Ինչպես է Վրաստանն ամեն ինչ անում Ռուսաստանի տնտեսությանը օգնելու համար
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Ռուսաստանը շարունակում է շրջանցել պատժամիջոցները և Վրաստանի միջոցով ստանալ ծանր արտասահմանյան շինարարական տեխնիկա՝ բուլդոզերներ, էքսկավատորներ, գրեյդերներ, տրակտորներ, կռունկներ և ձնագնացներ, գրում է bb.lv–ն։ Երկիրն ինքնին չի արտադրում շինարարական կամ ծանր տեխնիկա, սակայն, ինչպես ցույց է տվել վրացական iFact հրատարակության հետաքննությունը, դրա միջոցով մատակարարումները կատարվում են արևմտյան երկրներից։ Լրագրողներն ուսումնասիրել են Volza, ImportGenius և ComtradePlus միջազգային առևտրային հարթակների տվյալները, ինչպես նաև Վրաստանի, Հայաստանի, Ուզբեկստանի և Ղրղզստանի վիճակագրությունը։
Ռուսաստան սարքավորումների մատակարարման շղթան կառուցվել է Ուկրաինայում պատերազմի սկսվելուց հետո։ 2022 թվականից մինչև 2025 թվականի ապրիլը Վրաստանից Հայաստան, Ադրբեջան և Կենտրոնական Ասիայի երկրներ է արտահանվել 2403 միավոր ծանր տեխնիկա։ Լրագրողները բերում են Վրաստանի միջոցով մատակարարված սարքավորումների օրինակներ՝ Իտալիայից New Holland, Գերմանիայից Klaas, ԱՄՆ-ից Kajik և Case: Համեմատության համար, պատերազմից երեք տարի առաջ՝ 2019-ից 2021 թվականներին, եղել է ընդամենը մոտ հազար նման մեքենա։
Սարքավորումները պաշտոնապես արտահանվում են Վրաստանից երրորդ երկրներ, սակայն այնտեղ չեն հասնում և հայտնվում են Ռուսաստանում։ Այսպիսով, ըստ «Գեոստատի», 2022 թվականից մինչև 2025 թվականի մարտը Վրաստանից Հայաստան ենթադրաբար ուղարկվել է 1245 միավոր ծանր տեխնիկա, այդ թվում 339 տրակտոր և 820 էքսկավատոր ու բուլդոզեր, սակայն, ըստ Հայաստանի սեփական վիճակագրության, նման մատակարարումներ չեն եղել։ Միաժամանակ, Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև ծանր տեխնիկայի առևտուրն է կտրուկ աճել, միայն 2023 թվականին ծավալները 2021 թվականի համեմատ աճել են 274400 %-ով, իսկ 2024 թվականին 6500 %-ով։ Նմանատիպ իրավիճակ է նաև Ղրղզստան առաքումների հետ կապված։ 2024 թվականին, Վրաստանի վիճակագրության համաձայն, այնտեղ արտահանվել է 63 միավոր սարքավորում։ Սակայն ղրղզական կողմը հաստատում է միայն վեցի ստացումը։
Որոշ վրացական ընկերություններ դիմում են անուղղակի մատակարարման սխեմային։ Այսպիսով, 2024 թվականի մարտից մինչև հունիս ամիսը Basmotors-ը ռուսական «ՌուսԿոն Սպեցտեխնիկա» ընկերությանն է ուղարկել 10 էքսկավատոր-բեռնիչ 1000000 դոլար արժողությամբ։ Փաստաթղթերի համաձայն ութ մեքենա ուղարկվել է Բաթումից, իսկ ևս երկուսը Թբիլիսիից։ Արդյունքում, ամբողջ սարքավորումները հայտնվել են Սանկտ Պետերբուրգում։ Վրաստանի պաշտոնական վիճակագրության մեջ արտահանումը գրանցված է ընդամենը երկու միավորի համար: Մնացածը, ենթադրաբար, գնացել են Հայաստան և Ուզբեկստան, սակայն նման մատակարարումները բացակայում են այդ երկրների վիճակագրությունից։
Մեկ այլ մատակարարման ուղի է Թուրքիա-Վրաստան-Վլադիկավկազ միջանցքը։ Վոլզայի տվյալներով 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ից 30-ը 80 CASE էքսկավատորներ Սարփիով մտել են Վրաստան, ապա Լարսով մեկնել Ռուսաստան։ Ստացողը եղել է ռուսական «Higer Bus Rus» ընկերությունը։ Մատակարարումներն իրականացվել են երեք մատակարարների կողմից, որոնցից երկուսը թուրքական ընկերություններ են։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
