«Հայաստանը տագնապալի լարվածության մեջ. քաղաքական ճգնաժամի հանդարտությո՞ւն փոթորկից առաջ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 3 Июль, 2026 10:22

Չնայած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների ամփոփման պաշտոնական ավարտին Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակը հեռու է կայունացումից. ընդդիմադիր ուժերը, մասնավորապես «Ուժեղ Հայաստան» և «Հայաստան» դաշինքները, բազմաթիվ խախտումներ են հայտարարել քվեարկության ընթացքում և դատական հայցեր ու բողոքներ են ներկայացրել Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և Սահմանադրական դատարան պահանջելով չեղյալ հայտարարել ընտրությունների արդյունքները, գրում է ritmeurasia.ru–ն։

Երկիրը գտնվում է ուժերի հավասարակշռության վերաձևավորման գործընթացում, և նոր խորհրդարանի օրինականությունն է մնում բուռն քաղաքական բանավեճերի և դատական գործընթացների առարկա։ Ընտրական գործընթացն ունեցել է նաև քաղաքական հետևանքներ։ Այսպիսով, Սամվել Կարապետյանը, ով գլխավորում է «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքը, որը հունիսի 7-ի քվեարկությունից հետո վստահորեն զբաղեցնում է երկրորդ տեղը, հայտարարել է ընդդիմությանը միավորելու լայնածավալ ջանքերի մեկնարկի մասին։

Հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների հայտարարված արդյունքները թույլ են տալիս Փաշինյանին և նրա կուսակցությանը արդյունավետորեն միանձնյա կառավարել երկիրը։ Նրա քաղաքական ուժը զբաղեցնում է խորհրդարանում տեղերի ընդհանուր թվի ճիշտ երեք հինգերորդը, չնայած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը չի հաջողվել հաղթահարել 50% շեմը։ Թվում է, թե ընտրությունները կայացած են, եվրոպացի «գործընկերները» մրցում են միմյանց հետ քարոզարշավը «ժողովրդավարական» հայտարարելու հարցում, բայց, ինչպես ասում են, դառը հետհամը մնացել է։ Փաստն այն է, որ ներկայիս ընտրությունները ուղեկցվել են կոշտ վարչական և ռազմական ճնշումներով:

«Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի առաջնորդ Կարապետյանը քարոզարշավը վարել է վիճահարույց մեղադրանքներով տնային կալանքի պայմաններում, նույն դաշինքի վեց այլ թեկնածուներ ձերբակալվել են քվեարկության նախօրեին: Իշխանությունները դիտավորյալ զրկել են բազմամիլիոնանոց հայկական սփյուռքին քվեարկելու իրավունքից. արտասահմանում ոչ մի ընտրատեղամաս չի բացվել: Պաշտոնապես դա վերագրվել է տեխնիկական դժվարություններին, բայց քաղաքական տրամաբանությունը պարզ է. սփյուռքը, մասնավորապես Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում և Միացյալ Նահանգներում, խստորեն դատապարտում է Ղարաբաղի հանձնումը և Փաշինյանի քաղաքականությունը, և նրանց ընտրություններին մասնակցելու թույլտվությունը իշխող կուսակցությանը կսպառնար պարտությամբ: Ամենացինիկ միջոցը 25-օրյա զինվորական հավաքի կանչերի տարածումն էր հենց «Զվարթնոց» օդանավակայանում: Ընտրությունների օրը «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի 75 ակտիվիստների են ձերբակալել: Փաշինյանն իրեն հաղթող է հայտարարել վաղաժամ, այն բանից հետո, երբ մշակվել էր քվեաթերթիկների ընդամենը 10%-ը, ինչը նախկին նախագահ Քոչարյանը անվանել է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի վրա ուղղակի ճնշում և իշխանության յուրացմանն ուղղված քայլ: Այս ամենը լուրջ կասկածի տակ է դնում ընտրությունների վերջնական արդյունքների օրինականությունը։ Եվ ընտրական գործընթացի բոլոր փուլերում տեղի ունեցած ակնհայտ խախտումները չեն կարող անտարբեր թողնել ո՛չ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին, ո՛չ էլ երկրի քաղաքացիների զգալի մասին։

Ներկայումս նորընտիր Հայաստանի խորհրդարանը դեռ չի սկսել իր աշխատանքները և սպասում է Սահմանադրական դատարանի որոշմանը ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ։

Ազգային ժողովի առաջին նիստը նախատեսված է օգոստոսի 2-ին, բայց դա տեղի կունենա միայն այն բանից հետո, երբ երկրի բարձրագույն դատարանը հաստատի քվեարկության արդյունքների օրինականությունը։ Սա նշանակում է, որ հանրապետությունում քաղաքական ճգնաժամը ներկայումս ընդհանուր սպասման վիճակում է։ Եթե Սահմանադրական դատարանը պահպանի ընտրությունների արդյունքները, դա կազատի իշխող «ՔՊ» կուսակցության ձեռքերը, խորհրդարանը կսկսի աշխատանքները նախատեսվածի համաձայն, Փաշինյանը կձևավորի միակուսակցական կառավարություն և կկարողանա օրենքներ ընդունել սահմանադրական մեծամասնությամբ անկախ ընդդիմությունից։ Այնուամենայնիվ, դա անխուսափելիորեն կհանգեցնի փողոցային բողոքների սրացման, քանի որ ընդդիմադիր դաշինքներն արդեն հայտարարել են արդյունքները չճանաչելու մասին և քննարկում են զուգահեռ քաղաքացիական անհնազանդության հարցը սպառնալով Հայաստանին երկարատև ներքաղաքական ճգնաժամով՝ բախումների վերածվելու վտանգով։ Եթե Սահմանադրական դատարանը բավարարի բողոքները և անվավեր ճանաչի ընտրությունները, երկիրը կբախվի աննախադեպ սահմանադրական ճգնաժամի. կնշանակվի քվեարկության նոր փուլ կամ վերընտրություն, ինչը կխաթարի Փաշինյանի լեգիտիմությունը, կհանգեցնի վաղաժամ իշխանափոխության և, ամենայն հավանականությամբ, ամբողջ քաղաքական դաշտի արմատական վերակառուցման։

Ամենայն հավանականությամբ, Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը կմերժի ընդդիմության բոլոր բողոքները, քանի որ երկրում վերջին ժամանակներս տեղի ունեցած պրակտիկան հստակ ցույց է տալիս, որ գործադիր իշխանությունը խստորեն վերահսկում է դատական իշխանությունը և բոլոր կարևոր պետական ինստիտուտները։

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովն արդեն իսկ ցույց է տվել իր հավատարմությունը իշխող ռեժիմին մերժելով ընդդիմության բողոքները: Վարչական դատարանը ուժի մեջ է թողել այդ որոշումը, և այժմ Սահմանադրական դատարանը, հավանաբար, կհետևի նույն տրամաբանությանը, հատկապես այն պատճառով, որ երկու դատավոր հեռացվել են գործից, իսկ մնացած դատավորները, հավանաբար, ռիսկի չեն դիմի հակառակվել վարչապետի կամքին, ով վայելում է Արևմուտքի բացահայտ հովանավորությունը և, ըստ էության, ստացել է քարտ-բլանշ ընդդիմությանը ճնշելու համար: Այդ դեպքում ընդդիմությունը ստիպված կլինի փնտրել արդարադատություն փողոցներում, իսկ փողոցային բախումների արդյունքները կարող են ավելի անսպասելի լինել, քան դատարանների արդյունքները: