Русский
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ատամի մածուկ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ատամի մածուկը դոնդողանման զանգված է (մածուկի կամ հելի տեսքով) և նախատեսված ատամների մաքրման համար։ Համարվում է, որ ատամի մածուկի հայտնագործողները եղել են հին եգիպտացիները 5000-ից 3000 տարի մեր թվարկությունից առաջ: Այդ մասին կան հիշատակումներ եգիպտական մանուսկրիպտերում։ Այդ ատամնամածուկները պատրաստվել են աղի և պղպեղի փոշենման զանգվածից, անանուխի տերևներից, իրիսի ծաղիկներից։ Այլ բաղադրատոմս է եղել ցուլի ներքին օրգանների այրումից  ստացված ածուխից, գինեթթվից  և պեմզայից ստացվող խառնուրդը։ Գիտնականները կարծում են, որ այդ մածուկները օգտագործվել են մատերի օգնությամբ, քանի որ ատամնախոզանակների մասին հիշատակումներ չկան։ Բերանի խոռոչի հիգիենան կարևոր է եղել ոչ միայն Հին Եգիպտոսում, այլ նաև Հնդկաստանում։ Հնդկաստանում դա համարվել է փիլիսոփական գաղափարախոսություն։

Բուդդան մեծ ուշադրություն է դարձրել ատամների մաքրմանը և իր հիգիենիկ ծիսակարգում օգտագործել  է Սաաք Աստծու  տված ատամների մաքրման փայտիկը։ Իսկ ընդանրապես ժամանակակից ատամնամածուկների և ընդհանրապես բերանի խոռոչի հիգիենայի հիմնադիրներն են հանդիսանում հույները և հռոմեացիները։ Չնայած նրանց որոշ  մեթոդները փոքր֊ ինչ կասկածելու տեղիք են տալիս։ Օրինակ որոշ կենդանիների (մկներ, ճագարներ, ցլեր, այծեր) հրկիզումից ստացված մոխիրով լնդերի մերսումները, գայլի ոսկորով վզնոց- թալիսմանը, որը պաշտպանում էր ատամնացավից, տարին երեք անգամ իրականացվող կրիայի արյունով ողողումները: Բերանի խոռոչի հիգիենայի զարգացման մեջ մեծ ներդրում են ունեցել պարսիկները՝ նպաստելով ատամնամածուկների կատարալեգործմանը։ Նրանք դեմ են եղել շատ կոշտ ատամնամածուկների կիրառմանը։ Պարսիկները կիրառել են ատամնափոշի, որը պատրաստվել է եղնիկի եղջյուրի մանրացված հատիկներից, խխունջի մանրացված խեցուց, թրծված գիպսի փոշուց։ Այսպիսով ատամնամածուկների նախատիպերը եղել են ատամնափոշիները։ Այնուամենայնիվ միջնադարում ատամները մաքրելով զբաղվել են միայն ազնվականները: Ներկայումս օգտագործվող ատամնամածուկի նախատիպը ստեղծվել է 18-րդ դարում Մեծ Բրիտանիայում, սակայն դրանք շատ կոշտ են եղել, քանի որ այն պատրաստելու համար օգտագործվել են աղյուսի փոշի, կավի մանրահատիկներ, մանրացված ճենապակի և վնասել են էմալը։ Հետագայում որպեսզի մածուկները հաճելի լինեն օգտագործման համար  սկսել են դրան գլիցերին՝ օճառ ավելացնել։ Նման օճառային ատամի մածուկներ հայտնվել են 1824 թվականին: 1850 թվականին Ջոն Հարրիսը սկսել է կավճից պատրաստված ատամի փոշիներ արտադրել: 1873 թվականին առաջին անգամ Colgate ընկերությունն է ներկայացրել արոմատիզացված ատամնածուկ տարայով։ Հետագայում դրանք սկսել են արտադրվել սրվակներում՝ սկզբում ալյումինե, հետագայում պլաստիկ։ 20-րդ դարի սկզբին հայտնվել է առաջին ատամի մածուկը, որը ոչ միայն ատամներն է մաքրում, այլ նաև թարմացնում է շնչառությունը: Իսկ 20-րդ դարի կեսերի կարևորագույն ներարարությունն է եղել ֆտորի ներառումը ատամնամածուկի մեջ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Встреча Пашинян - «Гражданский договор» прошла печальноНовая «политологическая» культура: решать вопросы кулакамиМинистры иностранных дел встретятся и бессмысленно потратят часыЯ уверен, что при широкой сплоченности вокруг Аршака Карапетяна можно будет перевернуть эту катастрофическую страницу Армении и армянского народаВизит Зеленского станет новой катастрофой.Глава МИД Армении: Не было недостатка в сигналах об ожидаемых зверствах Азербайджана в Нагорном КарабахеОни понятия не имеют, как вывести страну из этой ситуации: Аршак Карапетян Генералу Аршаку Карапетяну удастся объединить армянский народ и избавиться от действующей власти Армения опровергает информацию о договоренности об обмене разведданными между Арменией и ФранциейРустамян: Процедуры заморозки членства в ОДКБ не существуетВыход из ОДКБ и ЕАЭС может иметь для нас разрушительные последствия: Аршак КарапетянМИД Китая призвал США придерживаться честной конкуренцииАрмения берет паузу: каким будет продолжение «заморозки»? «Паст»«Пашинян явно идет по стопам Саакашвили»: «Паст»Прочитайте Патканяна, может, поймете: есть ли у вас связь со страной и народом? ... «Паст»Армения также входит в число дружественных стран: «Паст»Предотвратили очередной поход властей против Церкви: «Факт»«Азербайджан не собирается подписывать никакого мирного соглашения»: «Паст»В Кремле оценили новые санкции со стороны западных странИран намерен ввести в эксплуатацию космодром Чабахар во второй половине 2024 годаМедиаэксперт: В WhatsApp поступают фейковые предложенияПубличное прощание с Алексеем Навальным планируют провести в конце неделиОчередная авантюра ПашинянаВстреча глав МИД Армении и Азербайджана состоится 28-29 февраля в БерлинеРоссийское предупреждение устами ЛукашенкоПограничные войска не останутся без военной базы в Армении: Аршак Карапетян Тонкое искусство «из стада коров целовать лоб осла»После победы бойца Вартана Асатряна на турнире АСА болельщики подняли арцахский флаг Ясности в вопросе позиции Армении по поводу выхода из ОДКБ пока не появилось — Песков Группа компаний «МонАрх» Сергея Амбарцумяна построила крупнейший в РФ центр обработки данных Хачанов поднялся на 15-е место в рейтинге ATP Ансамбль «Истоки» обладателем специального диплома «За сохранение родного языка» Погода в Армении Погода в Армении Депутат от правящей партии Армении: Не считаю визит Зеленского в Армению невероятным В связи со смертью военнослужащего Авага Закаряна возбуждено уголовное производство 27 февраля состоится первое судебное заседание по делу Левона Кочаряна и Сергея АсатуроваАрмения столкнется с новыми бедствиями: Аршак КарапетянИран намерен ввести в эксплуатацию космодром Чабахар во второй половине 2024 года Глава МВД Армении: Мы получили запрос из России относительно азербайджанского убийцы и ответили в тот же день В ближайшие дни состоится встреча делегаций Армении и Азербайджана Борис Саакян освобожден от должности генерального секретаря МИД Армении Ресторан Арама Мнацаканова Mine получил в Берлине наивысшую оценку от World’s Best Wine Lists Awards В Москве состоялся показ кукольного спектакля московского Армянского театра «Весельчак» В поисках черной кошки в темной комнате։ «Паст»Татоян: Сегодняшняя стрельба была произведена в 2,16 км по прямой с места вторжения вглубь АрменииПапа Римский принял отставку польского священнослужителя, которого обвинили в игнорировании насилия над детьмиДепутат: Власти сделали свое дело, и сегодня отец героя находится в больнице в тяжелом состоянииГлавред Yerevan.today: Пашинян выведет нашу страну из ОДКБ и ЕАЭС, он также уберет российскую базуПашинян идет на открытую конфронтацию с РоссиейАзербайджан готовится к новой войне под нытье Пашиняна
Самое популярное