Առաջիկայում ԼՂՀ սահմանին ունենալու ենք «դիրքային պատերազմներ». քաղաքագետ
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Արցախի ՊՆ-ն երեկ հայտարարեց, որ ադրբեջանական կողմը ԵԱՀԿ առաքելությանը ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում տեղի ունեցած դիտարկման ժամանակ իր առաջնային դիրքեր դուրս չբերելուց հետո, շփման գծում նորից դիմել է սադրիչ գործողությունների: «Ժամը 17:00-ից 18:50-ն ընկած ժամանակահատվածում հակառակորդն իր բնակավայրերի մերձակայքում տեղակայված կրակային հենակետերից 85մմ-ոց Դ-44 տիպի հրանոթներից ուղիղ նշանառությամբ արկակոծության է ենթարկել ՊԲ արևելյան ուղղությամբ տեղակայված մարտական դիրքերը: Բացի հրանոթներից ադրբեջանական զինուժը ինչպես արևելյան, այնպես էլ հյուսիսային (Թալիշ) ուղղությամբ կիրառում է տարբեր տրամաչափի ականանետեր: Այս պահի դրությամբ, հրանոթներից և ականանետերից, ընդհանուր առմամբ, արձակվել է 46 արկ, որից 22-ը հրանոթներից, 24-ը՝ ականանետերից»,- ասված էր հաղորդագրության մեջ:
Թալիշի գյուղապետ Վիլեն Պետրոսյանը մեր զրույցում ասաց, որ բնակավայրի ուղղությամբ կրակոցներ չեն եղել, գույքային եւ մարդկային վնասներ չկան: «Կրակոցները եղել են դիրքերի ուղղությամբ, Թալիշ գյուղից ավելի վերեւ (դեպի հյուսիս): Առաջնագծում՝ գյուղից ավելի հեռու»,- ասաց համայնքի ղեկավարը՝ նշելով իրավիճակը նորմալ է գնահատում:
ը ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ զրուցել է քաղաքագետ Տիգրան Աբրահամյանի հետ:
- Պարոն Աբրահամյան, ինչպե՞ս եք գնահատում իրավիճակը ղարաբաղա-ադրբեջանական սահմանագծին՝ հատկապես հյուսիսային եւ արեւելյան (Թալիշի) ուղղություններում:
- Իրավիճակը, ընդհանուր առմամբ վտանգավոր եմ գնահատում: Նախ եւ առաջ՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ ապրիլյան մարտական գործողություններից հետո առաջին անգամ շփման գծում հրանոթ է կիրառվել: Մինչեւ այդ ականանետային հարվածներ են եղել շփման գծի տարբեր ուղղություններով հայկական դիրքերի ուղղությամբ, սակայն երեկ Դ-44 տիպի հրանոթ է կիրառվել: Կան ավելի արդյունավետ հրանոթներ, ավելի մեծ էֆեկտ ապահովող, սակայն պետք է նախադեպն այն առումով արձանագրել, որ ամեն դեպքում հրանոթ է կիրառվել, որն ինքնին վտանգավոր է: Պետք է նաեւ սրան զուգահեռ մեկ այլ փաստ արձանագրել, որ երկու օր առաջ շփման գծում ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելությունը պետք է դիտարկում իրականացներ, սակայն ադրբեջանական կողմն առաքելության ներկայացուցիչներին մարտական դիրքեր չի ուղեկցել, չի բարձրացրել: Ադրբեջանական կողմն այդ կերպ քողարկել է այն հանգամանքը, որ ամեն դեպքում առաջնագծում նախապատրաստական աշխատանքներ կային: Այսինքն՝ երբ ադրբեջանական կողմը հրանոթներ է մոտեցրել շփման գծին, ինքնին չէր կարող դիտորդներին այդ ամենը տեսնելու հնարավորություն տար:
- Հնարավո՞ր է իրենց հենակետերի տեղաշարժ կատարած լինեն: Այսինքն՝ դիրքը կրակի խոցման համար նպաստավոր հատվածներում տեղակայած լինեն:
- Ես կարծում եմ, որ հետեւյալն է. վերջին շրջանում ադրբեջանական կողմն անընդհատ կուտակումներ ունի, առաջնագծում ինժեներական աշխատանքներ է կատարում, անընդհատ նկատելի է զորքի տեղաշարժ, որոնք ժամանակ առ ժամանակ արտահայտվում են ուսումնական պարապմունքների կամ զորավարժությունների միջոցով: Ընդ որում, ակնհայտ է, որ իրենք առաջնագծում բավականին ուժեր են կուտակել: Այսինքն՝ ամրացնում են առաջնագիծը եւ անձնակազմի ավելացմամբ եւ տեխնիկական միջոցների ավելացմամբ: Սա նշանակում է, որ նվազագույնը մենք առաջիկայում ունենալու ենք «դիրքային պատերազմներ», որն էլ նշանակում է տարբեր տրամաչափի զինատեսակներից ինտենսիվ կրակոցներ ենք ունենալու: Ենթադրում եմ, որ այս պարագայում (մինչեւ այս կանխատեսվում էր) առաջիկայում շփման գծի տարբեր ուղղություններով հայկական դիրքերի, մարտական հենակետերի ուղղությամբ կիրառվող զինատեսակների տրամաչափերը կմեծանան:
- Ապրիլյան պատերազմի տարելիցին ընդառաջ հնարավո՞ր է ավելի սաստկանա իրադրությունն այն համատեքստում, որ հայկական կողմը փորձի վրեժ լուծել:
- Ես կարծում եմ, որ ադրբեջանական կողմի այդ սրացումները չպետք է կապել զուտ ապրիլյան գործողություններով: Այսինքն՝ նախորդած գործողություներով: Դրանք տեղավորվում են Ադրբեջանի կողմից նշված ուղղությամբ տարվող քաղաքականության հետ, ես ավելի շատ սա դիտարկում եմ քաղաքականության համատեքստում: Այսինքն՝ կարող է նպաստող հանգամանք լինել, բայց սա արտահայտում է հիմնական սդրբեջանական քաղաքականությունը, որը կիրառվում է առաջնագծում:
-Դիտորդներին դիրքեր չուղեկցելու «հնարքն» առաջին անգա՞մ էր իրենց մոտ:
-Սա առաջին անգամ չէ: Ավելին՝ պետք է արձանագրենք, որ առաջին անգամ չէ, երբ ԵԱՀԿ առաքելությանն առաջնագիծ չեն բարձրացնում ու դրանից հետո առաջնագծում իրավիճակը սրվում է: Միգուցե կրկնում եմ, բայց պետք է եւս մեկ անգամ նշել, որ սա պայմանավորված է նրանով, երբ ադրբեջանական կողմն առաջնագծում ուժեր է կուտակում, նախապատրաստական գործողություններ է կատարում` իրավիճակը սրելու, տարբեր տրամաչափի զինատեսակներ կիրառելու, հրետանուց կրակ արձակելու առումով, այդ պարագայում նրանց ձեռնտու չի, որպեսզի ԵԱՀԿ առաքելությունը գնա եւ տեսնի այն նախապատրաստական աշխատանքները, որոնք իրականացվել է առաջնագծում: Մի քանի դեպքեր ես հիշում եմ. նմանատիպ դեպքեր են գրանցվել, երբ առաքելությանը առաջնային դիրքեր չեն բարձրացրել ու դրան հետեւել է առաջանագծում սրացման ինչ-որ նոր փուլ:
- Արցախի ՊՆ-ն երեկ հայտարարեց, որ նման սադրանքների շարունակականությանդեպքում ԼՂՀ պաշտպանության բանակն Արցախի պետական սահմաններիանվտանգությունն ապահովելու նպատակով, իրեն իրավունք է վերապահում դիմելու ոչհամարժեք քայլերի: Այս հայտարարությունն ի՞նչ գործողություններ է ենթադրում:
- Եթե նույնիսկ ԼՂՀ ՊԲ-ի հրամանատարությունը պաշտոնական հաղորդագրության մեջ դա չարձանագրեր, ենթադրվում է, որ եթե ադրբեջանական կողմն այդ սրացումներն ու նմանատիպ գործողությունները շարունակեր, հայկական կողմից պետք է ոչ համարժեք գոծողություններ ենթադրվեին: Թե դա կառուցվածքային բացվածքով ինչ է պարունակում, մի փոքր դժվար է ասել, բայց կարելի է կանխատեսել, որ դա ենթադրում է ընդհուպ ադրբեջանական տարբեր կառուցվածքների ոչնչացում, ենթադրում է շատ ավելի ուժգին հարվածներ ադրբեջանական այն կրակային դիրքերին, որոնց ուղղությամբ արկակոծվում են հայկական մարտական դիրքերը: Ենթադրում եմ, որ կան մշակված որոշակի սխեմաներ. գործողությունների ինչպիսի սրացման դեպքում կամ ինչպիսի փուլերում ինչ համարժեք գործողություներ պետք է կիրառվեն, այս փուլում կարծում եմ, որ չակերտները չեն բացվում: Բբայց ենթադրում եմ, որ կա որոշակի մշակված պլան` տարբեր սցենարների դեպքում, ինչ պլաններ են իրագործվելու:
- Կարո՞ղ ենք ասել, որ ստեղծված իրավիճակը չի բացառում, որ Հայաստանի եւ Արցախի ռազմական փոխօգնության հուշագիրը ստորագրվի եւ գործի:
- Բացառել չենք կարող: Կան իրավիճակի զարգացման որոշակի սցենարներ, որոնց պարագայում հայկական կողմը նաեւ դիվանագիտական առումով կգնա քայլերի: Այս պահին դժվար է ասել՝ երբ եւ որ փուլում կգնա, սակայն դա երբեք բացառել պետք չի:
- Եթե գնահատենք իրադարձությունների զարգացումը, կարո՞ղ ենք ասել, որ մեծ հաշվով Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության գործելաոճը չի փոխվել եւ ավելի է սրում իրավիճակը:
- Ադրբեջանից հնչող հայտարարությունները ցույց են տալիս, որ Ադրբեջանի մոտեցումներն առավել կարծրացել են եւ ի վերջո Ադրբեջանի իշխանությունն ինչ նպատակ ունեցել է 2016 թվականի ապրիլից առաջ, դրանք մնում են ուժի մեջ:
