Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … երաժշտական գործիք սազ

ՖՈՏՈ

Սազը լարային կսմիթային նվագարան է։ Այն տարածված է Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում։ Գոյություն ունեն սազի մենակատարային, անսամբլային մեծ ու փոքր տեսակներ, որոնք համապատասխանաբար, ունեն տարբեր թվով մետաղե լարեր՝ 4-ից 10-ը: Սազը սիրված նվագարան է եղել հատկապես գուսանների ու աշուղների շրջանում, և հնագույն ծագում ունի։
Սազի հայրենիք է համարվում Հին Պարսկաստանը: Ըստ «Իրանիկ» հանրագիտարանի, սազի նախահայրը, ամենայն հավանականությամբ, եղել է Շիրվանի տանբուրը, որը հայտնի է եղել Թավրիզում և նկարագրվել էր 15 -րդ դարում պարսիկ երաժիշտ և երաժշտության տեսաբան Աբդուլգադիր Մարագիի կողմից: Ըստ Երաժշտական ​​հանրագիտարանի սազը պարսիկների հնագույն ժողովրդական երաժշտական գործիքներից է: Նրա նախորդներն են համարվում սեթարը, (կամ այլ կերպ  ջուֆթի սազը, որը հիշատակվում է 12-րդ դարում ապրած պարսկական պոեզիայի դասական Նիզամիի բանաստեղծություններում) և նմանատիպ ձև ունեցող դուտարը: Համարվում է, որ սազն իր ժամանակակից ձևը ստացել է Իրանի շահ Իսմայիլ Խաթայի (16 -րդ դար) դարաշրջանում: Սազի առաջին մոդելները եղել են փոքր չափերի, և ունեցել են մետաքսե թելերից կամ ձիու մազից պատրաստված 2-3 լար: Հետագայում գործիքի  չափերով մեծացել է, մարմինն ու պարանոցը երկարացվել են, աճել է լարերի թիվը: Յուրաքանչյուր ազգություն ձգտել է սազի կառուցվածքը «հարմարեցնել» սեփական ազգային երաժշտական ստեղծագործությունների կատարման համար: Տարբեր մասեր հարթեցվել են, ձգվել, կարճացվել կամ երակարեցվել, ավելացվել են լրացուցիչ հատվածներ: Սազ անվանման տակ են ընկնում բազմաթիվ այնպիսի  երաժշտական ​​գործիքները, որոնք տարբերվում են չափերով, ձևով, լարերի քանակով և այլն: Այնումաենայնիվ բոլոր սազերի համար ընդհանուր է տանձի ձև ունեցող մարմինը, որը հանդիսանում է փայտե ռեզոնատոր, (առանց կաշվե թաղանթի օգտագործման), երկարավուն գրիֆը, կրկնակի կամ եռակի լարերը, որոնց վրա նվագում են կսմիթի միջոցով:
Իրանում նկարագրված գործիքը տարածված է եղել «չոգուր» և «թուրքական բագլամա» անուններով, իսկ «սազ» բառը ընդհանրապես օգտագործվել է ցանկացած երաժշտական գործիքի անվանման համար: Հավանաբար այդտեղից է գալիս հայերի մոտ ընդունված սազանդար անվանումը, որով կոչում էին թափառական երաժիշտներին:
Սազը թյուրքական ժողովուրդների ամենահին գործիքներից մեկն է եղել: Այն նվագել են թափառական երաժիշտները պատմական իրադարձությունների մասին պատմելիս կամ էլ սիրային երգեր ու բալլադներ կատարելիս: Թուրքիայում երկու նման գործիքներ են կոչվում սազ՝ դրանք են  «բագլամա»-ն, որը  մեծ գործիք է  7 լարով (երկու զույգ լարերով և մեկ եռակի), և «կուրա»-ն, որը փոքր գործիք է 6 լարով (երեք զույգ): 
Սազը շատ սիրված է եղել նաև Հայաստանում: Հայկական սազն ունեցել է 10-13 լադ և 6-8 լար: Ըստ երաժիշտ-ֆոլկլորագետ Սպիրիդոն Մելիքյանի՝ «տնետուն ման եկող աշուղները սազով ու թամբուրով փառաբանում էին իրենց նախնյաց հերոսներին։ Աշուղական սազը սեփական երգին նվագակցող նվագարան է, որտեղ երգը բնորոշվում է ազատ հանկարծաբանական (իմպրովիզացիոն) ոճով, իսկ սազի նվագակցությունը՝ մեղեդիական զարգացման հարուստ զարդախաղերով: Սազի ձայնը մաքուր է ու զրնգուն, սակայն մեղմ ու թույլ, ուստի և ժամանակակից նվագախմբերում այդ նվագարանը փոխարինվել է առավել հնչեղ քանոնով։
Ներկայումս Հայաստանում սազն առավելապես աշուղական նվագարան է: Օրինակ իր երգեցողությանը սազով է նվագակցել գուսան Շիրինը։
 Нет описания.
Կ. Խաչիկյան

Ճշմարտությունը որկորից մեծ գնահատող գործարարների հետ նույնպես կհանդիպեմ. Բագրատ ՍրբազանՎլադիմիր Պուտինը Իրանի նախագահի պաշտոնակատարի հետ քննարկում է ունեցել․ մանրամասներՍտեփանակերտի քաղաքապետի նկատմամբ կիրառվեց 2 ամիս ժամկետով տնային կալանք․ փաստաբանՀայաստան կժամանի Պետքարտուղարի առաջին տեղակալ Ռիչարդ ՎերմանՀունիսի 17-ին, ժամը 18:30-ին հավաքվելու ենք Բաղրամյան պողոտայում․ ԱԺ արտահերթ նիստ է նշանակված․ Բագրատ ՍրբազանԱրդյո՞ք նորանկախ պատմության և միջազգային բանակցությունների մասին ճշմարտությունը նենգափոխող և աղավաղող ստախոս ղեկավարը իրավունք ունի շարունակել կառավարել ՀՀ-ում․ Հայ Ազգային ԿոնգրեսՎաղվանից Բաղրամյան պողոտան կբացվի. այս ավանը չի լինի․ 4 օրը լրացավ․ Բագրատ ՍրբազանՈրևէ պայմանավորվածություն ինձ հետ չի կարող լինել. Սուրեն Պետրոսյան (տեսանյութ)«Մեր շարժման նպատակը հայկական պետականության պահպանումն է». Արշակ Կարապետյան Ադրբեջանի ՊՆ-ն կրկին ապատեղեկատվություն է տարածել․ ՀՀ ՊՆՄենք չենք որոշի, թե ինչ պայմաններով է Ուկրաինան խաղաղություն կնքելու․ ՍտոլտենբերգՀայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ունի ազգային եկեղեցու կարգավիճակ ու սահմանադրական ամրագրում. Մայր Աթոռի վարկաբեկման համար իշխանությունն իր համար «պատեհ» առիթներ է փնտրում. ԹաթոյանՀայ գործարարը շուտով կարող է դառնալ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ակումբի սեփականատերԱ'յ ստախոս, 2018-ին չես ասել, որ ԼՂ-ն Ադրբեջանի կազմում է, բա ինչու՞ ես տարել մարդկանց կոտորել. ՍրբազանՓաշինյանը և նրան սպասարկող խորհրդարանական մեծամասնությունը կորցրել են քաղաքական լեգիտիմությունը և պետք է անհապաղ հրաժարական տան․ «Հայաստան», «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունների հայտարարությունՓաշինյանը լավ գիտի, որ Արցախի ՊԲ-ն մինչև վերջին օրը ենթարկվել է ՀՀ Կառավարությանը․ մենք մենակ էինք մնացել․ Արցախի նախագահէժան և անարժան հնարք է. Զախարովան անդրադարձել է Փաշինյանի՝ ՀԱՊԿ-ին «փուչիկ դաշինք» կոչելու հայտարարությանըԲաքվում գտնվող Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը կենդանի պատանդ է մնացել և ապահովել բնակչության դուրս բերումը. ԱՀ նախագահը՝ ՓաշինյանինՌուսաստանին չկարողացավ սադրել Նիկոլը, հիմա փորձում է Լուկաշենկոյին սադրել, թեպետ Լուկաշենկոյին հասնում է. ԱշոտյանՀայաստանը մնում է կազմակերպության լիիրավ անդամ. ՀԱՊԿՀորդորում ենք ցnւցարարներին հավաքների ազատության իրենց իրավունքն իրացնել պատասխանատու կերպով՝ զերծ մնալով անհամաչափ nւժ կիրառելուց․ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունԱԺ աշխատակազմի ղեկավարն ունի փաստաթուղթ, որի համաձայն ՔՊ-ն կարող է մտնել Դեմիրճյան փողոցի կողմից. Սեյրան Օհանյան (տեսանյութ)Փաշինյանի Հայաստանը ՀԱՊԿ-ից դուրս բերելու ուղղվածությունը դատապարտված է ձախողմանՔենիայից ժամանած Սարգսյան եղբայրներն ազատ արձակվեցին․ պաշտպան«Շրջադարձերին զգույշ. ԱՄՆ-ը շտապում է աջակցել Փաշինյանին բողոքի ակցիաների ֆոնին» Բելառուսը հետ է կանչում Հայաստանում իր դեսպանինՊետդումայում բացատրել են, թե ինչո՞ւ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալն առաջին հերթին կհարվածի հենց Հայաստանին. «Բարի ճանապարհ»Այս իշխանությունը տեղ չունի Հայաստանի ղեկին և օր առաջ պետք է հեռանա կամ հեռացվի. «Որդիների կանչ»«Եթե Պուտինը կարծում է՝ կարող է հաղթել Ուկրաինային աջակցող կոալիցիային, ապա սխալվում է». ԱՄՆ-ն և Ուկրաինան անվտանգության 10-ամյա համաձայնագիր կստորագրենՀաթերքի գյուղապետն ազատ է արձակվել Արթուր և Արտակ Սարգսյաններն ազատ արձակվեցին «Land Rover Sport»-ը բախվել է բետոնե արգելապատնեշներին, շրջել դրանք. կան վիրավորներՈստիկանությունը «Զարյա 3» լուսաձայնային նռնակ է կիրառել ցուցարարների դեմ. ըստ արտադրողի՝ այն օգտագործվում է զինված հանցագործների դեմ Կատարվածը ևս մեկ անգամ փաստում է, որ գործող իշխանությունը չունի հանրային նվազագույն լեգիտիմություն․ ՀՅԴ ԳՄ Փաշինյանի ինքնախոստովանանքը. ինչպե՞ս է հրահրել 44-օրյա պատերազմըՄարիամ Մկրտչյանը` շախմատի աշխարհի մինչև 20 տարեկանների առաջնության արծաթե մեդալակիր Հայաստանը վերածվել է ոստիկանապետությանԲագրատ սրբազանը հանդիպել է NEWS.am-ի օպերատորին. ինչ վիճակում է հիմա նա Ամբերդ գյուղում կյանքից զրկել են նախկին գյուղապետի եղբորը․ ինչն է պատճառը (տեսանյութ)Բաղրամյան պողոտայում դաժան ծեծի են ենթարկել 44-օրյա պատերազմի հերոս Արշակ Մելիքյանի եղբորը (լուսանկար) «Fly Arna»-ն արդեն երկու ամիս է չի վճարում աշխատավարձերը Սահմանադրական փոփոխությունները պետք է բխեն ազգային բարոյականության սկզբունքներից Դաժանորեն ծեծել և սպանել են Զելենսկու անձնական ոճաբանին ՀԱՊԿ-ն լքելու ծրագիրը գործի են դրել «Փորձեցի օգնել, բայց երկուսով էինք խեղդվելու, ջուրը քաշում էր»․ մահացած տղայի ընկերը մանրամասնում է Վարչախումբն ինքն է վնասում Հայաստանի ինքնիշխանությանը ՈՒՂԻՂ․ Բաղրամյան պողոտան շարունակում է փակ մնալ (տեսանյութ) Հնարավոր է կարճատև անձրև ու ամպրոպ․ օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Ինչու է ԱՄՆ փոխպետքարտուղարն այցելել Հայաստան․ արձագանքներ ՌուսաստանիցԱլավերդիի երեկվա երկնային հրաբուխը․ Գագիկ Սուրենյան (տեսանյութ)
Ամենադիտված