Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ…մանդարին

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Մանդարինը (ֆրանսերեն mandarine, իսպաներեն mandarin), սապատազգիների ընտանիքի մշտադալար բույս է։ Ըստ որոշ հետազոտողների, մանդարինի բոլոր ձևերը պատկանում են մեկ տեսակի՝ սովորական մանդարինի տեսակին, իսկ մյուսները առանձնացնում են դրա մինչև 13 տեսակ։

Ի՞նչ է Նոր տարին առանց մանդարինի: Մանդարիններ տոնածառի տակ, մանդարիններ մանկական նվերներում, մանդարիններ տոնական սեղանին ... Այդ անուշահոտ ցիտրուսը օգնում է ձգել կազմվածքն ու հոգ տանել առողջության մասին արձակուրդների ժամանակ։ Չինացիները հրաշալի ավանդույթ ունեն: Ամանորին այցելության գնալիս նրանք իրենց հետ տանում են երկու մանդարին, իսկ դուրս գալիս վերցնում են ուրիշ երկու մանդարին: Այս ավանդույթը սկիզբ է առել դեռ մեր թվարկությունից առաջ:

Ներկայումս մանդարինը ակտիվորեն մշակվում է Միջերկրածովյան երկրներում, Կովկասում և, իհարկե, Ասիայում, հատկապես Հարավարևելյան Ասիայում, որը համարվում է այդ մանր ցիտրուսային մրգի ծննդավայրը: Ներկայումս վայրի մանդարիններ կարելի է գտնել Հնդկաստանի հյուսիսում:  3 հազարամյակների ընթացքում այդ պտուղը մշակվել է Չինաստանում և Ճապոնիայում: 1178 թվականին գրված չինական փաստաթղթերից մեկում նկարագրված է մանդարինի 27 տեսակ: Պտղի չինական անունը մանդարին է, ինչը հեշտ է բացատրել: Պտղի գինն այնքան բարձր է եղել, որ այն հասանելի էր միայն շատ հարուստ չինացիների համար: 

Մանդարինի անվանման վարկածներից մեկը հետևյալն է. մի քանի դար առաջ պորտուգալացիները, ովքեր տնտեսական հարաբերություններ էին զարգացնում ֆեոդալական Չինաստանի հետ, սկսել են չինացի բարձրաստիճաններին mantri անվանել, ինչը սանսկրիտում նշանակում է «պաշտոնյա»: Ավելի ուշ բառը վերափոխվել է mandarin-ի, որը համահունչ է ռոմանական mandar բառին, ինչը նշանակում է «հրամաններ տալ»: Եվրոպայում մանդարին հայտնվել է բավականին ուշ՝ 16-րդ դարում: Ենթադրվում է, որ առաջին մանդարինը Իտալիայում հայտնվել է 1840 թվականին: Մեկ այլ լեգենդի համաձայն  մանդարինի ծառերը Եվրոպայում հայտնվել են 19-րդ դարում  որպես Նապոլեոնին նվեր:

Մանդարինի տարբեր տեսակների համն ու գույնը տարբեր են: Տարբեր են մրգերի երանգները, դրանց մեջ սերմերի առկայությունը կամ բացակայությունը, հյութեղ կամ չորացրած, ծակոտկեն կամ հարթ կեղևները, թթու կամ քաղցր համը և այլն, քանի որ ներկայումս կան այդ ցիտրուսային մրգի հարյուրից ավելի տեսակներ: Այնուամենայնիվ տարբերում են մանդարինի տեսակների 3 խմբեր: Դրանցից երկուսը ջերմասեր են, իսկ երրորդ խումբը ցրտակայուն ճապոնական սաթսումն է ՝ դեղնավուն նարնջի կեղևով և առանց կորիզների: Բայց սուպերմարկետներում մարդիկ հաճախ ոչ թե մանդարիններ են գտնում, այլ  դրանց հիբրիդները. օրինակ ՝ հյութալի և քաղցր կլեմենտիննեըր, որոնք ստացվում են մանդարինի հետ նարինջի խաչասերումից, կամ էլ տանժերինները, որոնք էլ ստացվում են գրեյֆրուտի հետ խաչասերումից և որոնք ունեն բարակ, լավ տարանջատող կեղև:

Մանդարինի դեպքում ոչ միայն պտղամիսն է օգտակար, այլ նաև կեղևը: Պարզվում է, որ այդ ցիտրուսի կեղևը պարունակում է հակաօքսիդանտներ: Իսկ մանդարինի շերտերը բաժանող սպիտակ մանրաթելերը պարունակում են ֆլավոնոիդ նոբիլետին, որն ունի հզոր հակաբորբոքային ազդեցություն և պաշտպանում է օրգանիզմը սկլերոզից, շաքարախտից և ճարպակալումից:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Վրաստանի կառավարությունը որոշել է արգելել փոխնակ մայրությունըԲալթիկ ծովում հարձшկման է ենթարկվել ռուսական «Sparta II» բեռնատար նավըՊարեկներն ու երիտասարդները մեքենայում բռնկված կրակից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու ընտանիքի անդամներինԻնձ համար ամենակարևորն այն է, որ մեր նախագահն ինձ չնախատի. ՊեսկովԵՄ երկրներում կայանալիք ընտրությունների արդյունքները կարող են խաթարել միավորման կայունությունը և հանգեցնել առանցքային որոշումների ընդունման «կաթվածի». The GuardianԱդրբեջանից Հայաստան արտահանումը շուրջ 246 անգամ գերազանցում է հակառակ հոսքը. միակողմանի կախվածnւթյունը կարող է վերածվել տնտեսական և քաղաքական ճնշմшն լրացուցիչ գործիքի. ՍուրենյանցԹրամփը գովեստի խոսքեր է հնչեցրել Պեսկովի հասցեին, վերջինս արձագանքել էՌազմական ոստիկանությունը կուժեղացնի պայքարը քրեական ենթամշակույթի և կարգազանց զինծառայողների դեմ. ՊՆԿոստանյանը Նեապոլում քննարկել է Իտալիայի հետ միջխորհրդարանական համագործակցության ընդլայնումըԲելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքըՄարգարա-Վանաձոր ավտոճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա 4 վիրավnրՀրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակներըԱյն, ինչ տեղի է ունենում Մուսիալայի շուրջ, նման չէ «Բավարիա»-ին․ Ռիո ՖերդինանդԱհազանգեր են ստացվել ուժեղ քամու հետևանքով տապալված և տապալման վտանգ ներկայացնող ծառերի, վնասված տանիքների, արևային վահանակների վերաբերյալԲելգիայի օդային տարածքը կփակվի․ բոլոր չվերթները չեղարկվում ենՀայաստանը խաչմերուկում. Ինչո՞ւ է Փաշինյանի քաղաքականությունը ստիպում հարևաններին արտակարգ միջոցներ ձեռնարկելՈւժգին երկրաշարժ` ԻրանումՌԴ ՊՆ․ «Գերան» ԱԹՍ-ները հարվածել են Ուկրաինայի նավթավերամշակման գործարանինԿալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել էՍտեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է«Ռուսաստանը չի՞ վճարում, կտրականապես համաձայն չենք». Փաշինյանը զայրացել է, երբ Եվրասիական տնտեսական միությունը (ԵԱՏՄ) հայտարարել է Հայաստանի համար կազմակերպությունից դուրս գալու գինը«Իմ ընկերը»․ Թրամփը Պուտինի հետ լուսանկար է հրապարակելՎթարային ջրանջատում Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանումՀայաստանը մեծապես կարևորում է Լիբանանի հետ քաղաքական բարձր մակարդակի երկխոսության ամրապնդումը. Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձը՝ Լիբանանի վարչապետինՖրանսիայում թանկացումների դեմ բողոքի ցույցերի ընթացքում 144 մարդ է ձերբակшլվելԻրանը Բահրեյնում ամերիկյան «Patriot» համակարգերի երկու ռադարի է հարվшծել. ԻՀՊԿՂազախստանը, Վրաստանը և Հայաստանը խստացնում են ռուսների համար սահմանափակումներըՀրաչյա Քոչարի փողոցում բախվել են «Zeekr»-ը, «Mercedes»-ը և «Volkswagen»-ը. կան վիրավnրներԱրտաշատում բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Volkswagen»-ը. հոսպիտալացված կաՖիդան․ Թուրքիան ԱՄՆ-ին և Եվրոպային նախազգուշացրել է Սիրիայում Իսրայելի հնարավոր գործողության մասինԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Բահրեյնում ամերիկյան Patriot համակարգերի ռադարներին հարվածելու մասինԻնչ իրավիճակ է ՀՀ ավտոճանապարհներինԱշխարհաքաղաքական խափանման եզրին. Կարո՞ղ է Հայաստանը մերձենալ Եվրամիությանը առանց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները խզելուՏարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 22-ինԺամանակ առ ժամանակ սպասվում են տեղումներ և քամու ուժգնացումՀայաստան՝ Բանկային աշխատողների օր. պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 21)Լույս չի լինելուԹրամփը նախազգուշացրել է ԱՄՆ սնանկացման վտանգի մասին և կոչ է արել վերացնել պետական պարտքի վերին շեմըՇվեդիան շենգենյան վիզաներ չի տրամադրի ռուս մարզիկներինԻրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբԻրանի ՀՕՊ-ը ամերիկյան F-16 կործանիչ է խոցելԿիրակնօրյա Սուրբ պատարագներ՝ Արագածոտնի թեմումՄի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Ամենադիտված