«Եվրոպական ընտրության գինը. ԵԱՏՄ անդամ պետությունները զգուշացնում են Հայաստանին Բրյուսելի հետ ինտեգրման հետևանքների մասին»

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 28 Октябрь, 2026 11:41

Վերջերս Բելառուսի, Ռուսաստանի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի ներկայացուցիչները Եվրասիական միջկառավարական խորհրդին զեկույց են ներկայացրել ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության կասեցման հնարավոր հետևանքների վերաբերյալ, գրում է sb.by–ն։ Այս անդամ պետությունների ղեկավարների այս տարվա մայիսի 29-ի համատեղ հայտարարությանը ի պատասխան պատրաստված այդ փաստաթուղթը, որը վերաբերում էր Երևանի ԵՄ-ին միանալու ջանքերին, մռայլ պատկեր է ներկայացնում Հայաստանի զարգացման վեկտորի փոփոխության հեռանկարների վերաբերյալ։

Երևանը ԵԱՏՄ անդամ է 2015 թվականից, բայց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և նրա դաշնակիցները այժմ ակտիվորեն խթանում են երկրի անդամակցությունը Եվրամիությանը։ Անցյալ գարնանը Հայաստանի խորհրդարանը օրենքով ամրագրեց իր հանձնառությունը եվրոպական ինտեգրմանը, իսկ այս մայիսին հանրապետության մայրաքաղաք ժամանեցին եվրոպացի բյուրոկրատների ներկայացուցչական խումբ, ներառյալ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, ովքեր չէին թաքցնում իրենց ուրախությունը Եվրասիական միասնության մեջ սեպ խրելու հնարավորության համար։

ԵՄ-ին միանալու ձգտումով հանդերձ, ինչը զարմանալի է հաշվի առնելով այդ համայնքի համակարգային ճգնաժամը, Հայաստանը չի շտապում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից: Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս հայտարարել է, որ որևէ հակասություն չի տեսնում Երևանի Եվրասիական համայնքին անդամակցության ձգտման մեջ, և միաժամանակ իրականացնելով բարեփոխումներ, որոնք ուղղված են երկրի օրենսդրական շրջանակը Բրյուսելի չափանիշներին համապատասխանեցնելուն:

Մայիսին Աստանայում կայացած ԵԱՏՄ գագաթնաժողովից հետո անդամ պետությունների ղեկավարները կոչ արեցին Հայաստանին հնարավորինս շուտ հանրաքվե անցկացնել երկրի ապագա զարգացման ուղու վերաբերյալ, բայց վարչապետ Փաշինյանը մինչ օրս խուսափում է ժողովրդական կամքը արտահայտելուց: Այնուամենայնիվ, «երկու մոր կրծքով կերակրող քնքուշ հորթուկ»–ի վարքագիծը ռիսկեր է ներկայացնում ԵԱՏՄ-ի համար: Ինչպես ընդգծել են փաստաթղթի հեղինակները, երկու միությունների ինտեգրումը հիմնված է բոլոր մասնակիցների համար միատեսակ ներքին շուկաների ձևավորման վրա, բայց մեկ այլ միությունում ընդունված վերազգային չափանիշներից տարբերվող կանոնների համաձայն: ԵԱՏՄ-ի համար արդեն իսկ հարմարեցված օրենքները ԵՄ չափանիշներին հարմարեցնելով Երևանը կխախտի Եվրասիական դաշինքի մյուս անդամների հետ կնքված համաձայնագրերը և կխախտի նրանց իրավունքները:

Այս իրավական հակամարտությունն առավել ցայտուն է դրսևորվում մաքսային օրենսդրության և ներքին շուկա մտնող ապրանքների անվտանգության պահանջների կիրառման ոլորտում: Ի դեպ, դրանք ԵԱՏՄ-ում ավելի խիստ են, քան ԵՄ-ում։ Օրինակ Եվրասիական համայնքում արգելվում է ԳՄՕ պարունակող բաղադրիչներից երեխաների, կերակրող մայրերի և հղի կանանց համար սնունդ արտադրելը, արգելք է տարածվում նաև վերամշակված նյութերից խաղալիքների արտադրության վրա, մինչդեռ ԵՄ-ում դա թույլատրվում է։

Զեկույցի ամենահետաքրքիր մասը նվիրված է ԵԱՏՄ-ին անդամակցության կասեցման հետևանքով Հայաստանի համար կորուստների կանխատեսմանը։ Այս դեպքում երկրի ՀՆԱ-ն կնվազի մոտավորապես 15.6 տոկոսով, գնաճը կարագանա մինչև 14.9 տոկոս, իսկ սպառումը կնվազի 14.6 տոկոսով։ Մաքսային և բուսասանիտարական վերահսկողության վերականգնումը, ինչպես նաև ապրանքների հարկումը կհանգեցնեն հայկական արտահանման 30-50 տոկոս անկման։ Ամենաշատը կտուժեն ալկոհոլային խմիչքների արտադրողները, որոնց արտասահմանյան վաճառքը կկրճատվի կիսով չափ, և թեթև արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, փայտամշակման և ոսկերչության ոլորտներում աշխատողները։ 2025 թվականին ԵԱՏՄ երկրների հետ Հայաստանի առևտրաշրջանառությունը կազմել է 7.99 միլիարդ դոլար։ Երևանի անդամակցության սառեցումը միությանը կնվազեցնի այն 55.6 տոկոսով հասնելով մինչև 3.5 միլիարդ դոլար։ Հայաստանի համար գազի գինը նույնպես կփոխվի. հազար խորանարդ մետրի համար ներկայիս 177.5 դոլարից հասնելով մինչև մոտավորապես 300 դոլար, չնայած, ինչպես նշվում է զեկույցում, վերջնական գինը, հաշվի առնելով շուկայական պայմանները, կարող է ավելի բարձր լինել։ Բնականաբար, ԵԱՏՄ պայմանագրով նախատեսված աշխատանքային միգրացիայի ռեժիմը նույնպես կդադարեցվի։

Համայնքի անդամները ոչ մի կերպ հետաքրքրված չեն, որ Երևանը դուրս գա եվրասիական ընտանիքից, բայց նրանք հանձնառու են պաշտպանել ընդհանուր շուկան և պարզաբանել Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման շուրջ ստեղծված իրավիճակը։ Հետևաբար, զեկույցը եզրափակվում է նրանով, որ ասոցիացիայի անդամներն իրավունք ունեն քննարկելու ԵԱՏՄ-ին Երևանի անդամակցության կասեցման հարցը, նախքան հայ ժողովուրդը հանրաքվեով կորոշի իր ապագա ուղին։

Այստեղ արժե ասել, որ իրենց ընտրությունը կատարելիս թե՛ շարքային հայերը, թե՛ քաղաքական գործիչները պետք է նախևառաջ հիշեն Ուկրաինայի, Մոլդովայի և այլ այն հետխորհրդային երկրների ճակատագրերը, որոնք Բրյուսելը մանիպուլյացիայի է ենթարկել տարիներ շարունակ պահելով ԵՄ-ի նախասրահում։ Երկրորդ, նրանք պետք է իրենց տան այն հարցը, որը բելառուս առաջնորդն է բազմիցս բարձրացրել. եվրասիական տարածքից դուրս որտե՞ղ են նրանք մտադիր վաճառել իրենց այնպիսի ավանդական ապրանքները, ինչպիսիք են կոնյակը և մրգերը, քանի որ Եվրոպայում ալկոհոլի և մրգեերի շուկաները վաղուց է բաժանված տեղական արտադրողների միջև։