«Մեզ կտոր-կտոր հանձնում են թուրքին»․ Մհեր Հակոբյան

Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) «Անխախտ եղբայրություն» զորավարժությունները, որոնք ի սկզբանե նախատեսվում էին անցկացնել Հայաստանում, կանցկացվեն Ղրղզստանում։ Բանն այն է, որ Նիկոլ Փաշինյանը հունվարի 10-ին հայտարարել էր, որ այս փուլում նպատակահարմար չէ զորավարժությունների Հայաստանում անցկացնելը: Այս և թեմային առնչվող այլ հարցերի «Փաստ» լրատվականի հետ զրույցում պատասխանել է ռազմական փորձագետ Մհեր Հակոբյանը:

- Պարո՛ն Հակոբյան, ի՞նչ է կորցնում այս փուլում Հայաստանը:

- Իրականում մենք շատ բան ենք կորցրել և շուտ ենք կորցրել: Այս զորավարժությունները մեծ հաշվով բան չէի փոխելու՝ ավելի շատ քաղաքական նշանակություն ունեն, քան ռազմական: Իսկ մինչ այս կորցրինք Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները, որի սկիզբը դրվեց 5 տարի առաջ: Կորցրել ենք նաև ուժեղ պետություն ունենալու շանսը, որը 1991թ-ից հետո այդպես էլ չռեալիզացրեցինք: Այդ զորավարժությունները մեծ հաշվով ոչինչ չեն որոշում, եթե ՌԴ պաշտոնյաներն այնպիսի հայտարարություններ են անում, ինչպես Վոլոդինը վերջերս: Մենք ուղղակի բարդ իրավիճակում ենք:

- Նույնիսկ երկրաշարժի ֆոնին Ադրբեջանը և Թուրքիան համատեղ զորավարժությունների անցկացումը ներկայացնում են, որպես սպառնալիք և մենք այդպես էլ ընկալում ենք: ՀԱՊԿ զորավարժությունները հակառակ կողմի համար նույն նպատակին ծառայեցնել հնարավո՞ր չէր:

- Իրական վտանգը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում առկա ճգնաժամն է: Այս պահին ՌԴ-ի հետ հարաբերություններն ամենավատն են, քան եղել են երբևէ և գնալով ավելի են վատանում: Հայաստանն Արևմտյան ուղղությամբ է գնում և չգիտեմ, թե այն մեզ ինչ կտա: ՀՀ ղեկավարությունը ևս օգտվում է ՌԴ-ի թուլությունից: Բայց մյուս կողմից էլ, եթե արդար լինենք Ռուսաստանն էլ մեզ հետ ազնիվ չի վարվում: 2021թ-ի մայիսից Ադրբեջանը ներխուժել է մեր ինքնիշխան տարածք, իսկ ՌԴ պաշտոնյաները նույնիսկ հայտարարությունների մակարդակով մեզ չեն պաշտպանում: Հասկանում եմ, որ չեն ուզում Ադրբեջանին նեղացնել: Մենք մոտ երկու տարի է գոռում ենք, որ Ադրբեջանը ներխուժել է ՀՀ ինքնիշխան տարածք, ՀԱՊԿ-ը եկավ տեսավ, ասաց՝ դեռ պետք է ուսումնասիրենք, հետո պարզվեց, որ սահմանը հստակ չէ, էսկալացիայի խնդիր կա և այլն: ՌԴ-ն մեր հանդեպ ազնիվ չի վարվում:

- Իսկ ԵՄ առաքելությունը Հայաստան բերելը, պաշտոնեական մակարդակով ՌԴ-ին ինչ-որ բաներ պարտավորեցնող հայտարարություն անելն ազնի՞վ է ՌԴ-ի հանդեպ:

- Իսկ Հայաստանն ի՞նչ անի, եթե ունի մեծ եղբայր ում շուրջ 2 տարի է ինչ բողոքում է, բայց պարտավորություն ունենալով հանդերձ չի գալիս պաշտպանելու: Դա չի անում նույնիսկ հայտարարությունների մակարդակով: Մենք արդեն սովորեցինք, որ 2 ամսից ավելի է, ինչ Լաչինի միջանցքում նոյեմբերի 10-ի հայտարարության դրույթը չի կատարվում և այս ֆոնին Վոլոդինը հանդիպում է Ադրբեջանի խորհրդարանի ղեկավարի հետ և զրուցում են երկու երկրների միջև հարաբերությունների խորության մասին: Ռուսական կոմղը երբեք Հայաստանի հետ անկեղծ չի դաշնակցել: 2020թ պատերազմում մեզ հետ արդա՞ր վարվեցին:  Հանուն արդարության ընդունենք, որ մեզ շատ օգնեցին՝ զենքով, զինամթերքով և այլն, բայց ՌԴ-ն լիարժեք չօգնեց՝ թույլ տվեց մեզ ծեծեն այնքան ինչքան ինքն ուզում է: Ուղղակի մինչև 2018թ․ լավ թե վատ մենք ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների պոչը բռնել էինք, նրանք էլ մերը: Իսկ 2018թ-ից հետո իշխանությունը մի քանի քայլ արեց, որոնցով փաստացի նեղացրեց Ռուսաստանին, դրանից հետո ՌԴ-ին 2020թ-ին վրեժ լուծեց, հետո էլ մենք նեղացանք, և ՌԴ-ի վերժն էլ փոխադարձ եղավ: ԵՄ դիտորդներ չբերելու այլընտրանքը ո՞րն է: Մեզ կտոր-կտոր հանձնում են թուրքին:

-Իսկ ՀՀ իշխանությունը դե՞մ է կտոր-կտոր թուրքին հանձնվելուն:

-Կարծում եմ գնում է դեպի Արևմուտք: Թեև ասում են, որ Արևմուտքի ներկայացուցիչը տարածաշրջանում Թուրքիան է, բայց ես այդպես չեմ կարծում: Ամեն երկիր իր շահն է հետապնդում և դա չի փոխվելու: Դիվանագիտությունն այդքան սահմանափակ չէ, որ դաշնակցի թշնամու հետ համագործակցությունը բացառվի՝ հարաբերությունների և շահերի համադրությունները բարդ են: Երկրներն Ադրբեջանից շահեր ունեն, իսկ մենք պետք է այնքան խելացի լինենք, որ ինչ-որ պահի այնպես անենք, որ մեր շահը համընկնի իրենց շահին: Տեսեք, հիմա սպասում ենք, որ Ռուսաստանն Ուկրանիայում իր հարցերը կլուծի և կգա այստեղ ու Ալիևին կծեծի, բայց ի՞նչ գիտեք կանի: Գուցե կռվի փոխարեն Ալիևն ավելի շահավետ առաջարկ անի, և այստեղ կա՞ վստահություն, որ ՌԴ-ն այն չի ընդունի և հեթական անգամ հայերի շահերի սպասարկումը չեն հետաձգի: Խնդիրն այն է, որ թույլերին ոչ մեկ չի հարգում և չի ցանկանում դաշնակցել նրանց հետ: Թույլը գլխացավանքի աղբյուր է: Այլ հարց  է, որ մենք չպետք է հասնեինք սրան՝ արտաքին պարտքն օր օրի ավելացնում ենք, ռազմական ագրեսիայի վտանգ կա, օր օրի մեծանում են արտագաղթի ծավալները և այլն: Ամեն ինչի գաղտնիքը մեր թուլությունն է: