Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ժողովրդավարություն, որ տանում է ճահիճ

ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Հայաստանի պետական պարտքն օր օրի ավելանում է։ Այն արդեն մոտեցել է 9 մլրդ դոլարին։ Միայն այս տարվա առաջին կեսին պետական պարտքն ավելացել է շուրջ 901 մլն դոլարով։ Հունիսի վերջի դրությամբ այն կազմել է 8 մլրդ 869 մլն դոլար։ Վեց ամսվա ընթացքում պարտքն աճել է ավելի քան 11 տոկոսով։ Հայաստանում այսօր արտաքին պարտքն ավելի արագ է աճում քան՝ տնտեսությանը։ Ինչպես հայտնի է, առաջին եռամսյակում Հայաստանում արձանագրվել է 3,3 տոկոս տնտեսական անկում։ Երկրորդ եռամսյակի ցուցանիշը դեռևս հայտնի չէ։ Հայտնի է միայն, որ 5 ամիսների տվյալներով, տնտեսական ակտիվության աճը եղել է 4,3 տոկոս, ինչը շատ ավելի ցածր է, քան պարտքի աճը։

Տնտեսության նկատմամբ պարտքի արագ աճը հանգեցնում է պարտքի ցուցանիշների վատացման։ Այն, ինչին մենք բախվել ենք հատկապես վերջին 2 տարվա ընթացքում։

Հիշեցնենք, որ 2020թ. տվյալներով՝ կառավարության պարտքը հասել է ՀՆԱ 63,5 տոկոսին։ Պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցությունը գնալով վատանում է։ Դրա հիմնական պատճառը նախ այն է, որ պարտքը արագ է աճում, հետո էլ՝ տնտեսությունը շատ դանդաղ է զարգանում։ Անցած տարի ունեցանք պարտքի գրեթե 9 տոկոսանոց աճ և համախառն ներքին արդյունքի 7,4 տոկոսանոց նվազում։ Մասնագետների կանխատեսումներով, այս տարի ևս ՀՆԱ աճի տեմպն ավելի ցածր կլինի, քան պարտքինը։

Միջազգային կազմակերպությունների ամենալավատեսական գնահատումները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի ՀՆԱ-ն 2021թ. կարող է աճել առավելագույնը 4-4,5 տոկոսով։ Այս պահին արդեն պարտքի աճը 2-3 անգամ ավելի բարձր է այդ գնահատականից։ Առաջիկայում այն կարող է փոխվել, սակայն կտրուկ բարելավում չի սպասվում։ Դա նշանակում է, որ պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցության բացասական միտումները կշարունակեն խորանալ։ Թե այն մինչև ո՞ւր կհասնի, կարող ենք տեսնել միայն տարեվերջին։ Անցած տարվա տնտեսական անկումից հետո դեռևս տնտեսությունը չի վերականգնվել և սպասել, որ տարեվերջին կարող ենք հասնել 2019 թվականի մակարդակին սպասելի չէ։ Մեկուկես տարվա ընթացքում մեր երկրի պետական պարտքը ավելացել է ևս 1 մլրդ 548 մլն դոլարով։ Աճը հասնում է 21 տոկոսի։ Սա պարտքի ագրեսիվ ավելացում է, որն էլ հանգեցրել է պարտքի ցուցանիշների կտրուկ վատացման։ Վերջին 2 տարիներին կառավարության պարտքային պարտավորություններն ավելի արագ են աճել, քան ընդհանուր պարտքը։ Ընդհանուր պարտքն ավելացել է 1 մլրդ 548 մլն դոլարով, կառավարության պարտքը՝ 1 մլրդ 570 միլիոնով։

Պարտքի աճը մի փոքր զսպվել է Կենտրոնական բանկի պարտավորությունների կրճատման արդյունքում։ Թեև ԿԲ բաժինը պարտքի մեջ մեծ չէ։ Այն կազմում է ընդամենը 468 մլն դոլար։ Մնացածը կառավարության պարտավորություններն են, որոնք սպասարկվում են պետական բյուջեի հաշվին։ Կառավարության պարտքի մեծ մասը արտաքին պարտավորություններն են, որոնք հասնում են 6 մլրդ 209 մլն դոլարի։ Արտաքին պարտավորությունների մեջ այս տարի կտրուկ ավելացել են ոչ ռեզիդենտների կողմից ձեռք բերված արտարժութային պարտատոմսերի դիմաց ներգրավված պարտքերը։ 6,2 միլիարդից 1,6 միլիարդն այդ պարտքն է։ Ներքին պարտքը կառավարությունը հասցրել է գրեթե 2,2 մլրդ դոլարի։ Այս տարվա առաջին 6 ամսում այն ավելացել է շուրջ 235 մլն դոլարով։ Մեր պարտքը հասել է այնպիսի մակարդակի, որ պարտադրում է կանխարգելիչ քայլեր անել՝ այն նվազեցնելու ուղղությամբ։ Պարտադրանքը գալիս է ոչ միայն գործող օրենքից, այլև դրսից. միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունները թելադրում են իրենց պահանջները։ Դրանք արտահայտվում են, մասնավորապես, հարկային օրենսդրության պայմանների խստացման, տնտեսության ու հասարակության վրա հարկային բեռի ավելացման ձևով։ Պարտքի այսօրվա բեռով մենք մտել ենք ռիսկային գոտի ու եթե ժամանակին չկարողանանք փոխել պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցությունը, կարող ենք շատ ավելի լուրջ խնդիրներ ունենալ։ Դա մեծապես կախված կլինի տնտեսական զարգացման մակարդակից։ Այս իրավիճակից դուրս գալու համար մեզ պետք է ունենալ բարձր տնտեսական աճ։ Այնպիսի տնտեսական աճը, որը կգերազանցի պարտքի աճին։ Այլապես՝ շարունակելու ենք խորանալ պարտքի վտանգավոր գոտում։

Այս ամենի ֆոնին թե ինչ են մտածում կառավարության ներկայացուցիչները ոչ մեկին, հայտնի չէ։ Իշխանությունները պարտավոր են իրենց շուրջ համախմբել լավագույն մասնագետներին և ամեն գնով երկիրը դուրս հանել ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակից, սակայն փոխանակ լուրջ քայլեր անելու` նրանք բարձրացնում են միայն ԱԺ պատգամավորական գործունեության հետ կապված ծախսերի համար հատկացվող գումարը՝ 50000 դրամի փոխարեն, այն դարձնելով 250000 դրամ։ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի պարալիզացման պատճառով կարող է լինել բյուջեի մուտքերի պակասորդ, քանի որ երկար տարիներ առաջատար հարկ վճարողներից մեկը հենց Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն է և այս ամենը ևս տնտեսությունը հասցնելու է ծանրագույն վիճակի։ Տնտեսական անկման վերաբերյալ անընդհատ հնչող ահազանգերին իշխանությունները չեն արձագանքում և լռում են նաև պատկան գերատեսչությունները։ Իշխանությունների անգործության հետևանքը մենք բոլորս կրելու ենք մեզ վրա իսկ թե ով է կրելու այս ամենի պատասխանատվությունը անհայտ է։

Սոնա Գիշյան

www.1or.am 

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Ինչ են պատմում Գորիս-Որոտան ճանապարհահատվածից անհետացած տղաներըՔամու հետևանքով հրդեհը կրկին բորբոքվել է «Արևիկ» ազգային պարկում․ ԱԻՆAeroflot-ը սկսում է չվերթները ԳյումրիիցՍամվել Կարապետյան․ կցանկանայի, որպեսզի Հայաստանում 3 պաշտոնական լեզու լիներԿորոնավիրուսից արդյունավետ պաշտպանվելու համար անհրաժեշտ կլինի ավելացնել պատվաստանյութերի դեղաչափերի քանակը Թուրքիայի նպատակը քրդերին ոչնչացնելն է"․ սիրիացի գործիչը կոչ է արել ՌԴ-ին զսպել թուրքերինՀադրութում իրականացված որոնողական աշխատանքները արդյունք չեն տվել, զոհված զինծառայողի աճյուն կամ մասունք չի հայտնաբերվել. Արցախի ԱԻՊԾԳորիս-Կապան ճանապարհին ստեղծված իրավիճակը շուտով կլուծվի․ Վահան Քերոբյան Վերին Լարսի անցակետի թողունակությունը հաջորդ տարի 6.5 անգամ կավելանա. Դմիտրի Վոլվաչ Պետք է կանխել Հայաստանի թուրքացումը․ համախմբված կերպով պետք է մերժենք այս՝ չարիքի իշխանության առաջ բերած կործանարար օրակարգը. սեղանին է դրված հայկական պետականության գոյության հարցը․ Իշխան ՍաղաթելյանՄի շարք զինծառայողներ պարգևատրվել ենԻնչպե՞ս ազատվել անքնությունից առանց դեղերի Մահացել է ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ժենյա Ավետիսյանը Էրդողանն աշխատանքային այց կկատարի Ռուսաստան Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 6-9 աստիճանով Քաբուլի միջազգային օդանավակայանը վերսկսել է աշխատանքը Արդյո՞ք կորոնավիրուսը բնական ծագում ունի Եթե մենք 21-ին երթով շարժվելու ենք Եռաբլուր, ապա ո՞ւր ենք գնալու սեպտեմբերի 27-ին. Գեղամ Նազարյան Պեսկովը հայտնել է ինքնամեկուսացման մեջ գտնվող Պուտինի ինքնազգացողության մասին Մահացել է Անահիտ Թոփչյանը Կանարյան կղզիներում ակտիվացել է գործող հրաբուխներից մեկը Ցանկացած շանս, որը կայունացնում է տարածաշրջանում իրավիճակը և բերում է խաղաղություն, պետք է օգտագործել. Մհեր Գրիգորյան Վարչապետի գունավոր շոուն և ոստիկանական ապօրինություններըՊղինձն էժանանում է Խաղաղապահներն ամեն օր լուծում են Արցախի բնակիչների ավելի քան 100 սոցիալական հարց Իրանը սկսում է նյարդայնանալ Այս պահի դրությամբ ՀՀ-ի և Թուրքիայի միջև որևէ շփում տեղի չի ունեցել. չնայած Հայաստանի կառավարությունը պատրաստ է նման շփումների. Մանե Գևորգյան Ոսկու գինն աճում է Մոլորվել սեփական երկրի տարածքում․ երբ բացակայում է պետությունը Սեպտեմբերի 19-ի դրությամբ` կատարվել է 366779 պատվաստումՀայաստանում կարտադրվի «Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութ Տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակումը հնարավորություն կտա ավելացնել ՀՀ-ի և ՌԴ-ի ապրանքաշրջանառությունը. ՌԴ փոխվարչապետ Թուրքիան ծաղրում է․ վարչապետի ազդակը՝ Էրդողանի ապտակըՀայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 342, մահվան՝ 13 նոր դեպքՀանրային ծառայությունների սակագները կբարձրանա՞ն Գորիս-Կապան հատվածում չկան անվտանգային մեխանիզմներ, որոնք կկանխեն ինչպես առևանգման, այնպես էլ մոլորվելու դեպքերը․ Տիգրան Աբրահամյան «Արևիկ» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները վերսկսվել են Նիկոլ Փաշինյանը այն գործիչը չէ, որ կարող է հակադրվել ՄոսկվայինԳորիս-Կապան ճանապարհին տեղի ունեցածը ո՛չ սարդրանք է, ո՛չ էլ միջադեպ, սա այն ծրագրի մի մասն էՊատմության այս օրը (սեպտեմբերի 20)Խորհրդային ըմբշամարտիկ Վարդան Սարկիսով. կյանքը և սպորտըՈրոշվել է ամենահին կորոնավիրուսըՍոցիոլոգը բացատրել է ռուսաստանցիների վախերը միգրանտներիցԹուրքական պարադոքս. Թուրքիան և Ադրբեջանն են մեղադրում Հայաստանին տարածքային պահանջերի համարՌուսաստանին Լեռնային Ղարաբաղում անհրաժեշտ է նոր ռազմավարությունԿա երկու վիրավոր. ՌԴ ՊՆՈրևէ քաղաքացի երաշխիք չունի, որ ադրբեջանական ահաբեկումների կամ նույնիսկ ձերբակալման չի ենթարկվի. Տիգրան ԱբրահամյանՍպերմատոզոիդները դանդաղում են. ինչպես է կորոնավիրուսը ազդում տղամարդկանց առողջության վրաԱդրբեջանցիներն այս անգամ մեքենայի վրայից քերել են Հայաստանի դրոշը և «Armenia» բառը (տեսանյութ)BusyFly կիկշերինգ է գործարկվել Հայաստանի մայրաքաղաքում
Ամենադիտված