի դարում:
«Սա Մեծամորի այս տիպի հայտնի ամենահին կառույցներից մեկն է,- խոստովանել է Քշիշտոֆ Յակուբյակը, - քանի որ հրդեհի ժամանակ շենքի տանիքը փլուզվել է, այն ծածկել է ամեն ինչ, և, բարեբախտաբար, ալյուրը անվնաս է մնացել։ Զարմանալի է, բայց նորմալ պայմաններում ամեն ինչ պետք է այրվեր ու անհետանար»։
Հնագետի խոսքով, շենքը սկզբում ունեցել է ներկայացուցչական գործառույթ, հետագայում փոխվել է դրա դեկորն ու նպատակային նշանակությունը։ Հավանաբար այն վերակառուցվել է տնտեսական նպատակներով ու մի քանի վառարաններ են ավելացվել, որոնցում ալյուրից հաց է թխվել։ Ամենայն հավանականությամբ դա եղել է ցորենի ալյուր, որից հաց են թխել։
«Ելնելով հայտնաբերված նյութի քանակից կարող ենք եզրակացնել, որ եղել է մեծ արտադրություն»,- ավելացնում է նա։
Գիտնականը, սակայն, նշել է, որ Անդրկովկասում եղել է ալյուրով գուշակությունների պրակտիկա, ինչը կարող է փոխել շենքի գործառույթի մեկնաբանությունը։
Դա պահանջում է հետագա հետազոտություններ և վերլուծություններ, մենք դեռ չենք ուսումնասիրել ամբողջ կառույցը, երևի պատասխանները կլինեն հետագա հետազոտություններից հետո, հավելել է հնագետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
