Փաշինյանը խաբվել է. ԵՄ-ն չի օգնի Հայաստանին հարևան երկրի հետ հակամարտության դեպքում

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը գնահատել է եվրաինտեգրման հետապնդման հետևանքները: Նա, հավանաբար, գիտակցել է, որ Եվրասիական տնտեսական միությունից, Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից և Ռուսաստանի հետ կնքված այլ համաձայնագրերից դուրս գալը հղի է ոչ միայն երկրում երկարատև տնտեսական ճգնաժամով, այլ նաև նոր հակամարտությամբ Ադրբեջանի հետ, ura.news-ի հետ հարցազրույցում ասել է RUDN համալսարանի Ռազմավարական հետազոտությունների և կանխատեսումների ինստիտուտի փոխտնօրեն Եվգենի Սեմիբրատովը: 

— Ինչո՞ւ է Երևանը շարունակում հայտարարել «անվերադարձելիության կետի» մասին իրավաբանորեն մնալով ՀԱՊԿ անդամ:

— Ակնհայտ է, որ Փաշինյանը փորձում է պահպանել որոշակի դադար, բայց, ամենայն հավանականությամբ, նա օգտագործում է «օվերտոնի պատուհանի» մարտավարությունը փորձելով փոխել հանրային ընկալումը: Հայաստանը, ըստ էության, արդեն ապրում է առանց ՀԱՊԿ-ի: Պնդելով, որ երկիրը, իբր, գտնվում է կազմակերպության կազմից դուրս, վարչապետը փորձում է մեղմել լրատվամիջոցներում առկա մտավախությունները, որ առանց կազմակերպության «ռազմական հովանոցի» հանրապետությունը կմնա խոցելի արտաքին սպառնալիքների նկատմամբ: Բաայց հայ հասարակությունը դեռևս անհրաժեշտ է համարում ռուսական «անվտանգության հովանոցը»: Այս ամբողջ հռետորաբանությունը ոչ այլ ինչ է, քան քաղաքական հնարքներ, որոնք նախատեսված են «անկախության» կերպարի համար ժամանակավոր ծխածածկույթ ստեղծելու համար: Ըստ էության, սրանք դատարկ հայտարարություններ են, որոնք ուղղված են հող նախապատրաստելուն: Փաշինյանը միտումնավոր կերպով դուրս է գալիս կազմակերպությունից, բայց դա անում է սողացող տեմպերով: Միևնույն ժամանակ, նա չի ցանկանում կորցնել ռուսական շուկան, ինչի մասին վկայում են առևտրային և տնտեսական նախաձեռնությունները: Նրա օգնության խնդրանքները («գնեք մեր լոլիկները») Հայաստանի տնտեսական խնդիրները լուծելու պահական անհրաժեշտություն են, այլ ոչ թե կուրսի փոփոխություն: Չնայած Հայաստանում կրկնվող տնտեսական ձախողումներին, Փաշինյանը պատրաստ է Արևմուտքին միանալ ցանկացած գնով:

— Ինչպե՞ս է դա ազդելու նրա մասնակցության վրա ԵԱՏՄ-ին:

–Հայաստանը դեռևս ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու ծրագրեր չունի. դա ընդամենը հայտարարություն է: Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի դիրքորոշումը հետևողական է: Վերջերս հայտարարվեց հանրապետությունում նրա աշխարհաքաղաքական վեկտորի վերաբերյալ հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտության մասին։

Սա է հիմնական պատմությունը. Մոսկվան պնդում է, որ Երևանը պետք է որոշում կայացնի այստեղ և հիմա։ Իրավական առումով ԵԱՏՄ-ին և ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը կարող է գոյություն ունենալ զուգահեռաբար, բայց կան չգրված կանոններ։ Այս երկու հարցերը անբաժանելիորեն կապված են։ Երևանի կողմից ցուցադրվող երկատվածությունը (ՀԱՊԿ-ը վատ է, ԵԱՏՄ-ն՝ լավը) փորձ է լուծելու արդիական մարտավարական հարցերը։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը հասկանում է դա և իր կարծիքն է արտահայտում իր հայտարարություններում։ Մեր հայ գործընկերները փորձում են ապացուցել այդ ինստիտուտների իրավական անկախությունը, բայց ես վստահ եմ, որ նրանք կձախողվեն։ Սրանք Փաշինյանի էժանագին հնարքներ են։

—Կազմակերպության նոյեմբերյան գագաթնաժողովում հնարավո՞ր է քննարկվի ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի քվեարկության իրավունքի հարցը։ Ինչպե՞ս է դա փոխելու Երևանի կարգավիճակը։ Այլ կերպ ասած ի՞նչ իմաստ ունի, հաշվի առնելով այն, որ այդ երկիրն այլևս չի կատարում իր պարտավորություններից որևէ մեկը։

— Հաշվի առնելով այն, որ երկիրը չի կատարում իր պարտավորությունները, այդ որոշումը անհրաժեշտ է զուտ իրավական առումով։ Քանի դեռ Երևանը մնում է ՀԱՊԿ անդամ,  ունի ռազմաքաղաքական հովանոց։ Կազմակերպությունից դուրս գալու հաջորդ օրը Ադրբեջանը կարող է վերաբացել ցանկացած վիճելի հարց (օրինակ Զանգեզուրի միջանցքը կամ սահմանների սահմանազատումը)։ Միակ իրական անվտանգության երաշխիքն այժմ Շիրակի ռուսական ռազմաբազան է և ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում նրա դաշնակցային պարտավորությունները։ Հեռացրեք այդ գործոնը, և Անդրկովկասում իրավիճակը անմիջապես կփոխվի, և կտրուկ։ Հայաստանի համար դա կարող է աղետալի լինել. եթե Ռուսաստանը կորցնի իր ներկայությունը, Հայաստանի պետականությունը կարող է հարցականի տակ դրվել, ինչը ՀՀ վարչապետը չի կարող անտեսել։

— Կարո՞ղ է ՆԱՏՕ-ն Փաշինյանին տրամադրել այն անվտանգության երաշխիքները, որոնք կարող է նրան տրամադրել ՀԱՊԿ-ը։ Եվ ի՞նչ ռիսկերի է նա դիմում դուրս գալով կազմակերպությունից։

— Այդ կազմակերպությունը ներկայումս ներգրավված է ուկրաինական գործողությունների թատերաբեմում։ Դժվար է պատկերացնել, թե ինչպես է նա մեծացնելու Երևանի ռազմական հզորությունը։ Եթե մենք խաղադրույք կատարեինք որևէ մեկի վրա, դա կլիներ ԵՄ-ն, բայց հիշենք. Թուրքիան, որը պատմականորեն շահագրգռված է Հայաստանի պարտության մեջ, ՆԱՏՕ-ի երկրորդ խոշորագույն երկիրն է ռազմական ներուժի առումով։

Այդ համադրությունը անհնար է։ Եվրոպական Միությունը (հատկապես Ֆրանսիան իր հայկական սփյուռքով) սահմանափակ է իր իրական ռազմական ներուժով։ ԵՄ-ի կողմից Հայաստանի անվտանգության համար 10,000-15,000 զինվոր ուղարկելու մասին խոսելը ֆանտազիա է, համեմատելի այլմոլորակայինների ժամանման հետ։

— Ինչպե՞ս կազդի ՀԱՊԿ-ից Հայաստանի վերջնական դուրս գալը կազմակերպության հեղինակության վրա։ Ի՞նչ ռիսկերի մասին պետք է մտահոգվենք։

— Հայաստանի դուրս գալը, հավանաբար, էականորեն չի ազդի ՀԱՊԿ-ի հեղինակության վրա։ Կազմակերպությունն ի սկզբանե ստեղծվել էր հետխորհրդային տարածքում անվտանգությունն ապահովելու համար, բայց այդ նպատակին արդյունավետորեն հասել է միայն Կենտրոնական Ասիայում։ Անդրկովկասում մնում է միայն Հայաստանը։ Հնարավոր է հիպոթետիկորեն բացառել Հայաստանը և Բելառուսը, կազմակերպությունը դարձնելով իրավաբանորեն Կենտրոնական Ասիա, իսկ Մինսկի և Երևանի հետ հարաբերությունները տեղափոխել երկկողմ ձևաչափի (դա արդեն գոյություն ունի Բելառուսի հետ Միութենական պետության կազմում)։ Դաշնակցային հարաբերությունները վերաձևակերպելու փոխարեն խնդիրներ առաջացան (հիշեք 2023 թվականին Ղարաբաղում լարվածության սրումը, երբ Ղազախստանն ու Ղրղզստանը համակրում էին Ադրբեջանին): Սակայն այն ժամանակ խնդիրը չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն էր, այլ ոչ թե Հայաստանի սահմանադրական սահմանները։

— Ի՞նչ հանգամանքներում կարող է Հայաստանը վերադառնալ ՀԱՊԿ: Արդյո՞ք մենք պետք է նրան տնտեսական արտոնություններ առաջարկենք կազմակերպությանը վերամիանալու դիմաց։

— Վերամիանալու դիմաց տնտեսական արտոնություններ առաջարկելը թուլության նշան է: Մենք պետք է համագործակցենք Հայաստանի բոլոր քաղաքական ուժերի հետ, որոնք դեմ են Փաշինյանին, այդ թվում ընդդիմության և նախկին նախագահի։

Նպատակը հայրենասիրական ուժերը միավորելն ու համախմբելն է: Ցանկացած հայ հայրենասեր այժմ ունի միայն մեկ ընտրություն, այն է պայքարել Փաշինյանի խմբավորման դեմ, որը կարող է երկիրը տանել աղետի։ Ռուսաստանը, նույնիսկ եթե կորցնի իր ներկայությունը Հարավային Կովկասում, վաղ թե ուշ կգտնի այնտեղ վերադառնալու միջոցներ, ընդ որում Բաքվի և Անկարայի միջև անխուսափելիորեն լարվածություն կառաջանա: Մենք կվերադառնանք, բայց թե ինչ կլինի Հայաստանի հետ, մեծ հարց է։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am