Հայ-թուրքական բանակցություններ․ Էրդողանի իրական նպատակը

Էրդողանը հույս ունի, որ Իսրայելի և Հայաստանի հետ իր աշխատանքը կազդի Վաշինգտոնում հայկական և հրեական լոբբիի վրա։ Այս արձանագրումն արել է Վաշինգտոնում Ժողովրդավարությունների պաշտպանության հիմնադրամի թուրքական ծրագրի ավագ տնօրեն Այքան Էրդեմիրը: Վերջինիս կարծիքով, Հայաստանի և Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված Թուրքիայի ջանքերն իրենցից դիվանագիտության տակտիկական փոփոխություն են ներկայացնում, այլ ոչ թե՝ արժեքների վրա հիմնված հանձնառություն բարեկամական հարաբերություններին։

 

Հիշեցնենք, որ Թուրքիան և Հայաստանը հատուկ բանագնացներ են նշանակել՝ 1990-ականների սկզբից խզված դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնման և ընդհանուր սահմանի բացման համար։ Նրանց առաջին հանդիպումը կայացել է Մոսկվայում հունվարի 14-ին, իսկ երկրորդը լինելու է փետրվարի 24-ին՝ Վիեննայում։ Էրդեմիրի գնահատմամբ, Էրդողանը հույս ունի, որ Հայաստանի և Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորումը կարող է արագ լուծում լինել Թուրքիայի խնդիրների համար:

 

Վերլուծաբանը նշել է, թե Թուրքիայի դիվանագիտական ջանքերը տարածաշրջանում հիմնված են հետևյալ հիմնական գործոնների վրա. նախ՝ Էրդողանը խոստովանել է, որ Թուրքիան գնալով ավելի է մեկուսացվում Միջերկրական ծովի արևելյան հատվածում, ինչը և՛ դիվանագիտական, և՛ ռազմական խնդիր է ստեղծում: Թուրքիան նաև ձգտում է ֆինանսական ճգնաժամից հետո ընդլայնել իր մուտքը դեպի արտահանման շուկաներ և ավելի շատ ներդրումներ ներգրավել արտասահմանից, հատկապես՝ Պարսից ծոցի երկրներից: Մեկ այլ կարևոր հանգամանք էլ այն է, որ Հայաստանի հետ Թուրքիայի կոնֆլիկտի միջազգային ընկալումը խաթարում է Թուրքիայի իմիջը և դիվանագիտական ազդեցությունն ինչպես Վաշինգտոնում, այնպես էլ Բրյուսելում, այնպես որ նա նաև հույս ունի, որ կարգավորման ջանքերը կծառայեն Թուրքիայի փափուկ ուժի ամրապնդմանը և երկու մայրաքաղաքներում դիվանագիտական դեֆիցիտի նվազեցմանը։

 

Ըստ էության, Թուրքիայի նախագահը Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորմամբ ընդամենը լուծում է Արևմուտքում բավական հզոր և ազդեցիկ հայկական սփյուռքի չեզոքացման, սեփական երկրի իմիջն ու հեղինակությունը բարձրացնելու խնդիր, ինչն էլ լրացուցիչ դիվիդենտներ կբերի Թուրքիային թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական իմաստով, թույլ կտա խուսափել Թուրքիայի մեկուսացումից։ Մինչդեռ Հայաստանի իշխանությունները, գիտակցելով այս փաստը, դարձել են Էրդողանի խամաճիկը և ՀՀ շահերի հաշվին Թուրքիայի շահերն առաջ մղողը։