Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … կոլիզեյ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Կոլիզեյը ամենաճանաչելի ճարտարապետական ​​հուշարձաններից է ինչպես Իտալիայում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում: Գրեթե երկու հազար տարի Հռոմի հենց կենտրոնում գտնվող այդ հոյակապ ամֆիթատրոնն իր շուրջն է հավաքել միլիոնավոր այցելուների, ովքեր ցանկացել են իրենց սեփական աչքերով տեսնել այդ կուլտային շինությունը։

Կոլիզեյ անվանումը առաջացել է լատիներեն colosseus բառից, որը նշանակում է «հսկա»: Այդպիսին էր այդ շինությունը հռոմեացիներին թվում մեր դարաշրջանի արշալույսին, քանի որ այն ժամանակ շինությունների մեծ մասի բարձրությունը չէր գերազանցում 10 մետրը: Ժամանակակից զբոսաշրջիկները այլ կերպ են պատկերացնում ամֆիթատրոնի չափերը, քանի որ երկնաքերերը փոխել են մարդկանց մասշտաբի զգացումը: Բայց կարևոր է հասկանալ, որ Կոլիզեյի յուրահատկությունը ոչ թե պատերի բարձրության, այլ քաղաքակրթության մեջ ունեցած մշակութային և պատմական ներդրման մեջ է։

Վեսպասիանոս կայսրը, ով մեր թվարկության 69 թվականին բարձրացել էր Հռոմեական կայսրության գահին, հսկայական միջոցներ էր ծախսել պաշտամունքի վայրերի վերականգնման վրա (օրինակ այնպիսին ինչպիսին Կապիտոլիումն է): Բայց 72 թվականին նա որոշել էր ավելի հավակնոտ նախագիծ ձեռնարկել և տարածաշրջանի լավագույն շինարարներին հանձնարարել էր կառուցել այնպիսի Ֆլավյան ամֆիթատրոն, որը իր դինաստիայի հետքը համաշխարհային մշակույթում հավերժ կթողնի: Վեսպասյանը նաև հետին մղում ուներ. Կոլիզեյի հիմքը դրվել է նոր տիրակալի նախորդի և թշնամու՝ Ներոնի Ոսկե տան մոտ գտնվող լճի տեղում: Նման շինարարությունը Հռոմի քարտեզից ամբողջությամբ պետք է ջնջեր իր նախորդի գոյության հետքերը։

Ըստ պատմաբանների ամֆիթատրոնի կառուցմանը մասնակցել է մոտ 100 հազար բանվոր, որոնց մեծ մասը եղել են ռազմագերիներ ու ստրուկներ։ Ութ տարվա հոգնեցուցիչ և անդադար աշխատանքից հետո Կոլիզեյը լիովին ավարտվել է և հաստատվել է կայսեր կողմից: Իր գոյության առաջին դարերում շինությունն իսկապես հսկայական տեղ է գրավել հռոմեացիների կյանքում և նրանց միշտ հիշեցրել է իր հիմնադրի մասին, քանի որ մինչև 8-րդ դարը այն կոչվում էր Ֆլավյան ամֆիթատրոն։ Այնտեղ պարբերաբար անց էին կացվում գլադիատորական մարտեր, կենդանիների մարտեր, տոնական ներկայացումներ։ Բացի զվարճանքի միջոցառումներից, այստեղ նաև մահապատիժներ էին ի կատար ածվում, ինչն էլ պատճառ է դարձել Կոլիզեյի օգտագործման դադարեցման համար Կոստանդին 1-ին կայսեր կողմից: Միջնադարում այս կրոնական կառույցը կամ ամբողջովին անտեսվել է իշխանությունների կողմից, կամ օգտագործվել է որպես հիշատակի վայր ի պատիվ վաղ քրիստոնյաների, ովքեր նահատակվել են: Այդ ամենը հանգեցրել է նրան, որ մինչև 18-րդ դարը ոչ ոք չէր մտածում Կոլիզեյի վերակառուցման և վերականգնման անհրաժեշտության մասին, և արդյունքում նրա շատ մասեր անդառնալիորեն ավերվել են:

19-րդ դարի վերջում կաթոլիկ եկեղեցին որոշել է վերսկսել ամֆիթատրոնի վերակառուցման աշխատանքները հնարավորինս պահպանված տարրերը ապահով պահպանելու համար։ Հուշարձանի նկատմամբ վերաբերմունքի այդ փոփոխության շնորհիվ Կոլիզեյը սկսել է գրավել պատմաբանների, ճարտարապետների և արվեստաբանների ուշադրությունը, ովքեր մի քանի տասնամյակների ընթացքում կարողացել են երբեմնի մոռացված շենքը վերածել եվրոպական քաղաքակրթության խորհրդանիշի:

2007 թվականին «Նոր բաց աշխարհ» կորպորացիան անց է կացրել մրցույթ, որտեղ մարդիկ ամբողջ աշխարհից կարողացել են քվեարկել և ընտրել այն կառույցները, որոնք, իրենց կարծիքով, արժանի են աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքների կոչմանը: Առաջին տեղը զբաղեցրել է Կոլիզեյը, որը դարձել է եվրոպական մշակույթի ժառանգությունը ներկայացնող ցանկի միակ գրավչությունը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am 

Վրաստանի կառավարությունը որոշել է արգելել փոխնակ մայրությունըԲալթիկ ծովում հարձшկման է ենթարկվել ռուսական «Sparta II» բեռնատար նավըՊարեկներն ու երիտասարդները մեքենայում բռնկված կրակից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու ընտանիքի անդամներինԻնձ համար ամենակարևորն այն է, որ մեր նախագահն ինձ չնախատի. ՊեսկովԵՄ երկրներում կայանալիք ընտրությունների արդյունքները կարող են խաթարել միավորման կայունությունը և հանգեցնել առանցքային որոշումների ընդունման «կաթվածի». The GuardianԱդրբեջանից Հայաստան արտահանումը շուրջ 246 անգամ գերազանցում է հակառակ հոսքը. միակողմանի կախվածnւթյունը կարող է վերածվել տնտեսական և քաղաքական ճնշմшն լրացուցիչ գործիքի. ՍուրենյանցԹրամփը գովեստի խոսքեր է հնչեցրել Պեսկովի հասցեին, վերջինս արձագանքել էՌազմական ոստիկանությունը կուժեղացնի պայքարը քրեական ենթամշակույթի և կարգազանց զինծառայողների դեմ. ՊՆԿոստանյանը Նեապոլում քննարկել է Իտալիայի հետ միջխորհրդարանական համագործակցության ընդլայնումըԲելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքըՄարգարա-Վանաձոր ավտոճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա 4 վիրավnրՀրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակներըԱյն, ինչ տեղի է ունենում Մուսիալայի շուրջ, նման չէ «Բավարիա»-ին․ Ռիո ՖերդինանդԱհազանգեր են ստացվել ուժեղ քամու հետևանքով տապալված և տապալման վտանգ ներկայացնող ծառերի, վնասված տանիքների, արևային վահանակների վերաբերյալԲելգիայի օդային տարածքը կփակվի․ բոլոր չվերթները չեղարկվում ենՀայաստանը խաչմերուկում. Ինչո՞ւ է Փաշինյանի քաղաքականությունը ստիպում հարևաններին արտակարգ միջոցներ ձեռնարկելՈւժգին երկրաշարժ` ԻրանումՌԴ ՊՆ․ «Գերան» ԱԹՍ-ները հարվածել են Ուկրաինայի նավթավերամշակման գործարանինԿալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել էՍտեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է«Ռուսաստանը չի՞ վճարում, կտրականապես համաձայն չենք». Փաշինյանը զայրացել է, երբ Եվրասիական տնտեսական միությունը (ԵԱՏՄ) հայտարարել է Հայաստանի համար կազմակերպությունից դուրս գալու գինը«Իմ ընկերը»․ Թրամփը Պուտինի հետ լուսանկար է հրապարակելՎթարային ջրանջատում Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանումՀայաստանը մեծապես կարևորում է Լիբանանի հետ քաղաքական բարձր մակարդակի երկխոսության ամրապնդումը. Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձը՝ Լիբանանի վարչապետինՖրանսիայում թանկացումների դեմ բողոքի ցույցերի ընթացքում 144 մարդ է ձերբակшլվելԻրանը Բահրեյնում ամերիկյան «Patriot» համակարգերի երկու ռադարի է հարվшծել. ԻՀՊԿՂազախստանը, Վրաստանը և Հայաստանը խստացնում են ռուսների համար սահմանափակումներըՀրաչյա Քոչարի փողոցում բախվել են «Zeekr»-ը, «Mercedes»-ը և «Volkswagen»-ը. կան վիրավnրներԱրտաշատում բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Volkswagen»-ը. հոսպիտալացված կաՖիդան․ Թուրքիան ԱՄՆ-ին և Եվրոպային նախազգուշացրել է Սիրիայում Իսրայելի հնարավոր գործողության մասինԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Բահրեյնում ամերիկյան Patriot համակարգերի ռադարներին հարվածելու մասինԻնչ իրավիճակ է ՀՀ ավտոճանապարհներինԱշխարհաքաղաքական խափանման եզրին. Կարո՞ղ է Հայաստանը մերձենալ Եվրամիությանը առանց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները խզելուՏարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 22-ինԺամանակ առ ժամանակ սպասվում են տեղումներ և քամու ուժգնացումՀայաստան՝ Բանկային աշխատողների օր. պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 21)Լույս չի լինելուԹրամփը նախազգուշացրել է ԱՄՆ սնանկացման վտանգի մասին և կոչ է արել վերացնել պետական պարտքի վերին շեմըՇվեդիան շենգենյան վիզաներ չի տրամադրի ռուս մարզիկներինԻրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբԻրանի ՀՕՊ-ը ամերիկյան F-16 կործանիչ է խոցելԿիրակնօրյա Սուրբ պատարագներ՝ Արագածոտնի թեմումՄի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Ամենադիտված