Իշխանությունները չեն կարողանում ադեկվատ միջոցներ ձեռնարկել ադրբեջանական ոտնձգությունների դեմ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Մոսկվայում կայացած ռուս-թուրքական պայմանագրի 100-րդ տարելիցի օրը ՌԴ պաշտպանության նախարար Շոյգուն հայտարարել է, որ հայ-ադրբեջանական երկխոսությունը կախված է ռուս-թուրքական հարաբերություններից:
— Պարոն Իսպիրյան, ինչպե՞ս եք գնահատում ՌԴ պաշտպանության նախարարի հայտարարությունները:
— Գիտեք, եթե ռուս-թուրքական հարաբերությունները փորձենք շատ լայն պրիզմայով նայել, այսինքն լայն համատեքստով նայել, իրենք տարածաշրջանում հետապնդում են հակադիր շահեր։ Սակայն մենք տեսնում ենք, որ տարբեր խնդիրների շուրջ տարածաշրջանում դա կլինի Սիրիա, դա կլինի Արցախ, դա կլինի Լիբիա, իրենք փորձում են որոշակի ինչ-ինչ ձևով սփոփել Բաքվի հակադրությունը, նաև ինչ-ինչ ձևով առճակատումից խուսափելու համար ստեղծել ձևական ինչ-որ պայմանավորվածությունների շարք։ Դա ցայտուն երևում է և գիտենք, որ Սիրիայում Թուրքիան ցայտուն կերպով պաշտպանում է ահաբեկիչներին, որ կռվում էին Արցախի դեմ, սակայն Թուրքիային կարողացավ բերել իր աջակցումով և ինչ-ինչ հարաբերություններով փորձեց պահել իր վերահսկողության տակ։ Նույնը Արցախի հետ կապված, քանի որ Արցախը և Հայաստանը գլխավորապես Ռուսաստանի ազդեցության տակ են և գտնվում է իր ազդեցության գոտում, բայց Թուրքիային հաջողվեց ինչ-ինչ ձևով իր ազդեցությունը մեծացնել Ադրբեջանում, առավելապես զինվորական վերնախավի, նախագահի մակարդակով իր ազդեցությունը մեծացնել և արդեն Ռուսաստանը ստիպված եղավ հաշվի նստել այդ հարցի հետ։ Սակայն ունենալով Արցախի հարցում գործուն միջնորդություն, կարողացավ ստիպել Ադրբեջանին, որ Արցախի հետ կապված պատերազմում հաշվի նստի իր հետ և ոչ թե Թուրքիայի հետ և այդ քայլով Ռուսաստանը կարողացավ ինչ-որ չափով Թուրքիայի ազդեցությունը չեզոքացնել և հիմա շարունակում է նաև Թուրքիայի ազդեցությունը չեզոքացնելու համար և տարածաշրջանում անվտանգության ապահովման համար խաղաղարների ինստիտուտը տեղակայվեց Արցախում և նաև այդ խաղաղարար առաքելությանը համապատասխան զինտեխնիկա է տեղափոխվել, որ ապահովի մաքսիմալ անվտանգություն։ Այսինքն այս համատեքստում և այս օրերին խոսում է, որ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները կախված են ռուս-թուրքական հարաբերություններից խոսում է նրա մասին, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունները այս պահին գտնվում են գործընկերական մակարդակի վրա, Թուրքիան Ռուսաստանից գնում է S400 կայանքները, բանակցություններ են վարում հինգերորդ սերնդի կործանիչներ գնելու մասին, բացում է ռուսական ներդրումներով և ռուսական պոտենցիալով ատոմակայան Թուրքիայում, այսինքն կա տնտեսական, էներգետիկ, խոշոր նախագծեր և կարելի է ասել, որ սա նկատի ունի ՌԴ պաշտպանության նախարարը։ Այս պահին ռուս-թուրքական հարաբերությունները ամեն դեպքում բարվոք են, անկախ տարածաշրջանում ունեցած իրենց հակադրություններից։ Եվ որևէ վտանգ Հայաստանի նկատմամբ Թուրքիայից կամ Ադրբեջանից այս պահին քիչ կարելի է համարել։
—Շոյգուն նաև ասել է. «Նոյեմբերի 9-ին կնքված հրադադարը շատ բարդ օպերացիա էր և դրան հասնելու համար Մոսկվան սերտ համագործակցում է Անկարայի հետ: Հրադադարին հասնելու համար պետք է հաշվի առնել բազմաթիվ փաստարկներ, տարրեր, շարժառիթներ»: Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում ՌԴ նախարարի այդ հայտարարությունը, և ռուս-թուրքական վերջին մտերմությունից Հայաստանն ի՞նչ կարող է սպասել:
— Նախ ասեմ, որ ռուս-թուրքական մտերմությունը դրանով չէ պայմանավորված, այլ դա կապված է էներգետիկ, տնտեսական փոխշահավետ համագործակցությունից։ Իսկ իրականում իրենցից ամեն մեկը տարածաշրջանում ունեն հակադիր շահեր, որոնք իրար հետ չեն համընկնում։ Ինչ վերաբերում է նոյեմբերի 9-ի պայմանագրին, ապա այն իրականում շատ բարդ է եղել, որովհետև գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանում Թուրքիան ունեցել է մեծ ազդեցություն և բնականաբար ամեն կերպ փորձել է խանգարել Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև այդ պայմանագրի կնքմանը, քանի որ Թուրքիան շատ լավ է հասկանում, որ հաշտության միջնորդը հենց Ռուսաստանն է և ամրապնդվում է Ռուսաստանի դիրքերը, և տեսնելով, որ Թուրքիան ընդհանրապես տեղ չունեցավ այդ պայմանագրի մեջ և անգամ չմասնակցեց խաղաղապահ լինելու գործում, Ռուսաստան-Թուրքիա այս դժվարին պայքարում Ռուսաստանը հաղթել, ապա այդ համատեքստում հասկանալի է Շոյգուի ասածները։
—Վերջին շրջանում Ալիևը հայտարարություններ է անում, որոնցում, մասնավորապես, նշել է, որ հող են նախապատրաստում Սյունիքի վրա հարձակվելու համար, երեկ էլ տեսանք, որ Շուշիում հայկական Կանաչ ժամ եկեղեցին էին ավերել: Որքանո՞վ է լարված իրավիճակը, այս հռետորաբանությունն ինչի՞ մասին է խոսում:
— Ցավոք Հայաստանը պարտված կողմ է, և Ադրբեջանը իրեն թույլ է տալիս ոչ համարժեք հայտարարություններ և քայլեր, և շատ ավելի ցավով եմ ասում, որ Հայաստանի կողմից չկա դրա դեմն առնելու որևէ միջոց և նույնիսկ հայտարարության մակարդակով չի ասվում։ Դա պայմանավորված է իշխանությունների թուլությունից, այլ խնդիրներից և այդ հարցով չզբաղվելու հանգամանքից։ Իսկ Սյունիք մտնել և հարձակվել Հայաստանի սահմանների վրա դա Ալիևի ֆանտաստիկ երազների ժանրից է և Սյունիքը միջազգայնորեն ճանաչված Հայաստանի տարածքն է և որևէ երկիր, եթե փորձի ոտնձգություն Հայաստանի սահմանների ուղղությամբ, անկախ նրանից թե դա կլինի Թուրքիան կամ Ադրբեջանը, դա դիտարկվում է ոտնձգություն սուվերեն երկրի, սուվերեն երկրի դաշնակցի և ՀԱՊԿ-ի անդամ երկրի դեմ։ Այսինքն, սա իրական չէ և սա ընդամենը հոգեբանական ճնշման ձև է արագացնելու և ստանալու մաքսիմալը Հայաստանից։ Քանի որ պարտված և բզկտված Հայաստանից տեսնում ենք, որ ադրբեջանցիները պոկում են ինչ ուզում են և ցավոք մեր իշխանությունները չեն կարողանում ադեկվատ միջոցներ ձեռնարկել այդ ոտնձգությունների դեմ։
Սոնա Գիշյան
