Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Հարցազրույց փորձագետի հետ. Հիմնական հարցն այն է, թե ո՞վ է վերահսկելու Զանգեզուրի միջանցքը

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Հայ քաղաքագետ Վիգեն Հակոբյանը eadaily.com-ին տված հարցազրույցում անդրադարձել է Հայաստանի ներքաղաքական զարգացումներին, ինչպես նաև փոփոխվող իրավիճակից ելնելով արտաքին քաղաքական կուրսը հարմարեցնելու երկրի ղեկավարության փորձերին։

— Հայաստանի վարչապետն ասում է, որ վերջին բողոքի շարժումները երկրում ձախողվել են, քանի որ մարդիկ նախընտրել են Հայաստանի ապագայի իրատեսական հեռանկարը։ Ընդդիմության առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը համաձայն չէ այս կարծիքի հետ և կարծում է, որ իշխանությունների հակառակորդները պետք է նոր մարտավարություն մշակեն։ Հայաստանի ընդդիմությունը ու՞նի ապագա:

— Բողոքի շարժումը վերաֆորմատավորման փուլում է։ Իր սկզբնական շրջանում դա ինքնաբուխ ապստամբություն էր իշխանությունների հայկական տարածքներն Ադրբեջանին հանձնելու քաղաքականության դեմ, որը սկսվեց Տավուշի մարզից։ Աստիճանաբար այն վերածվեց պետականության, տարածքային ամբողջականության և ինքնության պահպանման համաժողովրդական շարժման։ Այսինքն Տավուշի համար շարժումը վերածվեց Հայաստանի շարժման։ Ներկայիս բողոքի շարժումն առաջին հերթին ցույց տվեց, որ կա այլընտրանք գործող իշխանությանը։

Ոչ միայն գաղափարախոսության (վերադարձ ազգային արժեքներին), այլ նաև այն առումով, որ կա երկրի ղեկավարին այլընտրանք ի դեմս Բագրատ արքեպիսկոպոսի, ով չի մտնում այնպիսի սահմանումների շրջանակներ, ինչպիսիք են «կոռումպացված», «նախկին» և այլն։ Սոցիոլոգիական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հասարակությունը հոգնել է քաղաքական գործիչներից, և կա  պահանջարկ այնպիսի գործչի, որը կուսակցության ներկայացուցիչ չէ։ Եվ այդ առումով էլ Բագրատ արքեպիսկոպոսը Փաշինյանին ընդունելի ու կոնսենսուսային այլընտրանք է։ Այժմ շարժումը գնում է ինստիտուցիոնալացման ճանապարհով։

Ռազմավարական առումով դա նշանակում է, որ շարժումը վերածվում է հոգևորի ու քաղաքականի յուրատեսակ սիմբիոզի։ Այստեղ որոշակի դժվարություններ կան քաղաքական գործիչների հետ կապված, կա պահանջարկ այնպիսի քաղաքական գործիչների, որոնք կապ չունեն ո՛չ ներկայիս, ո՛չ նախկին իշխանության հետ։ Ուստի անհրաժեշտ է որոշակի ընտրություն։ Իսկ ընդհանրապես ներկա փուլում ավելի քաղաքականացված օրակարգ է պետք, և դա վերաբերում է թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին քաղաքականությանը։

- Թվում է, թե այսօր արտաքին քաղաքական խաղացողներն առանձնապես չեն ցանկանում Հայաստանում իշխանություն փոխել։ Գուցե՞ նրանց համար Փաշինյանի առաքելությունը վարչապետի պաշտոնում դեռ ավարտված չէ։

— Չեմ բացառում, որ համաշխարհային և ընդհանրապես տարածաշրջանային կենտրոններն այնքան էլ շահագրգռված չեն այսօր Հայաստանում իշխանափոխությամբ։ Այնուամենայնիվ, աշխարհաքաղաքական կոնսենսուսը, որը ձևավորվեց Փաշինյանի անձի շուրջ 2018 թվականի այսպես կոչված «թավշյա հեղափոխության» ժամանակ, ինչպես նաև 2021 թվականին վերջին խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ, այսօր, մեղմ ասած, այնքան էլ ուժեղ չէ։

