Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ … պլաներիզմ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Հին ժամանակներից մարդիկ փորձել են այնպիսի սարք հորինել, որը թույլ կտա նրանց թռչել երկնքում, ինչպես թռչունները։ Թռչելու մասին առաջին հիշատակումը կարելի է համարել հին հունական առասպելը, որում գյուտարար Դեդալոսն ու նրա որդի Իկարոսը որոշել են փախչել Կրետե կղզուց: Դեդալոսը նախագծել է թռչող մեքենա՝ օգտագործելով թռչունների փետուրները որպես թևեր՝ նախապես ամրացնելով դրանք մոմով։ Նա որդուն զգուշացրել է, որ չմոտենա արևին, որ մոմը չհալչի։ Բայց Իկարոսը չի լսել հորը և վճարել է դրա համար կյանքով. արևի ճառագայթները հալեցրել են մոմը և նա ընկել է Միջերկրական ծովը։ Իսկ Դեդալոսը հաջողությամբ թռել է Սիցիլիա: Նման բազմաթիվ առասպելներ կարելի է գտնել գրեթե բոլոր հնագույն քաղաքակրթությունների տարեգրությանների մեջ, սակայն թռչելու մասին իրական փաստերը հայտնի են միայն մ.թ.ա. 4-3-րդ դարերի Հին Չինաստանում: Պահպանվել է բամբուկի փայտից պատրաստված օդապարիկի նկարագրությունը, որը ծածկված է կտորով և կարող է ինքնուրույն մնալ օդում։

Հետո առաջ է քաշվել այնպիսի օդապարիկ ստեղծելու գաղափարը, որը կարող է մարդուն երկինք բարձրացնել։ Ներկայումս պարզված է, որ մեծ թվով չինացի բանտարկյալներ են ուղարկվել մահացու փորձերի, նրանց փորձել են օդ բարձրացնել, բայց նրանք վթարի են ենթարկվել: Եվ դա տևել է  ավելի քան մեկ դար, մինչև կոնստրուկտորները կարողացել են ստանալ ճշգրիտ մոդելը: Մարկո Պոլոն, ճանապարհորդելով Ասիայի երկրներով, իր օրագրում գրել է, որ տեսել է, թե ինչպես են մարդիկ երկինք բարձրանում հսկայական ութանկյուն օդապարիկներով:
15-րդ դարում օդապարիկները հասել են Եվրոպա, սակայն թռչելու գաղափարը լայնորեն ընդունված չի եղել աերոդինամիկայի հիմնական սկզբունքների վատ ընկալման պատճառով: Հետագա զարգացմանը լուրջ խթան է տվել իտալացի գիտնական և գյուտարար Լեոնարդո դա Վինչին, ով մեծ հաջողությունների է հասել աերոդինամիկ գիտության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա շնորհիվ 1495 թվականին հայտնվել է բրգաձև թռչող սարքի գծանկարը, որը կարելի էր օդում կառավարել թևերը թեքելով։ Այժմ այն ​​հայտնի է որպես պարաշյուտ:1804 թվականին բրիտանացի կոնստրուկտոր Ջորջ Քեյլին ստեղծել է մոդելային պլաներ, որը դարձել է պատմության մեջ ֆիքսված թևով այն առաջին սարքը, որը կարող է ազատ թռչել: Նման պլաների քաշը եղել է 108 գրամ։ Ավելի ուշ՝ 1853 թվականին, դրա հիման վրա նա ստեղծել է օդանավ, որն ընդունակ էր մարդուն օդ բարձրացնել։


19-րդ դարի սկզբից պլաներների ստեղծման նկատմամբ աննախադեպ հետաքրքրություն է նկատվել։ 1891 թվականին գերմանացի ինժեներ Օտտո Լիլիենթալը մի քանի հազար հաջող թռիչքներ է կատարել իր ստեղծած հավասարակշռող պլաներներով: Գործողության սկզբունքն այն էր, որ օդաչուն սկզբում տեղ էր գրավում ծանրության կենտրոնի կետում, իսկ հետո մարմնի ողջ քաշը տեղափոխում տարբեր ուղղություններով դրանով իսկ կառավարելով իր թռիչքը։ Լիլիենթալից հետո Ռայթ եղբայրներն են վերցրել նման պլաների գաղափարը և ստեղծել իրենց առաջին ինքնաթիռը 1901 թվականին:


Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո բեկում է տեղի ունեցել պլաներիզմի զարգացման մեջ։ Սկսել են ստեղծվել պլաներների և ինքնաթիռների ավելի ու ավելի նոր մոդելներ, որոնք հնարավորություն են ունեցել շարժվել մեծ տարածություններով։ Հենց այդ շրջանն է համարվում պլաներիզմ սպորտաձևի ձևավորման ժամանակաշրջանը։ 1936 թվականի Բեռլինի օլիմպիական խաղերում պլանեերիզմը ներառվել է ցուցադրական ծրագրում, իսկ պլաներիզմի Աշխարհի առաջին առաջնությունն անցկացվել է Վասերկուպպեում 1937 թվականին։


Պլաներիզմի և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ակտիվ զարգացման շնորհիվ հազարավոր օդաչուներ արդեն պլաներներով թռչում են 1000 կմ-ը գերազանցող տարածություններ, իսկ շատ երկրներում կանոնավոր կերպով անց են կացվում պլաներիզմի մրցաշարեր և առաջնություններ։
 
Կ.Խաչիկյան

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Մակրոնը հայտարարել է, որ այս ձմռանը էլեկտրաէներգիայի հնարավոր անջատումների հետ կապված խուճապի պատճառներ չկանՑանկացած այլ տարբերակ բերելու է պատերազմի․ Դավիթ ԲաբայանՀայկական քաղավիացիան դեռ կմնա ԵՄ «սև ցուցակում». եվրոպացիները գոհ չեն «սահմանափակ առաջընթացից». «Հետք»Պեսկովը՝ զորահավաքի մասինԼուկաշենկոն հայտարարել է, որ Բելառուսի և Ռուսաստանի զինված ուժերը պատրաստվում են որպես միասնական բանակԴիլիջանի ոլորաններում մերկասառույց է, Վայքի ավտոճանապարհներին և Զանգեր կոչվող տարածքում պիտ մառախուղԱդրբեջանի սցենարով ճանապարհը ժամանակավոր էր փակվելու, խաղարկվող տեսարանները մեծ խաղի փոքր դրվագն էր. Տիգրան Աբրահամյան«Ի պատասխան ընդերքի և բնապահպանական հարցերի վերաբերյալ ադրբեջանական շահարկումների»․ ԱՀ բնապահպանության կոմիտեի հայտարարությունըԱՀ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածելՀանձնառու ենք պաշտպանել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին, բայց ոչ ՀՀ-ն գրավ դնելու գնով. Մարիա Կարապետյան. «Ազատություն»ԱՏՁՄ արտահերթ համագումարի  քվեարկության արդյունքում Միության նախագահ է վերընտրվել Ալեքսանդր ԵսայանըՓախուստի դիմած կալանավորը հայտնաբերվել է Ավշար համայնքումԹուրքիան Սիրիայում իր եղբայրներին վերաբերվում է նույն զգայունությամբ, ինչ Ղարաբաղում իր բարեկամներին. ԷրդողանՏարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատման հիմնական խոչընդոտն Ադրբեջանի գործողություններն են. Միրզոյանը՝ Ռիքերի հետ հանդիպմանըԱդրբեջանի «Զանգեզուրյան միջանցքը» բազմաքայլ ռազմաքաղաքական կոմբինացիայի մաս է. Սենոր ՀասրաթյանՈչ միայն կոնյակ, պատերազմ և շախմատ. 10 հետաքրքիր փաստ աշխարհի հնագույն երկիր Հայաստանի մասին Ռազմական լրագրող Սեմյոն Պեգովը հայտարարել է Հայաստանում ռուսաֆոբ տրամադրությունների աճի մասինՌուս-ադրբեջանական գազային գործարքը հարցեր է առաջացրել ԵՄ-ի մոտ «Լավրովը քննադատել է Կովկասի կարգավորմանը օգնելու Արևմուտքի փորձերը» Լավրովի հայտարաությունը՝ «Լակմուսի թուղթ»․ պատասխանեց միայն Ռուբեն ՎարդանյանըՍտեփանակերտ-Գորիս մայրուղում ստեղծված իրավիճակն անհնարին է դարձրել դեղամիջոցների տեղափոխումն ԱրցախՄայրուղու փակումը հարված է նաև ռուս խաղաղապահներին. Դավիթ ԲաբայանՓաշնյանական վարչախումբն իր ահից խափանեց ԱԺ նիստըՆախկինները թող մեղավոր լինեն 100 ծակի համար, իսկ մնացած 5-8 հազար ծակն ո՞վ է արել. «ՀՐԱՊԱՐԱԿ»Ադրբեջանցիները փակել են Ստեփնակերտ-Գորիս մայրուղին«Սորոսի հիմնադրամը» ձեռ է քաշում հայաստանյան գրասենյակից Պապիկյանը հիշել է, որ պաշտպանության նախարար էԶինվորական կարգապահությունից են խոսում՝ ամեն ինչ այս լուսանկարով է արտահայտվում. Տիգրան ԱբրահամյանՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ( 03 դեկտեմբեր)Քաղաքագետը պարզաբանել է, թե ինչու է Բայդենը խոսել Պուտինի հետՀրդեհ՝ Շահումյան գյուղի տներից մեկում․ հայտնաբերվել է ծխահարված դիԻրանի իշխանությունները կքննարկեն հիջաբի պարտադիր կրելու հարցըԵրևանում առևանգել են ԱԳՆ աշխատակից, դիվանագետ կնոջը․ Aravot.amԻսպանացի պատգամավորը Ջերմուկում ծանոթացել է ադրբեջանական ագրեսիայի հետեւանքներինՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարն Ուկրաինայում հակամարտության ավարտի հնարավոր տարբերակ է նշելԱԱ-2022. Հարավային Կորեան հաղթեց Պորտուգալիային և դուրս եկավ փլեյ-օֆֆՌուսական զորախմբի պատասխանատվության գոտում միջադեպեր չեն գրանցվել․ ՌԴ ՊՆՏեղի է ունեցել Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հարցերով զբաղվող ազգային հանձնաժողովի նիստՀայաստանում երկրաշարժ է գրանցվելՓաշինյանը նոր որոշում է ստորագրելԱլեն Սիմոնյանի գլխավորած պատվիրակությունը կմեկնի ՄոսկվաՀաճելի էր Արարատ Միրզոյանին տեսնել ԵԱՀԿ-ում. Կանադայի ԱԳ նախարարԱլմաթիի հռչակագրին հղում տալը չի նշանակում, որ հնարավորություն չի լինի Արցախի կարգավիճակին անդրադառնալ. ԱղաջանյանԵրևանում հարձակման է ենթարկվել արցախյան պատերազմներին մասնակցած փոխգնդապետ Տիգրան Ազիզյանը, ում գլխի համար թշնամին խոշոր գլխագին էր խոստանումՀՀ մի շարք համայնքներում մառախուղ էԴեկտեմբերի 3-ին հանրապետության լեռնային մարզերում և Լոռիում, Տավուշում, Սյունիքում սպասվում է ձյունՀայաստանում «Սորոսի» գրասենյակը դադարեցնում է գործունեությունը. հայտարարությունԱդրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը ոչ մի առնչություն չունի ԼՂ Հանրապետության և նրա կարգավիճակի հետ. Արցախի ԱԳՆԵրևանում հարձակման է ենթարկվել արցախյան պատերազմներին մասնակցած փոխգնդապետ Տիգրան Ազիզյանը, ում գլխի համար թշնամին խոշոր գլխագին էր խոստանումՈղբերգական դեպք Երևանում․ Կիևյան կամրջի տակ հայտնաբերվել է «Թումու» կենտրոնի 24-ամյա աշխատակցի դին
Ամենադիտված