Բաքվում հայերն ավելի շատ են եղել, քան ադրբեջանցիները ամբողջ Հայաստանում
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
realtribune.ru-ն գրում է, որ ներկայումս երբ ադրբեջանցիները խոսում են Երևանից, Զանգեզուրից, Սևանից և Հայաստանի այլ շրջաններից իրենց փախստականների մասին, նրանք պետք է հիշեն մեկ փաստ. միայն Բաքու քաղաքում ավելի շատ հայեր են եղել, քան ադրբեջանցիներ ամբողջ Հայաստանում: Անդրադառնանք Բաքու քաղաքի վերաբերյալ այն փաստերի, որոնք պետք է հիշել. 1) 1921 թվականի մարդահամարի տվյալներով, ադրբեջանցիները կազմել են Բաքվի բնակչության միայն 20% -ը: 2) 1940 թվականի մարդահամարի համաձայն, Հայրենական մեծ պատերազմի նախօրեին, Բաքվում ադրբեջանցիները կազմել են բնակչության 29% -ը: 3) 1960 թվականի մարդահամարը Բաքվում ցույց է տվել ադրբեջանցիների միայն 32% 3) Բաքվի պատմության մեջ առաջին անգամ ադրբեջանցիները կազմել են բնակչության 50% -ը միայն 1975 թվականին: Ներկայումս էթնիկ զտումներից հետո այնտեղ ադրբեջանցիների թիվը կազմում է բնակչության 91% -ը: Հետևաբար, երբ ադրբեջանցիները զբոսաշրջիկներին տանում են Բաքու և ցուցադրում նրա տեսարժան վայրերը, նրանք պետք է զբոսաշրջիկներին նաև ասեն, որ ադրբեջանցիները կապ չունեն բազմաթիվ տեղական տեսարժան վայրերի հետ: 4) Բաքուն իր պատմության ընթացքում եղել է տարբեր պետությունների և վարչական միավորների մաս, և նրանց թվում է նաև Հայաստանը: Վարչական տեսակետից Բաքու քաղաքը 240 տարի եղել է Հայաստանի կազմում՝ 640 թվականից մինչև 880 թվականը: Իսկ ադրբեջանցիներ, կովկասյան թաթարներ, թուրքեր, թուրքոմաններ կամ այլ ստուգաբանական մեկնաբանություններով ներկայիս ադրբեջանցի հասկացողությամբ մարդիկ այդ ընթացքում ոչ միայն Բաքվում, այլ նաև ամբողջ Կովկասում չեն եղել: Սակայն այդ ամենը հիմնովին չի խոչընդոտել Ադրբեջանի իշխանություններին 100 տարի շարունակ փորձելու փոխել Լեռնային Ղարաբաղի էթնիկ կազմը: Անդրադառնանք Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի մարդահամարի տվյալներին. 1) հայեր `1923 - 149.600 մարդ (94.8%) 1940 - 132.800 մարդ (88.1%) 1960 - 110.100 մարդ (84.4%) 1970 - 121.100 մարդ (80.6%) 1989 - 145.500 մարդ (76.9%) 2) ադրբեջանցիներ. 1923 - 7.700 մարդ (4.9%) 1940 - 14.100 մարդ (9.3%) 1960 - 18.200 մարդ (13.8%) 1970 - 27.200 մարդ (18.1%) 1989 - 40,600 մարդ (21,5%): Այսինքն խորհրդային իշխանության տարիներին ադրբեջանցիների թիվը ԼՂՀ-ում 7,7 հազարից հասել է մինչև 40,6 հազար մարդ, այսինքն աճել է 5,3 անգամ: Տոկոսային հարաբերությամբ 5% -ից պակասից հասել է մինչև ինքնավարության մարզի ընդհանուր բնակչության գրեթե 22% -ին: Իսկ հայերի թիվը նույն ժամանակահատվածում ոչ միայն չի ավելացել, այլ նույնիսկ նվազել է՝ 149,6 հազարից (1923) մինչև 145,5 հազար (1989): Տոկոսային առումով հայերի թիվը գրեթե 95% -ից նվազել է մինչև 77%-ի: Եվ դա չնայած այն հանգամանքին, որ արցախահայությունը ադրբեջանցիներից ոչ պակաս երեխաներ է ծնել: Մինչև 1989 թվականը իրադարձությունների բնականոն ընթացքի դեպքում ԼՂՀ -ում պետք է բնակվեր ավելի քան 700 հազար հայ: Եվ սա միայն ինքնավարության մեջ՝ չհաշված հյուսիսից ԼՂՀ -ին հարող 5 շրջանները (Շաումյան, Խանլար, Գետաբեկ, Դաշքեսան և Շամխորի շրջանների լեռնային հատված), որոնց բնակիչները 1923 թվականին հիմնականում հայեր էին: Այդ 5 շրջաններում պետք է բնակվեր ևս 500 հազար հայ: Այսինքն 1989 թվականին Արցախի լեռներում (ԼՂՀ և Գարդման), ընդհանուր առմամբ պետք է լիներ մոտ 1,2 միլիոն հայ: Դա ներկայումս պետք է լիներ արցախցիների թիվը: Սակայն նրանց 90% -ը փախստական է դարձել: Նրանցից ոմանք այժմ բնակվում են Ռուսաստանում (հիմնականում Ստավրոպոլի երկրամասում, Հյուսիսային Կովկասի հանրապետություններում, Աստրախանում, Վոլգոգրադում և այլն): Ի դեպ, Կենտրոնական Ասիայի հանրապետություններում բնակվող գրեթե բոլոր հայերը (ավելի քան 120 հազար մարդ) նույնպես Արցախից են արտագաղթել: Հայաստանի Հանրապետությունում այսօր ապրում են ավելի քան 400 հազար արցախցի փախստականներ և նրանց սերունդները կազմելով ընդհանուր բնակչության մոտ 15% -ը: Ադրբեջանի ԽՍՀ իշխանությունները վարում էին ինքնավար մարզի ազգային կազմի արհեստականորեն փոփոխման քաղաքականություն, ինչը խոստովանում էր ինքը՝ Հեյդար Ալիևը: Այսպիսով, 2002 թվականի հուլիսի 22 -ին, Մամուլի ազգային օրվա առթիվ, նախագահական նստավայրում ընդունելով Բաքվի մամուլի ակումբի հիմնադիրներին, Ալիևն ասել է. «Երբ ես առաջին քարտուղարն էի, այն ժամանակ շատ էի օգնում Լեռնային Ղարաբաղին միաժամանակ փորձելով փոխել այնտեղի ժողովրդագրությունը: Լեռնային Ղարաբաղը բարձրացրել էր այնտեղ համալսարան բացելու հարցը: Բոլորս առարկեցինք: Ես մտածեցի դրա մասին և որոշեցի բացել այն: Բայց պայմանով, որ կա երեք հատված ՝ ադրբեջանական, ռուսական և հայկական: Բացվեց: Մենք հարակից շրջաններից ադրբեջանցիներ ուղարկեցինք ոչ թե Բաքու, այլ այնտեղ: Նրանք այնտեղ բացեցին կոշիկի մեծ գործարան: Բուն Ստեփանակերտում աշխատուժ չկար: Ադրբեջանցիները այնտեղ են ուղարկվել տարածաշրջանը շրջապատող վայրերից: Այս և այլ միջոցառումներով ես փորձեցի ավելի շատ ադրբեջանցիներ ունենալ Լեռնային Ղարաբաղում, որպեսի հայերի թիվը նվազի: Նրանք, ովքեր այն ժամանակ աշխատում էին Լեռնային Ղարաբաղում, գիտեն այս մասին: Ամեն դեպքում, իմ կամքի, այլ որակների շնորհիվ, իմ խոսքը օրենք էր այնտեղի ղեկավարության համար»: Դժվար թե ավագ Ալիևի խոսքերը կզարմացնեն Արցախի բնակիչներին կամ բնիկներին: Այս թեման վառ կերպով քննարկվում էր խորհրդային տարիներին: Եվ ոչ միայն հայկական միջավայրում: Ժամանակն է եկել ճիշտ եզրակացություններ անելու ...
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
