Ինչպես և սպասվում էր, Զանգեզուրի միջանցքի թեման ջրի երես դուրս եկավ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Գուցե՞ լսել եք այն միտքը, որ Հայաստանը, Ադրբեջանը և Թուրքիան համաձայնության են եկել և Ռուսաստանը զրոյական ազդեցություն կունենա Զանգեզուրի միջանցքի նախագծում։ Դրա սկզբնաաղբյուրը CaucasusWarReport Twitter-ն է։
Այնուամենայնիվ, Փաշինյանը հունիսի 20-ին Էրդողանի հրավերով թռել էր Թուրքիա, բայց կողմերը հանդիպումից որևէ մանրամասնություն չեն հայտնել, իսկ վերջերս էլ Պեզեշկյանն է թռել Բաքու, որտեղ հանդիպել է Էրդողանի և Ալիևի հետ։ Նման ակտիվության հիման վրա էլ կարող եք ավելացնել «արդեն համաձայնեցված» արտահայտությունը, քանի որ կասկած չկա, որ Զանգեզուրի միջանցքն է եղել այս բոլոր բանակցությունների գլխավոր թեման, որը «Մեծ Թուրան» նախագծի իրականացման հիմնական փուլն է։ Այնուամենայնիվ միայն վերջին մի քանի տարիների ընթացքում եղել են գրեթե մեկ տասնյակ նման «արդեն համաձայնեցված» և պաշտոնապես հաստատված հարցեր, ընդ որում ոչ Twitter-ից։ Իսկ այն ենթադրությունները, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը բարեկամացել են Ռուսաստանի դեմ, ոչ պակաս միամիտ են հնչում։
Նրանք բարեկամներ չեն դարձել։ Եվ նրանք համաձայնության չեն եկել։ Բանն այն է, որ Թուրքիան և Ադրբեջանն իրականում հետաքրքրված չեն պարզ տրանսպորտային միջանցքով, դա կարող է լինել միայն առաջին քայլը, քանի որ միշտ կլինի սպառնալիք, որ պայմանագիրը կխզվի փոփոխված իրականության մեջ: Հետևաբար, անհրաժեշտ է եթե ոչ լիակատար օկուպացիա, ապա գոնե փաստաթղթավորված արտատարածքայնություն, այսինքն այդ տարածքի դուրսբերում Հայաստանի պետական իրավասությունից: Եվ այդ նախագծում չպետք է լինեն երրորդ ուժեղ երկրներ, այսինքն միջանցքը չպետք է պահպանվի ոչ ռուսական, ոչ ամերիկյան, ոչ չինական կամ այլ երկրների կողմից, կամ էլ նման մասնակցությունը պետք է լինի կարճաժամկետ:
Ադրբեջանի կողմից լարվածության սրումը կարող է հող նախապատրաստել Հայաստանի հետ ուղղակի հակամարտության համար, որն անխուսափելիորեն կհանգեցնի Ռուսաստանի հետ հակամարտության: Այսինքն Ռուսաստանն իսկապես հեռացվում է Անդրկովկասից, և դրան դիմադրելը դժվար է: Եվ դա անհաջող ձգձգված պատերազմի ուղղակի հետևանքն է: Եթե ինչ-որ մեկը կարծում էր, որ ոչ ոք չի օգտվի այս իրավիճակից, ապա նա նույնքան հիմար է, որքան նրանք, ովքեր կարծում էին, որ ուկրաինական բանակը չի կռվի և կնետի իր զենքը։
Փաշինյանը հիանալի հասկանում է, թե ինչի է փորձում հասնել Ադրբեջանը, և որ կարևոր չէ, թե ինչի շուրջ են նրանք հիմա համաձայնության գալիս։ Ինչ համաձայնություն էլ լինի Նախիջևան մարդկանց և ապրանքների պարզ տեղափոխման վերաբերյալ, դա միայն ժամանակավոր առաջին քայլը կլինի։ Այնուհետև կարելի է բազմաթիվ պատճառներ մտածել, կազմակերպել ցանկացած սադրանք՝ նախադեպ ստեղծելու համար, որի հիման վրա Բաքուն կպահանջի, որ Երևանը ընդլայնի իր իրավունքներն ու վերահսկողության մակարդակը։ Օրինակ անհայտ անձինք կարող են հարձակվել Նախիջևանում հարազատներին այցելելու մեկնող խաղաղ ադրբեջանցիների մեքենաների վրա, որից հետո Ալիևը կպահանջի, որ միջանցքը պահպանի ադրբեջանական բանակը։
Սա նշանակո՞ւմ է, որ Ադրբեջանի հետ բանակցելով Փաշինյանը ընտրում է և՛ պատերազմը, և՛ ամոթը։ Բարեբախտաբար, իրականությունը չի նկարագրվում մեկ տարածված ասացվածքով, և ցանկացած խնդրի համար միշտ կա մեկից ավելի լուծում։ Եվ կարելի է գտնել ասացվածքներ ցանկացած առիթի համար, օրինակ Չերչիլը. «Ավելի լավ է խոսել, քան պատերազմել»։ Այն քաղաքական գործիչը, ով մտնում է պատերազմի մեջ, որտեղ ակնհայտորեն չի կարող հաղթել, հիմար է, իսկ Փաշինյանը չի կարող միայնակ հաղթել Ադրբեջանին, չնայած ազնվորեն փորձեցին դա անել 2020 թվականին։ Հետևաբար, Հայաստանի առաջնորդն անում է այն, ինչ պետք է աներ այս իրավիճակում, այսինքն սակարկել և ժամանակ ձգել մինչև կարողանա համաձայնության գալ պաշտպանության շուրջ ԱՄՆ-ի կամ ԵՄ-ի հետ, կամ մինչև Ռուսաստանն ավարտի պատերազմն Ուկրաինայում և կարողանա որոշակի աջակցություն ցուցաբերել Ադրբեջանի դեմ պատերազմում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
