Ադրբեջանը Հայաստանի դեմ արբիտրաժային վարույթ է սկսել և պահանջում է փոխհատուցում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
eadaily.com-ը գրում է, որ ադրբեջանական կողմը, Հայաստանին հանձնված արբիտրաժային ծանուցման մեջ Երևանից ֆինանսական փոխհատուցում է պահանջել «1991-ից մինչև 2020 թվականը Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի տարածքների գրեթե 30-ամյա անօրինական օկուպացիայի ընթացքում էներգետիկ ռեսուրսների նկատմամբ Ադրբեջանի ինքնիշխան իրավունքների խախտման համար»։
Նշվում է, որ ամենամեծ հիդրոէլեկտրակայանը, որը Հայաստանը ապօրինաբար շահագործում է 1994 թվականից, Տերտերի հիդրոէլեկտրակայանն է, որը կառուցվել է Տերտերչայ գետի Սարսանգի ջրամբարի վրա։ Օկուպացիայի ժամանակ (նկատի ունեն հայկական ուժերի կողմից 1994 թ. մայիսին ղարաբաղյան առաջին պատերազմի ավարտից հետո Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ 7 շրջանների վերահսկողությունը, որոնցից երկուսը՝ Ֆուզուլին և Աղդամը, գտնվում էին մասնակի վերահսկողության տակ) Հայաստանն առանց թույլտվության Ադրբեջանի ինքնիշխան տարածքների վրա կառուցել է առնվազն 37 հիդրոէլեկտրակայան, ասվում է արբիտրաժային ծանուցման մեջ։
Տերտեր ՀԷԿ-ի արտադրած էլեկտրաէներգիայի հետ մեկտեղ, այդ չլիցենզավորված օբյեկտներից արտադրությունը «արտահանվել» է դեպի Հայաստան։ Ադրբեջանին պատկանող հիդրոէներգետիկ պաշարների ապօրինի շահագործումը հեշտացնելու նպատակով Հայաստանը ստեղծել է նախկին օկուպացված տարածքներից Հայաստան էլեկտրաէներգիայի բաշխման «մեկ համակարգ», «կարգավորել Հայաստանի տարածքից էլեկտրաէներգիայի օրական արտադրության ծավալը» և թողարկել «ֆիկտիվ լիցենզիաներ էներգետիկ ընկերություններին գործող օբյեկտները շահագործելու համար»։
Բացի այդ, Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն նշում է, որ օկուպացիայի ժամանակ Հայաստանն անօրինական կերպով շահագործել է Ադրբեջանի Տերտերի շրջանում գտնվող Չարդաղլի ածխահանքը «այնտեղ արդյունահանված ածուխը Երևանի ՋԷԿ-ում օգտագործելու համար»։
«Հայաստանը պայմաններ է ստեղծել Ադրբեջանի հիդրոէներգիայի և ածխի պաշարների ապօրինի շահագործման համար Ադրբեջանի տարածքում ստեղծելով լրացուցիչ էներգետիկ ենթակառուցվածք։ Օրինակ Հայաստանը ֆինանսավորել է օկուպացված տարածքների և Հայաստանի միջև ածխի փոխադրման նոր ավտոմայրուղու կառուցումը, որը բնութագրվում է որպես «կյանքի ուղիղ գիծ» և «էական դեր» կունենա Հայաստանի անվտանգության մեջ»,- ասվում է հաղորդագրության մեջ։
Հայաստանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև «Ադրբեջանում գոյություն ունեցող էներգատար տարանցիկ կայանքների ոչնչացման մեջ, ինչպիսին է Եվլախը Նախիջևանի հետ կապող գազատարը», ինչի հետևանքով «դադարեցվել է Նախիջևան գազամատակարարումը»։
«Այս արբիտրաժային գործի նպատակն է ապահովել արդարադատություն և փոխհատուցում Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի միջազգայնորեն ճանաչված ինքնիշխան տարածքում ապօրինի շահագործման և ոտնձգության համար՝ գրեթե 30 տարվա ընթացքում»,- ամփոփել են Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունում։
*1991 թվականի Էներգետիկ խարտիան (Եվրոպական էներգետիկ խարտիա) քաղաքական հռչակագիր է, որը կոչված է խրախուսելու Արևելքի և Արևմուտքի միջև էներգետիկ համագործակցությունը: Այն էներգետիկ ոլորտում միջազգային համագործակցության սկզբունքների արտահայտությունն է հիմնված էներգակիրների հուսալի մատակարարման և կայուն տնտեսական զարգացման ընդհանուր շահի վրա: Ըստ կանոնադրության բոլոր վեճերը պետք է լուծվեն միջազգային արբիտրաժի միջոցով։ Համաձայնագիրը ստորագրել են ավելի քան 50 պետություններ, այդ թվում Ադրբեջանը, Հայաստանը, Վրաստանը, Թուրքմենստանը, Ղազախստանը, Ուզբեկստանը, Թուրքիան, ԵՄ երկրները։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