Միաժամանակ արտաքին խաղացողները փորձում են օգտվել Հայաստանում ստեղծված իրավիճակից։ Այո, նրանք ուղղակի շահ չունեն իշխանափոխությունից։ Միաժամանակ պետք է ելնել նրանից, որ ամեն ինչ չէ, որ որոշվում է երկրից դուրս։ Արտաքին խաղացողները ստիպված կլինեն հաշվի նստել ներքաղաքական իրողությունների հետ։ Փաշինյանի առաքելությունը կարող է և ավարտված չէ: Բայց դա չի նշանակում, որ եթե իշխանափոխության առումով ներքաղաքական իրավիճակը լինի օբյեկտիվ ու խոստումնալից, ապա արտաքին խաղացողները կպաշտպանեն գործող իշխանություններին։ Իմ ասածը վերաբերում է նաև ԱՄՆ-ին, որն այսօր բացահայտ լոբբինգ է անում Փաշինյանին ու նրա թիմին։ Ավելին, եթե Բագրատ արքեպիսկոպոսի ներկայիս շարժումն իշխանության համար կոնկրետ հայտ ներկայացնի, ես կասկած չունեմ, որ աշխարհաքաղաքական կենտրոնները կսկսեն մրցակցել այդ գործընթացի վրա անմիջական ազդեցության համար։

— Ակնհայտ է, որ վերջին շրջանում Հայաստանի իշխանությունները որոշ չափով կասկածի տակ են դրել սեփական եվրոպական նկրտումները։ Ավելին, դրա համար նրանք «մեղադրում են» եվրոպացիներին փաստացի պնդելով, որ հատուկ երաշխիքներ չեն տալիս և չեն ցանկանում Հայաստանին ընդունել իրենց շարքերը։ Եվ, ինչպես նշել է Փաշինյանը, «ԵՄ-ում անցկացված ընտրությունները որոշակի հարցեր են առաջացնում»։

— Բնականաբար, Փաշինյանը մտահոգված է Եվրոպայում ներկայումս տեղի ունեցող գործընթացներով։ Այստեղ մեծ անորոշություն կա։ Եվրախորհրդարանի և Ֆրանսիայի խորհրդարանի ընտրությունների արդյունքներն էական հարված են վարչապետի հավակնություններին ու ծրագրերին։

Նրա արտաքին քաղաքականության վերահսկողներից ոմանք փոխվում են՝ Շառլ Միշելը, Մակրոնի հարցը մնում է: Իսկ նման անորոշության մեջ Փաշինյանը փորձում է, այսպես ասած, խաղալ ժամանակի վրա, հասկանալ, թե ինչո՞վ է ավարտվելու այդ ամենը։ Եթե ​​իրավիճակը պարզվի, նա իր սովորական ոճով կա՛մ կշարունակի Եվրոպայի հետ մերձեցման իր ուղին, կա՛մ արմատապես կփոխի կուրսը հակառակ ուղղությամբ և «կապացուցի», որ միշտ եղել է Ռուսաստանի հետ ռազմավարական դաշինքի կողմնակից։ Բացի այդ, Փաշինյանը ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության հանրաքվեն հետաձգելու մասին իր հայտարարություններով աշխարհաքաղաքական աճուրդի է հանում այդ հարցը։ Ավելի ճիշտ նրան թվում է, թե դրանով սակարկում է Ռուսաստանի և հավաքական Արևմուտքի հետ։

— Ըստ ամենայնի, Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի վերջին, ավելի քան անկեղծ հայտարարությունները հասան հասցեատիրոջը՝ Հայաստանի ղեկավարությանը. «ԵՄ-ն և ԵԱՏՄ-ն անհամատեղելի բաներ են։ Եվ այն առավելությունները, որոնք ինչ-որ երկիր ստանում է ՌԴ-ին մոտ լինելուց նաև այն գինն է, որը մենք վճարում ենք մեր անվտանգության և ռազմավարական խորության համար»:

- Ես մեկ անգամ չէ, որ ասել եմ, որ բացառում եմ այն սցենարի հնարավորությունը, երբ Հայաստանը կարող է հեռանալ Ռուսաստանի հետ նույն ռազմաքաղաքական կառույցից միաժամանակ մնալով Եվրասիական տնտեսական միությունում։ Օվերչուկը հասկացրեց. «Մենք այստեղ նվերներ տալու գործով չենք զբաղվում»:

Այսինքն Ռուսաստանը չի պատրաստվում ուժեղացնել իր անմիջական թշնամիների պոտենցիալ դաշնակցին, որոնց հետ այսօր կոշտ դիմակայություն ունի։ Ինչն էլ բնական է, կա՛մ Մոսկվայի հետ ռազմաքաղաքական դաշինքի մեջ ես և ստանում ես համապատասխան տնտեսական նախապատվություններ, կա՛մ հրաժարվում ես դաշնակից լինելուց դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։ Ըստ ամենայնի, Փաշինյանը շատ լավ գիտի այդ հեռանկարը։

