Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Հայ օսկարակիր գիտնականը՝ նոր նվաճումների ճանապարհին

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Նանոտեխնոլոգիաների բնագավառում միջազգային փորձագետ, գյուտարար, միջազգային մի քանի հեղինակավոր գիտական կազմակերպությունների անդամ, 200 գիտական աշխատանքների (այդ թվում՝ 20 գյուտ, 4 բուհական դասագիրք և մեկ խնդրագիրք) հեղինակ, նորաստեղծ «ՆանոՀայԹեք» ասոցիացիայի նախագահ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Գագիկ Շմավոնյանին Հայաստանում, ցավոք, քչերն են ճանաչում: Նա այնքան համեստ է և իր գործերով տարված, որ իր հեղինակած գյուտերի և գիտական նվաճումների մասին նույնիսկ հայ գիտնականներից շատերը չգիտեն:

Դրա փոխարեն նա մեծ ճանաչում ունի աշխարհում, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանից բացի դասախոսություններ է կարդում նաև Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի առաջատար համալսարաններում: Վերջերս Գ. Շմավոնյանը հեղինակել է եվրոպական բուհական եռահատոր դասագրքի «Գրաֆին, երկչափ ատոմական նյութեր և հիբրիդային կառուցվածքներ» բաժինը: Նա նաև միջազգային փորձագետ է խորհրդատվական կազմակերպությունում, անդամ է եվրոպական մի շարք հեղինակավոր գիտակրթական կազմակերպությունների:

2015 թվականին Սիլիկոնյան հովտում, Սան Ֆրանցիսկոյում ՄԱԿ–ի արդյունաբերական զարգացման կազմակերպության կողմից կազմակերպված «CleanTech Open» ֆորումի և ցուցահանդեսի ժամանակ իր հեղինակած «Գրաֆին և գրաֆինե էլեկտրոնիկա» նախագծի համար Գագիկ և Գայանե Շմավոնյաններն արժանացել են «Մաքուր տեխնոլոգիաների CleanTech օսկար» մրցանակի: 

Նանոտեխնոլոգիաների ոլորտում իր կողմից հեղինակած նորարարակական մրցանակներն այսքանով չեն սահմանափակվում: Նա մշակել է գրաֆինի և երկչափ նյութերի ու կառուցվածքների ստացման ոչ ավանդական նանոտեխնոլոգիա, որը ներկայում ամենաէժանն է, ամենակարճատևը և ամենադյուրինը: 2016 թվականին իսպանացի գիտնականների հետ համատեղ գրաֆինի զանգվածային արտադրության տեխնոլոգիայի արտոնագիրն է հրապարակվել Իսպանիայում և այն միջազգայնացվել է աշխարհի մոտ 200 երկրներում:

Հետաքրքրական է, որ նա ձեռնամուխ եղավ նաև գիտության, նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմանն արվեստի գլուխգործոցների պահպանման գործում: Հայ գիտնականն առաջիններից էր, ով նախաձեռնեց մշակութային ժառանգության արժեքների պահպանումը գրաֆինի միջոցով: Նա ֆրանսիացի գիտնականների և արվեստագետների հրավերով արդեն երկու տարի զբաղվում է «Լուվր» թանգարանի ցուցանմուշները գրաֆինապատելու խնդիրներով:

Շմավոնյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել է գիտական խումբ, որը զբաղվում է մշակութային արժեքների պահպանությամբ: Գիտնականի կողմից հեղինակած էկոլոգիապես մաքուր, ոչ ավանդական տեխնոլոգիայով ստացված գրաֆինով նախատեսվում է գրաֆինապատել «Լուվրի» ազնիվ մետաղներից, կտավից, փղոսկրից, ճենապակուց, փայտից և այլ նյութերից պատրաստված ցուցանմուշները, ինչը վերջիններս կպաշտպանի խոնավությունից, բակտերիաներից, կոռոզիայից, աղտոտվածությունից և արտաքին այլ ազդեցություններից:

Նա այն եզակի մասնագետներից է, ով վերջին 20 տարիների ընթացքում, այցելելով 30 երկիր, հետևողականորեն զբաղվել է նույն գործով՝ նանոտեխնոլոգիաներով և կարողացել է գիտական բարձունքների հասնել միջազգային հարթակներում: Գերազանցելով Նոբել յան մրցանակակիրներ Ա. Գեյմին ու Կ. Նովոսյոլովին, նրա հայտնագործած գրաֆինի ստացման ավելի պարզեցված տեխնոլոգիայի կիրառումը գնալով ավելի ու ավելի մեծ տարածում է ստանում ողջ աշխարհում: Առաջին երկչափ նյութի՝ գրաֆինի նանոթաղանթների և նանոկառուցվածքների ստացման տեխնոլոգիան շատ կարճ է տևում, ասում է գիտնականը: Չի կիրառվում ո՛չ նանոտեխնոլոգիական սարքավորումներ, ո՛չ բարձր ջերմաստիճան և ո՛չ էլ քիմիական նյութեր: Երկչափ թաղանթն անզեն աչքով տեսանելի չէ, բայց կիրառելի է տարբեր բնագավառներում՝ առողջապահությունից մինչև գյուղատնտեսություն: Ներկայումս Շմավոնյանի տեխնոլոգիայի հիման վրա մի խումբ շվեդ գիտնականներ նոր տեսություն են մշակում:

«Ուսումնասիրությունների ողջ ընթացքում, մինչև 2016 թվականի վերջ, ես այդ մասին չեմ բարձրաձայնել: Բայց հիմա, երբ գյուտն արդեն արտոնագրված է, ես դրա մասին խոսելու իրավունք ունեմ: Գյուտը և այլ նորարարական աշխատանքներ իրականացրել եմ արտերկրում, քանի որ մեզ մոտ համապատասխան լաբորատորիաներ չկան: Ներկայումս աշխատում եմ գյուտի ընդլայնման և տարբեր բնագավառներում դրա կիրառման ուղղությամբ: Քանի որ վերջին 20 տարիներին նվիրվել եմ նանոտեխնոլոգիաներին, երբեք չեմ շեղվել իմ ուղուց և գուցե այդ է պատճառը, որ կարողացել եմ նման արդյունքի հասնել: Ցավալին, սակայն, այն է, որ, լինելով բազմաճյուղ ոլորտ, նանոտեխնոլոգիաները ողջ աշխարհում սրընթաց զարգանում են և տարբեր ոլորտներում կիրառություն են գտնում, սակայն Հայաստանը բավականին հետ է մնում ժամանակակից համաշխարհային այս զարգացումներից: Ողջ աշխարհում գիտական միտքը արագ է զարգանում, մինչդեռ Հայաստանում այս ուղղությամբ այն դեռևս տեղում դոփում է: Եթե ես ուսումնասիրություններն արտերկրում իրականացնելու հնարավորություն չունենայի, ես էլ շատերի նման չէի կարողանա հաջողության հասնել»,– ասաց Գ. Շմավոնյանը:

Հայաստանի և արտերկրի՝ նանոտեխնոլոգիաներով զբաղվող հայազգի մասնագետներին համախմբելու համար գիտնականը 2018 թվականին ձեռնամուխ եղավ Հայաստանում առաջին նանոտեխնոլոգիական կազմակերպության՝ «ՆանոՀայԹեք» ասոցիացիայի կազմակերպման աշխատանքներին: 

