Հայաստանը վերաուղղորդում է արտահանումը. Ի՞նչ անել չվաճառված ապրանքների հետ
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ռուսաստանի շուկայում, որը հայկական ապրանքների համար կարևոր շուկա է, սահմանափակումներից հետո արտահանման դիվերսիֆիկացման հարցը Հայաստանում հատկապես է հրատապ դարձել։ Քննարկենք, թե ինչպե՞ս են հայ արտադրողները հաղթահարում արտահանման խոչընդոտները և ի՞նչ կարելի է անել արտադրանքն ավելի արդյունավետ շուկայացնելու համար, գրում է vestikavkaza.ru–ն։ Հայ արտադրողները պետք է նվազեցնեն իրենց կախվածությունը մեկ ուղղությունից և գտնեն աճի նոր հնարավորություններ զարգացնելով արտահանումը ոչ միայն դեպի Արևմուտք, այլ նաև դեպի Արևելք։
Ո՞ր ապրանքներն են ներկայումս դժվար արտահանվում Հայաստանի համար.
–գյուղատնտեսական արտադրանք (մրգեր, բանջարեղեն, միս), որոնք փչացող են,
–հագուստ, տեքստիլ, բայց արտասահմանում առօրյա հագուստի պակաս չկա,
–քիմիական արտադրանք, չնայած Հայաստանի նախկին զգալի կարողություններին այդ ոլորտում, բայց տեղական արտադրության ապրանքների վաճառքը դժվար է չինական ապրանքների ուժեղ մրցակցության պատճառով։
Ինչպե՞ս է Հայաստանը լուծելու չվաճառված ապրանքների խնդիրը:
Եթե ապրանքների վաճառքի խնդիրը պայմանավորված է գերմատակարարմամբ կամ եզակիության բացակայությամբ, հայ արտադրողները ստիպված կլինեն կատարել էական փոփոխություններ։ Կարելի է գյուղատնտեսական արտադրանքի խորը վերամշակում իրականացնել։ Շատ հայ ֆերմերներ վաճառում են մրգեր, հատապտուղներ և կանաչեղեն, որոնք ունեն սահմանափակ պահպանման ժամկետ, բայց չրերի, մուրաբաների, պահածոների, օրգանական խորտիկների, սոուսների կամ համեմունքների մեջ վերամշակված հումքը կդառնա ավելի երկար պահպանման ժամկետ ունեցող ապրանքներ: Նման ապրանքները կարող են վաճառվել ամբողջ տարվա ընթացքում անկախ բերքահավաքի ժամանակից: Այս դեպքում կարևոր է ընդգծել հումքի տեղական համը և որակը: Կարևոր է ունենալ նիշային և օրգանական արտադրանք: Բարձր մասնագիտացված արտադրանքի (հատուկ մեղրեր, բուսական թեյեր, պանիրներ և յուրահատուկ բաղադրատոմսերով մսամթերք) պահանջարկը մեծացնելու համար կարևոր է խիստ օրգանական հավաստագրումը:
Հայաստանն արդեն արտադրում է հագուստ ԵՄ արտահանման համար, բայց դա զանգվածային շուկայի արտադրանք չէ: Այդ ոլորտի ներուժը կայանում է դիզայներական, էկոլոգիապես մաքուր ապրանքների, ձեռագործ հագուստի և նիշային աքսեսուարների (օրինակ ժամանակակից դիզայնով էթնիկ իրերի) վրա կենտրոնանալու մեջ: Առևտրային առումով սա B2B վաճառքի մոդել է, որտեղ մեկ ընկերությունը ապրանքներ է վաճառում մյուսին: Սա կարող է ներառել հագուստի կարում արտասահմանյան մանրածախ վաճառողների հատուկ պատվերներին համապատասխան:
Հայաստանը հաստատել է օճառի, լվացքի փոշու, շամպունի և կոսմետիկայի արտահանում դեպի ԵՄ, սակայն կարևոր նախազգուշացմամբ։ Այդ արտադրանքը արտադրելն իմաստ ունի օգտագործելով հատուկ բանաձևեր, հաշվի առնելով մասնագիտական պահանջները և էկոլոգիապես մաքուր բաղադրիչները։ Դա կարող է լրացնել այն բացը թիրախային հաճախորդների շրջանում, որոնց համար Չինաստանից էժան սպառողական ապրանքները անհարմար են։
Իսկ ապրանքների արտահանման ի՞նչ խոչընդոտներ պետք է հաղթահարի Հայաստանը։ Հայաստանը պետք է հաղթահարի մի շարք քրոնիկ խնդիրներ և շարունակական մարտահրավերներ իր արտահանումը դիվերսիֆիկացնելու համար։
–Լոգիստիկա։ Փչացող ապրանքների համար երկար ճանապարհները մեծացնում են ռիսկերը և ծախսերը։ Հարևան Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները կարգավորելով և սահմանները բացելով հնարավոր կլինի օպտիմալացնել երթուղիները օգտագործելով բազմամոդալ տրանսպորտ։
–Արտահանվող ապրանքների թվայնացում։ Սրանք դասական իմաստով ապրանքներ չեն, բայց արտահանման կարևոր մասն են կազմում։ Պետք է մշակվեն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ծառայություններ (ծրագրային ապահովման մշակում, աութսորսինգ) և գյուղատնտեսության թվային հարթակներ, որպեսզի դրանք ծանոթ և հասկանալի լինեն օտարերկրյա մանրածախ առևտրականների համար։
–Իրազեկություն։ Եթե խնդիրը ոչ թե ապրանքն է, այլ այն, որ օտարերկրյա գնորդները տեղյակ չեն դրա գոյության մասին, ապա հայ վաճառքի ներկայացուցիչները պետք է մասնակցեն մասնագիտացված ցուցահանդեսների և աշխատեն թվային մարքեթինգային արշավների հետ։
–Արտադրողների վերապատրաստում։ Քանի որ հայ ձեռնարկատերերն ու արտադրողները սովոր են կենտրոնանալ երկարատև առևտրային միտումների և շղթաների վրա, շատերը պետք է սովորեն իրենց արտադրանքը հարմարեցնել տարբեր շուկաների պահանջներին: Սա ներառում է արտադրանքի պիտակավորումը և եզակի վաճառքի առաջարկի (USP) ստեղծումը, որը ներառում է ապրանքանիշի պատմությունը, իսկությունը և շրջակա միջավայրի համար անվնասությունը։
–Արտահանման աջակցությունը ենթադրում է գործակալության կամ հարթակի ստեղծում արտահանումը հեշտացնելու համար (գործընկերներ գտնել, հավաստագրման հարցում օգնություն) այն արտադրողների համար, ովքեր արտասահմանյան մանրածախ վաճառողների հետ շփումներում դժվարություններ ունեն։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