— Ներկայիս արագ փոփոխվող աշխարհում, երբ Անդրկովկասում և նրա շրջակայքում տարածաշրջանային և համաշխարհային խաղացողների շահերը կարող են մշտապես ճշգրտվել, որքանո՞վ է իրատեսական հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորումը: Եվ ընդհանրապես, այս տարածաշրջանը առաջնահերթությո՞ւն է աշխարհաքաղաքական հիմնական խաղացողների համար։

- Չեմ կարծում, որ մենք կարող ենք ակնկալել հայ-ադրբեջանական հաշտության պայմանագրի ստորագրում: Դրա համար անհրաժեշտ է, որ երկու կողմերն էլ շահագրգռված լինեն դրանում և կոնկրետ քայլեր ձեռնարկեն։ Այս իրավիճակում ակնհայտորեն ոչ շահագրգիռ կողմը Բաքուն է։ Նա Երևանից փաստացի հանձնում է պահանջում: Ամեն անգամ, երբ Հայաստանի ներկայացուցիչները հայտարարում են, որ կողմերը մոտ են ստորագրմանը, Ադրբեջանը նոր պայմաններ է դնում։

Հիմա Ալիևը նոր «հնարք» ունի, նա  հարցը կապում է Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունների հետ, քանի որ այն իբր տարածքային պահանջներ է պարունակում Բաքվի նկատմամբ։ Խոսքը Հայաստանի ներքին պետական ​​կառուցվածքը փոխելու շանտաժի մասին է: Դա բանակցային գործընթացի բացահայտ ձգձգում է և հայ-ադրբեջանական օրակարգի բարդացում։

