Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … ժամացույց

ՖՈՏՈ

Մարդը ժամանակի չափման բազմաթիվ եղանակներ է հորինել։ Նախ ժամանակը չափվում էր արևածագով և մայրամուտով: Փորձագետներն ասում են, որ առաջին մարդիկ, ովքեր սկսել են հետևել ժամանակին, պարզունակ մարդիկ էին, ովքեր ինչ-որ կերպ փորձում էին որոշել, թե որսը կամ ձկնորսությունը երբ կլինի առավել հաջողակ: Հնարավոր է, որ դրա համար նրանք ծաղիկներ էին նայում։ Ենթադրվում է, որ ծաղիկների ամենօրյա բացվելը ցույց է տալիս օրվա որոշակի ժամ: Օրինակ խատուտիկը բացվում է 4:00-ի սահմաններում, իսկ լուսնի ծաղիկը միայն մութն ընկնելուց հետո: Բայց հիմնական գործիքները, որոնց միջոցով մարդը կարող էր որոշել ժամանակը ժամացույցի ի հայտ գալուց առաջ, եղել են արևը, աստղերը, ջուրը, կրակը և ավազը: Նման «ժամացույցները» ամենապարզունակներն էին:
Տարբեր առարկաներից՝ քարերից, ծառերից ընկնող ստվերի ավելացումը կամ նվազումն օգնում էր մարդուն գոնե ինչ-որ կերպ որոշել ժամանակը: Ժամանակը որոշվել է նաև աստղերով (գիշերը տարբեր ժամանակներում տեսանելի են տարբեր աստղեր)։ 
Առաջիններից մեկը, ով սկսել է օգտագործել ամենապարզունակ ժամացույցներ եղել են հին եգիպտացիները: Հին եգիպտացիները գիշերը բաժանել են տասներկու ժամերի: Յուրաքանչյուր ժամը սկսվում էր տասներկու հատուկ աստղերից մեկի երևալով: Եգիպտացիներն օրը ևս բաժանել են նույնքան ժամերի: Հենց դա է ներկայումս ընդունված մեկ օրը 24 ժամի բաժանելու հիմքը:
Հետագայում եգիպտացիները ստեղծել են ստվերային ժամացույցներ (մենք անվանում ենք արևային ժամացույցներ): Դրանք հասարակ փայտե ձողեր են նշաններով։ Ստվերային ժամացույցը դարձել է մարդկային այն առաջին գյուտը, որը նախատեսված էր ժամանակը չափելու համար: Իհարկե, արևային ժամացույցը չէր կարող ասել ժամն ամպամած օրերին և գիշերը։ Արևային ժամացույցի մասին ամենահին գրավոր փաստաթղթերից մեկը, որը թվագրվում է մ.թ.ա. 732 թվականով Աստվածաշունչն է (Թագավորների գրքի քսաներորդ գլուխը): Այն նշում է Աքազ թագավորի օբելիսկի ժամացույցի մասին։ Պեղումների ժամանակ հայտնաբերված մ.թ.ա. 13-րդ և 15-րդ դարերի արևային ժամացույցները վկայում են, որ իրականում արևային ժամացույցը հայտնվել է շատ ավելի վաղ, քան մարդիկ գրեր են ստեղծել։
Հին եգիպտացիները նաև ջրային ժամացույց են ստեղծել: Նրանք չափել են այն ժամանակը, որի ընթացքում հեղուկը հոսում է մի տարայից մյուսը։ Ժամանակին կրակի օգնությամբ ևս որոշվում էր ժամանակը։ Կրակային ժամացույցները երեք տեսակի էին` մոմային, քուղային և լամպային: Չինաստանում օգտագործվում էր հատուկ տարատեսակ, այն բաղկացած էր այրվող նյութից պատրաստված հիմքից (պարույրի կամ փայտիկի տեսքով) և դրան ամրացված մետաղական գնդիկներից։ Երբ հիմքի ինչ-որ հատված այրվում էր՝ գնդակներն ընկնում էին և նման կերպ ցույց տալիս ժամանակը:
Նշենք, որ մոմե կրակային ժամացույցները տարածված էին Եվրոպայում, դրանք հնարավորություն էին տալիս այրված մոմի քանակով որոշել ժամանակը։ Ի դեպ, նման ժամացույցները հատկապես տարածված էր վանքերում և եկեղեցիներում։
Ավազե ժամացույցը հայտնվել է 8-րդ դարում։ Դրանք երկու զոդված կոլբաներ են։ Կոլբաներից մեկի մեջ լցված ավազը լցնում են մյուս կոլբայի նեղ վզով որոշակի ժամանակահատվածում, օրինակ մեկ ժամ։ Դրանից հետո ժամացույցը շրջվում է։ Ավազի ժամացույցներն էժան են, հուսալի, ուստի դրանք դեռ չեն անհետացել մեր կյանքից:
Մեխանիկական ժամացույցները հայտնվել են Եվրոպայում 1300-ական թվականներին, դրանք աշխատել են հակակշիռների և զսպանակների օգնությամբ։ Այն ժամանակ դրանք սլաքներ չունեին, իսկ ժամային անցումը ցույց էր տալիս զանգը։ Ժամանակակից էլեկտրոնային և կվարցային ժամացույցներում օգտագործվում են կվարցի բյուրեղների թրթռումները: Ներկայումս ամենաժամանակակիցն ու էտալոնայինն են ատոմային ժամացույցները: Դրանք չափում են ատոմի անցման ժամանակը բացասական էներգիայի վիճակից դրական և հակառակը։
 Нет описания.
Կ. Խաչիկյան

ԱԽՔ-ը՝ 070 կոդի անձնագրով ՀՀ լիարժեք քաղաքացի. արցախահայերին խաբո՞ւմ են. Yerkir.am Փաշինյանը Ոսկեպարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում է (տեսանյութ)Մnտnցիկլետավարը hարվածել է 5-ամյա աղջկան․ վերջինս մաhացել է (տեսանյութ 18+)Սnղանքի hետևանքով մաhացել է ավելի քան 300 մարդ, վնաuվել է 1000 տուն (տեսանյութ, լուսանկարներ)Որևէ ոստիկան ինձ մատով չի կպել, միայն Փաշինյանի «ախռանան». Անի Գևորգյան (տեսանյութ) Փորձագետ. Հայաստանը պետք է ուշադիր հետևի տարածաշրջանային իրադարձություններին և ունենա պատրաստի սցենարներՌուսաստանը զորահավաքի կարիք չունի. Պեսկով «Վերջին զանգի» միջոցառումների շրջանակում ոստիկանության հատուկ տարածք է տեղափոխվել 89 ավտոմեքենա Դեմարշ Հայաստանի դեմ. Ռուսաստանը կանչել է իր դեսպանին «Հայ, Հայաստան, Հայրենիք ու Աստված»․ Անահիտ Կիրակոսյան (տեսանյութ)ՊՆ-ն կորցրել է չափը. կոչումներ՝ ինչի՞ դիմաց Մսխվում են հակակարկտային կայանների համար հատկացված գումարների մեծ մասը Հանրահավաքը ցնցելու է վարչախմբի հիմքերը Բաղանիսում Փաշինյանը հանդիպում է բնակիչների հետ (տեսանյութ) Ուղերձ ոչնչի և Փաշինյանի վախերի մասին ԵՄ կողմից շենգենյան վիզաների վճարի չափի հնարավոր փոփոխությունը չի տարածվելու ՀՀ քաղաքացիների վրա Խուզարկում են Ստեփանակերտի քաղաքապետի տունը․ Ռուբեն Մելիքյան Ինչպես է Փաշինյանի «ախռանան» բիրտ ուժ կիրառում լրագրող Անի Գևորգյանի նկատմամբ (տեսանյութ) Մեքսիկայում ջրհեղեղի հետևանքով առնվազն 2 մարդ է մահացելԱրցախցի 15 ընտանիք դրսում կմնա (տեսանյութ)Արտակարգ իրավիճակ Երևանում․ մանրամասներ«Համահայկական ճակատ» կուսակցության չգրանցելը իշխանությունների ամենավերին օղակների ուղիղ պատվերն է. Արշակ ԿարապետյանՎթարվել է Բոինգ-747 ինքնաթիռը, զոհվել է 225 մարդ. պատմության այս օրը ( 25 մայիս )Սիրելիներս, ամեն ինչ կարգին է.Նիկոլ Փաշինյան Եվ այդ պատվերի տակ մտնողներն ունեն հայի անուն-ազգանուն․ Ռուբեն Մելիքյան Փաշինյանի ուղղաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել Վանաձորի մարզադաշտումԻնչո՞ւ է Արևմուտքը աջակցում Հայաստանի հաշվին Ադրբեջանի տարածքային ընդլայնմանը. «Փաստ»Ո՞վ է թալանել «Lexus»-ը, որի մեջ եղել է 40 հազար դոլար և 36 մլն դրամՀԱՊԿ երկրորդ թիրախը, որի մասին ՔՊ ղեկավարն ակնարկեց, ենթադրաբար ՌԴ-ն է. Աբրահամյան Հայաստանի վարչապետը բացահայտել է իր էությունը. նա ատում է քրիստոնեությունը. «Փաստ»Ցականյանը ստացավ գեներալ-մայորի կոչում«Հակոբը չէր ուզի ինձ կոտրված տեսնել, մի անգամ ասել էր՝ ուզում եմ մամայիս նման ուժեղ լինել». կրտսեր սերժանտ Հակոբ Եղիազարյանն անմահացել է նոյեմբերի 7-ին Շուշիի մատույցներում. «Փաստ»Երկու օր անհետ կորած 35-ամյա Անդրանիկ Գ․-ի դին գտնվել էՁերբակալել են Մարտակերտի քաղաքապետին Դոլարի և ռուբլու փոխարժեքները թանկացան Իսկ «ձեռքը կտրելն» ի՞նչ եղավ. «Փաստ»Երևանում և 8 մարզերում լույս չի լինելուՊՆ-ն հորդորում է Այս գործը պարզապես հրաշալի են անում. երբ թշնամիների շահերն առավել մոլեռանդ են պաշտպանում. «Փաստ»«Փոփոխություն հնարավոր է անել՝ բացառապես հեռացնելով այն փտած գլուխը, որն այսօր ուղղակի նեխման պրոցեսի մեջ է դրել մեր պետությունը». «Փաստ»Ի՞նչ է սպասվում մայիսի 26-ին. վերկուսակցականության ու «կշեռքի» նժարների գործոնը. «Փաստ»Տրանսպորտի փոխադրավարձը որոշ դեպքերում կարող է սահմանվել առանց մրցույթի. «Փաստ»Փաշինյանը զգուշավոր է դարձել․ «Հրապարակ» Քաղաքական դաշտը համախմբվել է «կոնսոլիդացիա -1» սկզբունքով. «Ժողովուրդ» Ի՞նչ են ցույց տալիս փաստաբանների հաղթանակները դատարաններում. «Փաստ»Կառավարության շենքը՝ մերօրյա «Ալկատրաս»․ «Հրապարակ»Ինչու է ՌԴ դեսպանը կանչվել Մոսկվա. «Հրապարակ» «Հասարակության բևեռացվածությունը միշտ խնդիր է եղել, բայց 2018-ից հետո այն հասել է խայտառակ ծավալների». «Փաստ»3մլն 504 հզր դրամ աշխատավարձ և 25 մլն արժողությամբ բնակարան․ պատգամավոր Էմմա Պալյանի եղբոր հայտարարագիրը. «Ժողովուրդ» Աննախադեպ գործողություններ են ծրագրվում․ «Հրապարակ»
Ամենադիտված