Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ատամի մածուկ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ատամի մածուկը դոնդողանման զանգված է (մածուկի կամ հելի տեսքով) և նախատեսված ատամների մաքրման համար։ Համարվում է, որ ատամի մածուկի հայտնագործողները եղել են հին եգիպտացիները 5000-ից 3000 տարի մեր թվարկությունից առաջ: Այդ մասին կան հիշատակումներ եգիպտական մանուսկրիպտերում։ Այդ ատամնամածուկները պատրաստվել են աղի և պղպեղի փոշենման զանգվածից, անանուխի տերևներից, իրիսի ծաղիկներից։ Այլ բաղադրատոմս է եղել ցուլի ներքին օրգանների այրումից  ստացված ածուխից, գինեթթվից  և պեմզայից ստացվող խառնուրդը։ Գիտնականները կարծում են, որ այդ մածուկները օգտագործվել են մատերի օգնությամբ, քանի որ ատամնախոզանակների մասին հիշատակումներ չկան։ Բերանի խոռոչի հիգիենան կարևոր է եղել ոչ միայն Հին Եգիպտոսում, այլ նաև Հնդկաստանում։ Հնդկաստանում դա համարվել է փիլիսոփական գաղափարախոսություն։

Բուդդան մեծ ուշադրություն է դարձրել ատամների մաքրմանը և իր հիգիենիկ ծիսակարգում օգտագործել  է Սաաք Աստծու  տված ատամների մաքրման փայտիկը։ Իսկ ընդանրապես ժամանակակից ատամնամածուկների և ընդհանրապես բերանի խոռոչի հիգիենայի հիմնադիրներն են հանդիսանում հույները և հռոմեացիները։ Չնայած նրանց որոշ  մեթոդները փոքր֊ ինչ կասկածելու տեղիք են տալիս։ Օրինակ որոշ կենդանիների (մկներ, ճագարներ, ցլեր, այծեր) հրկիզումից ստացված մոխիրով լնդերի մերսումները, գայլի ոսկորով վզնոց- թալիսմանը, որը պաշտպանում էր ատամնացավից, տարին երեք անգամ իրականացվող կրիայի արյունով ողողումները: Բերանի խոռոչի հիգիենայի զարգացման մեջ մեծ ներդրում են ունեցել պարսիկները՝ նպաստելով ատամնամածուկների կատարալեգործմանը։ Նրանք դեմ են եղել շատ կոշտ ատամնամածուկների կիրառմանը։ Պարսիկները կիրառել են ատամնափոշի, որը պատրաստվել է եղնիկի եղջյուրի մանրացված հատիկներից, խխունջի մանրացված խեցուց, թրծված գիպսի փոշուց։ Այսպիսով ատամնամածուկների նախատիպերը եղել են ատամնափոշիները։ Այնուամենայնիվ միջնադարում ատամները մաքրելով զբաղվել են միայն ազնվականները: Ներկայումս օգտագործվող ատամնամածուկի նախատիպը ստեղծվել է 18-րդ դարում Մեծ Բրիտանիայում, սակայն դրանք շատ կոշտ են եղել, քանի որ այն պատրաստելու համար օգտագործվել են աղյուսի փոշի, կավի մանրահատիկներ, մանրացված ճենապակի և վնասել են էմալը։ Հետագայում որպեսզի մածուկները հաճելի լինեն օգտագործման համար  սկսել են դրան գլիցերին՝ օճառ ավելացնել։ Նման օճառային ատամի մածուկներ հայտնվել են 1824 թվականին: 1850 թվականին Ջոն Հարրիսը սկսել է կավճից պատրաստված ատամի փոշիներ արտադրել: 1873 թվականին առաջին անգամ Colgate ընկերությունն է ներկայացրել արոմատիզացված ատամնածուկ տարայով։ Հետագայում դրանք սկսել են արտադրվել սրվակներում՝ սկզբում ալյումինե, հետագայում պլաստիկ։ 20-րդ դարի սկզբին հայտնվել է առաջին ատամի մածուկը, որը ոչ միայն ատամներն է մաքրում, այլ նաև թարմացնում է շնչառությունը: Իսկ 20-րդ դարի կեսերի կարևորագույն ներարարությունն է եղել ֆտորի ներառումը ատամնամածուկի մեջ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
«Մանկական Եվրատեսիլի» կազմակերպման համար 5 մլրդ դրամ է ծախսվելԾեծկռտուք՝ քրեակատարողական ծառայության «Ոստիկանների բանտում». կան վիրավորներՀայ-թուրքական սահմանի բացման նպատակով տեխնիկական հարցերի քննարկումները շարունակվելու են. «Ազատություն»ՌԴ ՊՆ-ն՝ Արցախում տիրող իրավիճակի մասինՖրանսիայի Ազգաին ժողովը միաձայն ընդունել է Հայաստանին աջակցող և Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցներ առաջարկող բանաձևՆԱՏՕ-ն ռազմական գործողություններ է նախապատրաստում արևելյան ուղղությամբ. Բելառուսի ՊՆԿտա՞ արդյոք Նիկոլ Փաշինյանն Արսեն Թորոսյանին ձերբակալելու «դաբրոն»Համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի ներդրումն ունենալու է էական հակակոռուպցիոն էֆեկտ. ՀՀ վարչապետՓաշինյանի թիմակիցների և նրանց ազգականների՝ միլիարդների հասնող շահած տենդերներըԳյումրիում խոստացված ազատ տնտեսական գոտին կյանքի չի կոչվում. Civilnet․amՆԱՏՕ-ն այժմ իր գլխավոր խնդիրը համարում է Ուկրաինայի հաղթանակի ապահովումը. Ստոլտենբերգ«Լուկօյլ»-ը դադարեցնում է նավթի արտահանումը Բաքու-Թբիլիսի-ՋեյհանովՀայաստանի սահմանը հատած Թուրքիայի քաղաքացին դատապարտվել է 9 ամիս ազատազրկմանԱրցախի ՊԲ-ն կրակ չի բացել օկուպացված տարածքներում ադրբեջանական դիրքերի ուղղությամբ81-ամյա կինը գազօջախի մոտ թիկունքով կանգնած ժամանակ հագուստն անզգուշաբար այրել է, ինչից հետո այրվածքներ է ստացել ու մահացելՀՀ պետական կառավարման մոդելը չի փոխվի, կմնա խորհրդարանական. որոշումՔաղաքական ընդդիմախոսների հետապնդումները սաստկանում են Պատերազմը հետաձգվում է․ ի՞նչ է խոստացել ՓաշինյանըՀայաստանում քաղաքական ճգնաժամի սպասումովԱդրբեջանն Արցախում խախտել է հրադադարը և լուր տարածել, թե իբր ՊԲ-ն է կրակել իրենց ուղղությամբՖրանսիացիների ցուցադրած խաղը ինձ հիմնավոր հույս է ներշնչում, որ Աշխարհի գավաթը ևս 4 տարի կմնա Փարիզում. Մանե Թանդիլյան«Ղարաբաղը «փակող» հաշտության պայմանագիրը Զատուլինն անվանել է Հայաստանի կապիտուլյացիա» Ձյուն, անձրև, մառախուղ… Վարորդներին խորհուրդ է տրվում երթևեկել ձմեռային անվադողերով«Երևանը կրկին ստիպված կլինի «նվաճել» Մոսկվան, և ոչ թե հակառակը» Սյունիքի մարզում ձյուն է տեղում. կան փակ ճանապարհներՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ( 30 նոյեմբեր)Վթարի պատճառով 14 ժամ ջուր չի լինելու Աբովյան քաղաքումԱնկարան պետք է դառնա աշխարհի կենտրոն․ ԷրդողանԱհազանգ է ստացվել, որ Զվարթնոց օդանավակայանում ռումբ կա․ Shamshyan.comՏեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստ, որը վարել է Նիկոլ ՓաշինյանըՓաշինյանը թիմակիցներին հրատապ կանչել է ՔՊ գրասենյակ․ Mediahub.amՉինաստանը կոչ է արել Իսրայելին և Թուրքիային դադարեցնել Սիրիայի վրա հարձակումներըՆիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրելԱրձանագրվել է հրադադարի խախտում, վիրավորվել է երկու մարդ. ռուս խաղաղապահներԱհազանգ է ստացվել, որ Երևանի «Ռիո Մոլ» առևտրի կենտրոնում ռումբ է դրվածԵս սիրում եմ իմ հայրենիքը, Ֆրանսիայի Հանրապետությունից քաղաքական ապաստան չեմ խնդրել․ Սուրիկ Խաչատրյան․ «Հրապարակ»Հունգարիան թույլ չի տա Ուկրաինա-ՆԱՏՕ հանձնաժողովի գումարումՀակառակորդի կրակոցից հրազենային վիրավորում է ստացել զինծառայող Ա. Զ.-ն․ ՀՀ ՊՆԱմսվա սկզբին թուրք-հայկական սահմանին տեղի է ունեցել տեխնիկական պատվիրակությունների հանդիպում․ Քալըն«Բաքուն ցանկանում է Լաչինի միջանցքը փակել. կեղծ թեզեր է շրջանառում ու պատրաստվում ագրեսիայի. Արցախի ՄԻՊ. 24TVԲագրատաշենով և Գոգավանով ներմուծվող որոշ ավտոմեքենաների մաքսազերծումը կարող է կատարվել այլ մաքսատանըԿինը ծննդաբերել է բնական ճանապարհով՝ մահացած պտղով․ «Շենգավիթ» ԲԿ-ից արձագանքում ենՕսիայի և Հայաստանի գիտնականները վելոսիմետրով վերահսկում են Կոլկա սառցադաշտըՀայաստանում հերքել են ղարաբաղցիների 44-օրյա պատերազմին չմասնակցելու մասին վարկածը Հայաստանում սիրում են Ռուսաստանը, բայց նայում են դեպի Արևմուտք Քաղաքագետներն ասել են, որ Հայաստանի պահանջները ՀԱՊԿ-ից անհնարին են թվում Տարադրամի փոխարժեքներն այսօրՍենսացիոն տեղեկություն հնդկական կայքից․ Ինչո՞ւ պատերազմի ժամանակ զենք չեն բերելԷրդողանին օգնության են հասնում արաբական հարուստ երկրները Համահայկական մարաթոնը ձախողվել է գործող վարչախմբի մեղքով
Ամենադիտված