Անշուշտ, Անդրկովկասն առաջնահերթ տարածաշրջան է աշխարհաքաղաքական խաղացողների համար, մասնավորապես Հյուսիս-Հարավ և Արևելք-Արևմուտք գլոբալ տարանցիկ նախագծերի համատեքստում։ Խնդիրն այն է, որ նրանք բոլորը, լինելով հայ-ադրբեջանական գործընթացում ներգրավված կամ շահագրգիռ կողմեր, այնուամենայնիվ, ունեն իրենց նպատակներն ու օգուտները։ Հիմնական հարցն այն է, թե ո՞վ է վերահսկելու, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքը»։ Իսկ այստեղ շահերը տրամագծորեն հակադիր են։ Նման անորոշությունն է նաև հետաձգում Երևանի և Բաքվի միջև հարաբերությունների կարգավորման հեռանկարները։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Եվրամիությունը տարեսկզբից առավելագույն չափով ավելացրել է ձկնամթերքի գնումները ՌուսաստանիցՀոդեյդա նավահանգիստն Իրանից մատակարարվող զենքի համար մուտքի կետ է. ՆեթանյահուԱվտովթարի զոհ է դարձել Արցախյան ազատամարտի հերոս Շահեն Մեղրյանի եղբորորդինԴեմոկրատ կոնգրեսականը հայտարարել է, որ Բայդենին կոչ է արել լքել նախագահական ընտրապայքարը, երբ վերջինս չի ճանաչել իրենՀՀ իշխանություններն իմացել են Ադրբեջանի սպասվող գործողությունների մասին. ՌԴ ԱԳ նախարարի նախկին խորհրդականԿրակոցներ՝ Երևանում. վիրավորը Հայաստանի ծանրամարտի նախկին չեմպիոն էԵմենին հարվածն ուղերձ էր. Իսրայելի պաշտպանության նախարարՈւԵՖԱ-ն հետաքննություն է սկսել Իսպանիայի հավաքականի խաղացողների նկատմամբՊայթյուն է եղել Կապանի լեռնահարստացման կոմբինատի տարածքում. կա զոհԱպոլոն 11-ի վայրէջքի օրվա կապակցությամբ ԱՄՆ դեսպանությունն առաջարկում է դիտել հայ կինոռեժիսորների ֆիլմըՍա կարող է ԵՄ-ի կողմից ՀՀ-ին աջակցելու ժեստ լինել․ Ավետ Ադոնցը՝ շենգենյան վիզաների մասինՊՆ հրաձգարանի տարածքում նման դեպք չի արձանագրվել. ՀՀ ՊՆ-ն հերքում էԻնչպես տեսնում եք, իշխանահաճո որոշումները դատավորներին չեն փրկել Անդրեասյանի հիվանդագին ամբիցիաներից. ԱշոտյանԽաղաղության պայմանագրի տեքստի 80-90 տոկոսն արդեն համաձայնեցված է. բաց է մնում երկու հարց. ԱլիևՎերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում ատելության հողի վրա 2-րդ հարձակումն է եղել Երուսաղեմում գործող հայկական բիզնեսի վրա. Քրիստինե ՎարդանյանԿոտայքում բախվել են «Honda»-ն, «Mitsubishi»-ն ու «Kia»-ն. վերջինը կողաշրջվել է. կա 1 զոհ, 2 վիրավորՆիկոլ Փաշինյանը կոկորդ էր պատռում. ասում՝ քաղաքացիներին ազատելու է բանկային գերությունից. ԹևանյանՄենք ականատես ենք պատմական վերափոխման Հարավային Կովկասում. Իլհամ ԱլիևՍյունիքով պանթյուրքական միջանցքին խոչընդոտում է ոչ թե Փաշինյանը, այլ նախ և առաջ՝ Իրանը. Արմեն ԱշոտյաՓաշինյանական բարեփոխում. սպառազինության վարչությունը ԳՇ-ից ՊՆ-ին է անցել Կառավարության որոշումից դուրս. 168.amՀայաստանին հակում են նոր զիջումների․ Սուրեն Սուրենյանց«Կանգնի՛ր, պետական սահման, մուտքն ու ելքն արգելվում է». սահմանային նոր ցուցանակ՝ Լոք կոչվող բարձունքի հատվածումԹուրքիան պատրաստ է Կիպրոսի հարցով բանակցությունների. ԷրդողանՄ 6 միջպետական ճանապարհի վնասված 28 հատվածներից 27-ում ավարտվել է հողի լիցքի տեղադրումը. մեկնարկել են խճապատման աշխատանքներըԲունդեսլիգայի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստներըԹողարկվել է «Դեդպուլ և Վոլվերին» ֆիլմի վերջին թրեյլերը (տեսանյութ) Հայաստանն իր զորակցությունն է հայտնում Կիպրոսին Արցախի նախագահ Սամվել Շահրամանյանը շնորհակալություն է հայտնել Հորդառատ անձրևի հետևանքով տունը կողաշրջվել է, իսկ որոշ տներ և աշխատավայրեր ջրի տակ են հայտնվել (տեսանյութ) Գազայի հատվածում Իսրայելի հարձակումների զոհ է դարձել առնվազն 24 պաղեստինցի Նոր մանրամասներ՝ Կոտայքում ոստիկանների վրա հարձակման դեպքիցԻսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև երկար սպասված հրադադարը տեսադաշտում է. Բլինքեն Վաղաժամ դադարել է Գյումրու ավագանու 5 անդամի լիազորությունը Գառնիի ոստիկանապետին ծեծել են, Աբովյանի ոստիկանապետին` մեքենայով 20 մետր քարշ տվելՎթար՝ Արմավիրում․ մոտոցիկլավարը հոսպիտալացվել էՕկուպացված Քարվաճառում ականի պայթյունից վիրավորներ կան Ինչ իրավիճակ է ՀՀ ավտոճանապարհներին Ինչո՞ւ երբեք ուշ չէ չափահաս տարիքում լեզու սովորել. National Geographic ՌԴ-ում առաջարկվող խստացումները կազդեն նաև հայերի վրաՆորակոչիկները Եռաբլուրում երդվում են և Տերունական աղոթք բարձրացնում հանդիսավոր պայմաններում (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանն ու Ալիևը Լոնդոնում չեն հանդիպիԴասական և ջազ երաժշտության երկշաբաթյա տոն Կապանում. ամփոփվեց երկրորդ միջազգային փառատոնը Հայաստանը հազիվ սկսել է աշխատել ԱՄՆ հանրապետականների հետ Իժևսկում ավտոբուսի վարորդը քնել է ղեկին և վթարվել․ 6 վիրավnր կա (տեսանյութ)Ինչո՞ւ է Հայաստանն այսքան փոքրացելԱյսօր Գրիգոր Լուսավորչի որդիների և թոռների հիշատակության օրն է «Rybar»-ը Փաշինյանի վիճակի մասին. շատ է խառնել ամեն ինչ, բայց չի կարող վերադառնալ «Ռուսաստանի գիրկը»Սենսացիոն բացահայտում. Արցախի հանձնումից առաջ հանդիպել են Թուրքիայում 10 հոգով ծեծել են հորը և 3 որդիներինԶելենսկին և Թրամփը հեռախոսազրույց են ունեցել
Ամենադիտված