14–րդ «ԴիջիԹեք էքսպո–2018» տեխնոլոգիական ցուցահանդեսի շրջանակներում ասոցիացիան կազմակերպեց «Նանոտեխնոլոգիաներ ու առաջատար նյութեր» (ՆանոՏուՆ – 2018) գիտաժողովը, որտեղ քննարկվեցին Հայաստանում նանոտեխնոլոգիաների և նանոգիտության արդի վիճակը, զարգացման ուղիները և հեռանկարները, իսկ «ՆանոՀայԹեք» ասոցիացիայի տաղավարում ցուցադրվեցին Շմավոնյանի նանոտեխնոլոգիայով Հայաստանում առաջին անգամ ստացված մեկ ատոմական հաստությամբ երկչափ նանոնյութեր, նանոկառուցվածքներ և նանոսարքեր:

Կազմակերպության առաջնային նպատակներից է Հայաստանում նանոտեխնոլոգիաների զարգացումը, տարածումը ու կիրառումը խթանելը, ինչը Հայաստանը բարձր տեխնոլոգիաների երկիր դարձնելու հստակ ճանապարհներից մեկն է: 

«Կազմակերպության նպատակներից է նաև Հայաստանում ստեղծել ժամանակակից սարքավորումներով հագեցված նանոտեխնոլոգիական լաբորատորիաների ցանց, որը կնպաստի նանոտեխնոլոգիաների, նանոէլեկտրոնային և նանոգիտական հետազոտությունների իրականացմանը Հայաստանում: Այն իր հերթին ոչ միայն խթան կհանդիսանա Հայաստանում գիտության զարգացման համար, այլև կնպաստի արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, հեռահաղորդակցության, տրանսպորտի և այլ ոլորտների զարգացմանը՝ դարձնելով Հայաստանը բարձր տեխնոլոգիաների երկիր»,– ասաց Գ. Շմավոնյանը:

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
«Դալմա Գարդեն Մոլ»-ի մոտակայքում «Volkswagen»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և հայտնվել մայթեզրին․ կան տուժածներՉինաստանը սկսել է ամենամեծ անապատային արևային էլեկտրակայանի կառուցումըԲերդ համայնքում կայանալիք ՏԻՄ ընտրություններին քարոզչություն կատարելուն հարկադրելու համար մեղադրանք է առաջադրվել 2 անձիԼավրովն հայտարարել է, որ այսօր որոշվում է աշխարհակարգի ապագանԼավրովը գնահատել է Ռուսաստանի կողմից միջուկային զենքի կիրառման հնարավորությունըԻրադրությունը հայ-ադրբեջանական սահմանին՝ ժամը 22:30-ի դրությամբՍիրիայի ափերի մոտ 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվելՔաղաքագետ Մամեդովան Ղարաբաղում սրացման պատճառների մասին. Արևմուտքը ցանկանում է ցույց տալ, որ Ռուսաստանի Դաշնությունը խաղաղություն չի ապահովիԼրագրողները բոյկոտեցին Խոակին Կապառոսի ասուլիսը՝ պահանջելով նրա հրաժարականը«Ազատագրումը սկսվում է Եռաբլուրից». 44-օրյա պատերազմում զոհվածների ծնողների պայքարի կոչըՌուս զինվորականները Հայաստանի լեռներում հատուկ ինժեներական և սակրավորական վարժանքներ են անցկացրելԱյսօր այրված պլաստիկի գործարանի տարածքում առկա է փլուզման վտանգ. ԱԻՆՌԴ ԱԳՆ-ն հերքել է Հայաստան տեղափոխված ռուսաստանցիների մոբիլիզացիայի մասին տեղեկությունըՔաղաքագետ. «Ռուսաստանի ուշադրությունը հիմա Հարավային Կովկասը չէՊայմանագրային զինծառայողը, ում հայրը ինքնասպանության էր գործել, պատերազմից երկու օր անց այլևս կապի դուրս չի եկել. News.amՓորձագետ. Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սրացումը կլինի անցողիկ, բայց կարող է կրկնվելՎայոց ձորի մարզ է այցելել ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի թիմըԼարսի անցակետում թեթև մարդատար մեքենաների խցանումներ են առաջացել ՌԴ պաշտպանության նոր փոխնախարար է նշանակվել Ադրբեջանը հիմքեր է ստեղծում նոր հարձակման համար«Հիմա Նիկոլը անոնսում է նոր պատերազմ․ նա խաբել է ձեզ»․ Էդուարդ Շարմազանով Փաշինյանական կեղծ նարատիվներն ընդդեմ երեք նախագահների հանդիպման Թեհրանը պատրաստ է խորհրդակցել Երևանի և Բաքվի հետ. Իրանի արտգործնախարարը՝ ադրբեջանցի պաշտոնակցին Առաջիկա օրերին շրջանների զգալի մասում սպասվում է անձրև և ամպրոպ 1 օր ջուր չի լինելու Դատական իշխանությունն այլասերելու գործընթացը գնում է լայն թափով Ազատագրումը սկսվում է Եռաբլուրից. 44-օրյա պատերազմում զոհվածների ծնողների պայքարի կոչը Մոսկվայում հայտարարվել է եղանակային վտանգի «նարնջագույն» աստիճան ԱՄՆ-ն շարունակում է ՀՀ-ին և Ադրբեջանին կոչ անել ներգրավվել խաղաղ գործընթացում․ Բլինքեն Արցախի ԱԳ նախարարն այցելել է Լոս Անջելեսում Հայաստանի Հանրապետության հյուպատոսություն Իրանի անվտանգության ուժերը Թավրիզում ահաբեկչության փորձ են կանխել «Նիկոլ՝ դավաճան». ինչպե՞ս ԱՄՆ-ում դիմավորել Նիկոլ Փաշինյանին (տեսանյութ)Նիկոլ Փաշինյանը Շառլ Միշելի հետ հանդիպմանն ընդգծել է ադրբեջանական ագրեսիայի վերաբերյալ հասցեական գնահատականների անհրաժեշտությունը Գերմանացի ֆերմերը հաջողությամբ համատեղում է խնձորի մշակությունը արևային էներգիայի հետԱդրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումներից մեկը փորձել է անցնել հայկական մարտական դիրքերից մեկի թիկունք․ ՀՀ ՊՆ Էրդողանին «փոքրիկ հաղթական պատերազմ» է պետքՆյու Յորքում կայացել է Հայաստանի և Վրաստանի վարչապետների հանդիպումը Պատմության այս օրը (սեպտեմբերի 24)Խոշոր հրդեհ Արշակունյաց պողտոայում. դեպքի վայր է մեկնել 3 մարտական հաշվարկ Ֆեյքերի հեթական «պորցիան»․ «Փաստ» Արցախում երկքաղաքացիություն ունենալու իրավունքը կամրագրվի Սահմանադրությամբ. «Հրապարակ» Ի՞նչ հանդիպումներ կարող են լինել Պրահայում․ «Փաստ» Դատախազի տեղակալ Սրբուհի Գալյանը ևս կհեռանա. «Ժողովուրդ» Խորհուրդ են տվել խուսափել «անկանխատեսելի հետևանքներից»․ «Փաստ» Թուրքիան հրաժարվել է ճանաչել Ուկրաինայում անցկացվող հանրաքվեներըԱնտոնիո Գուտերեշն իր մտահոգություններն է արտահայտել հայ-ադրբեջանական սահմանի լարվածության վերաբերյալՇրջանառվող տեղեկությունը, թե իբրև Երասխում տարհանում է, կեղծ է․ Արարատի մարզպետարանՏավուշի մարզում սահմանային իրավիճակը հանգիստ է. մարզպետարանի պարզաբանումըՀայաստանը ՀԱՊԿ-ից ակնկալում է հստակ գործողություններ․ ՀՀ ԱԳՆ Քաղաքի տարածքում կրակոցների ձայներ լսելիս խուճապի չմատնվել. Գյումրու համայնքապետարանը զգուշացնում է
Ամենադիտված