Մենք Ադրբեջանի օրակա՞րգն ենք սպասարկում`ասելով, որ Արցախը Հայաստան է և վերջ

Բրյուսելում հանդիպումից հետո Հայաստանի վարչապետը և Ադրբեջանի նախագահը Արտաքին գործերի նախարարներին հանձնարարել են մեկնարկել երկու երկրների միջև խաղաղության բանակցությունների նախապատրաստական աշխատանքները:

Արդյոք սա նշանակում է ընդունել Ադրբեջանի առաջարկած 5 կետերի սկզբունքը և Արցախի անվտանգային հարցը, ինչպես պնդում են որոշ քաղաքագետներ, դուրս թողնել բանակցային գործընթացից, 1or.am-ը փորձել է պարզել քաղաքագետ Աղասի Մարգարյանի հետ զրույցում.

«Արցախի բանակցությունների հարցն այս պահին էլ բանակցությունների առարկա չէ: 44-օրյա պատերազմից հետո այն տարածքներում, որոնք հայկական են, խաղաղապահ գործունեություն է իրակացվում 2020թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության համաձայն: Անվտանգության խնդիրը բանակցային գործընթացի առարկա նորից կարող է դառնալ 2025 թվականին, երբ լրանա խաղաղապահ առաքելության հնգամյա ժամկետը: Ընդհանուր առմամբ, որևէ մեկը կարո՞ղ է ցույց տալ միջպետական որևէ պայմանագիր, որտեղ գրված չէ, որ պետությունները պետք է հարգեն միմյանց տարածքային ամբողջականությունը և ինքնիշխանությունը: Նման պրակտիկա գոյություն չունի: Պետությունների միջև խաղաղություն, հաշտություն, բարիդրացիություն, դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվում են, եթե պետությունները փոխարինաբար ճանաչում են միմյանց ինքնիշխանությունը և տարածքային ամբողջականությունը: Այստեղ արտառոց որևէ բան չկա, և դա ըստ էության չի փակում Լեռնային Ղարաբաղի հարցը»:

Քաղաքագետի խոսքով` Լեռնային Ղարաբաղի հարցը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքային վեճ չէ, և երբեք որևէ մեկն այդ խնդիրը չի դիտարկել որպես Հայաստանի տարածքային պահանջատիրություն Ադրբեջանի նկատմամբ.

«Տարիների ընթացքում Ադրբեջանն է անընդհատ նենգափոխել հարցը, ներկայացրել այդ լույսի ներքո, և այսօր էլ փորձում է այդպես ներկայացնել: Այսինքն, մենք Ադրբեջանի օրակա՞րգն ենք սպասարկում`ասելով, որ Արցախը Հայաստան է և վերջ: Հայաստանի և Ադրբեջանի`միմյանց տարածքային ամբողջականությունը ճանաչելը Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի հետ կապ չունի, ԼՂ խնդիրը պատմական հայրենիքի, իր պապենական հողում ապրող հայ բնակչության իրավունքների պաշտպանության հարց է: Մենք գտնում ենք, որ այդ իրավունքները կարող են լավագույնս պաշտպանվել, եթե ճանաչվում է Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը կամ ԼՂ-ն միավորվում է Հայաստանին, սա Արցախում ապրող հայության տեսակետն է, բայց այն չի կարող լինել պաշտոնական Երևանի տեսակետը: Պաշտոնական Երևանը կարող է լինել Արցախի հայության ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանը, աջակիցը, ջատագովը, բայց ո՛չ երաշխավորը: Որովհետև լինել երաշխավոր, նշանակում է հասնել դրան, հասնել դրան, նշանակում է ենթադրաբար, ըստ միջազգային իրավունքի, միջամտել հարևան երկրի ներքին գործերին: Մենք խնդիրը Բաքու-Ստեփանակերտ հարթությունից փորձում ենք տեղափոխել Երևան-Բաքու, ինչը հանգեցրեց 44-օրյա պատերազմի: Այս իրավիճակում օպտիմալ է, որպեսզի Հայաստանը և Ադրբեջանը փոխադարձաբար ճանաչեն միմյանց ինքնիշխանությունը, բանակցային ամբողջականությունը, իրականացնեն սահմանագծում-սահմանազատում, որը չի շոշափում Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության իրավունքների և ազատությունների սահմանափակումը»:

Մարիամ Նալբանդյան