Սամվել Կարապետյանի գերշահույթն ու էլեկտրաէներգիայի գինը

Ռուսաստանաբնակ հայտնի գործարար Սամվել Կարապետյանի կողմից «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը գնելուց հետո այս ընկերության կատարած հարկային վճարումները սկզբնական փուլում նվազել են:

Այդ մասին են վկայում պետական եկամուտների կոմիտեի հրապարակած պաշտոնական տվյալները:

Այսպես՝ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերության վճարած հարկերը 2016 թվականի առաջին եռամսյակում, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատությամբ, նվազել են մոտ 500 մլն դրամով. եթե 2015 թվականի առաջին եռամսյակում ՀԷՑ-ը պետական բյուջե վճարել էր 4 մլրդ 596 մլն դրամ գումար, ապա 2016 թվականի առաջին եռամսյակում, երբ ՀԷՑ-ի սեփականատերն արդեն «Տաշիր գրուպ» ընկերությունն էր, ՀԷՑ կատարած վճարումը կազմել է 4 մլրդ 98 մլն դրամ։

Երկրորդ եռամսյակում, սակայն, պատկերը փոխվում է. ընթացիկ տարվա հունվար-հունիս ամսիներին ՀԷՑ-ը վճարել է 9 մլրդ 22 մլն դրամ հարկ, որը 2015 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատությամբ՝ ավել է 389 մլն դրամով: Իսկ եթե այս տարվա առաջին կիսամյակի հարկային վճարումների ցուցանիշը համեմատելու լինենք 2014 թվականի նույն ժամանակահատվածի վճարումների հետ, ապա ՀԷՑ-ը այդ տարի համրյա կրկնակի ավելացրել է հարկային վճարումների ծավալը /2014-ի հունվար-հունիս ամիսներին ՀԷՑ-ը վճարել է 5 մլրդ 477 մլն դրամ/:

Թվաբանական այս պարզ պատկերը ցույց է տալիս, որ իրականում ՀԷՑ-ի գործերը վատ չեն եղել, և էներգետիկ բիզնեսը Հայաստանում խիստ գերշահութաբեր գործ է, որովհետև «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը, միայն այս տարվա առաջին կիսամյակի տվյալներով, ստացել է ավելի քան 15 միլիարդ դրամ շահույթ, որն արդեն իսկ գերազանցում է ընկերության տարեկան պլանը:

ՀԷՑ-ը «Տաշիր գրուպ»-ին վաճառելու մասին պաշտոնապես հայտարարվեց 2015 թվականի սեպտեմբերին, թեպետ այդ մասին խոսակցությունները ԶԼՄ-ներում և քաղաքական շրջանակներում շրջանառվում էին ավելի վաղ՝ դեռևս նախորդ տարվա գարնանը:

«Տաշիր գրուպ»-ի սեփականատերերը սկզբնական շրջանում հետևողականորեն հերքում էին այդ տեղեկությունները: Զուգահեռաբար ԶԼՄ-ներով նույնքան հետևողականորեն թմբկահարվում էր ՀԷՑ-ում ստեղծված խայտառակ վատ, անմխիթար տնտեսական վիճակը, կուտակված ահռելի պարտքերը, համակարգի փլուզման ահասարսուռ վտանգը՝ մութ ու ցուրտ տարիների և հովհարային անջատումների տխուր ժամանակները վերադառնալու հեռանկարով:

Սակայն ժամանակը ցույց տվեց, որ այդ բոլորը մենեջմենթի տեսանկյունից լավ մտածված քայլեր էին: Իրականում սեփականատերն ուզում էր բարձրացնել սեփական գինը: Պետք է նկատել, որ Կարապետյաններին վերջին հաշվով դա հաջողվեց. ստեղծվեց համընդհանուր տպավորություն, որ ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերը ձեռք բերելու հարցում նախանձախնդիր է ոչ թե «Տաշիր» ընկերությունը, այլ Հայաստանի կառավարությունն ու իշխանությունը, որոնք բանակցում, իսկ ավելի ճիշտ համոզում էին Սամվել Կարապետյանին ռուսական «Ինտեր ՌԱՕ Հոլդինգ Բի.Վի.» ընկերությունից գնել ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերը:

Ի վերջո 2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ՀԷՑ-ի սեփականատեր, ռուսական «Ինտեր ՌԱՕ Հոլդինգ Բի.Վի.» ընկերությունը դիմեց ՀՀ Կառավարությանը «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի՝ իրեն պատկանող 100 տոկոս բաժնետոմսերը Կիպրոսի օֆշորային գոտում գրանցված «Լիորմանդ Հոլդինգզ Լիմիթեդ» ընկերությանը վաճառելու գործարքի առնչությամբ համաձայնություն ստանալու նպատակով: Այդ պահից սկսվեց ՀԷՑ-ը Կարապետյաններին հանձնելու գործընթացը: Ավելի ուշ հայտարարվեց, որ օֆշորային գոտում գրանցված նոր գնորդը՝ «Լիորմանդ Հոլդինգզ Լիմիթեդ» ընկերությունը ներառված է «Տաշիր գրուպ»-ի ընկերությունների ցանկում:

Իրականում, եթե համակարգում վիճակն այնքան անմխիթար լիներ, որքան ներկայացվում էր ի սկզբանե, հազիվ թե «Տաշիր գրուպ»-ին հաջողվեր ընդամենը մի քանի մասում այն աստիճանի վերափոխել համակարգը, որպեսզի այն դառնար գերշահութաբեր:

Փաստորեն ՀԷՑ-ի միակ խնդիր համատարած գողություններն էին, պետք էր ընդամենը բռնել գողերի ձեռքը և վերջ: Սամվել Կարապետյանը փաստորեն շատ ճիշտ կողմնորոշվեց ու կարողացավ իր գործն առաջ տանել: Արտադրող կայաններից ՀԷՑ-ը էլեկտրաէներգիայի 69 տոկոսը առնում է՝ 1 կՎտ/ժ-ի դիմաց վճարելով 5-7 դրամ, իսկ 25,4 տոկոսի սակագինը կազմում է 22-25 դրամ, և միայն 4,9 տոկոս էլէներգիան է, որը ՀԷՑ-ը գնում է «Հրազդան ՋԷԿ»-ից, որի սակագինը ամենաբարձրն է՝ 42,9 դրամ:

Այդ նույն էլեկտրաէներգիան ՀԷՑ-ը սպառողներին վաճառում է 48.78 դրամով /ցերեկային սակգին/ : Օգոստոսի 1-ից սակագինը 2.58 դրամով նվազեց, և սահմանվեց համապատասխանաբար 46.2 դրամ ցերկային և 36.2 դրամ գիշերային սակագին:Այսինքն՝ 1 կիլովատժամի մեջ ընկերությունը ստանում է համարյա կրկնակի շահույթ: Այսքանից հետո Հայաստանի իշխանությունը չի համարձակվում նվազեցնել գործող սակագինը: Նորանշանակ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը այդ հարցին անդրադարձավ, սակայն հստակ հայտարարություն անել կարծես թե չհամարձակվեց: Հավանաբար շատ դժվար է Սամվել Կարապետյանին ասել, որ ինքն աշխատելու է ավելի քիչ շահույթով:

Դավիթ Մանուկյան