Փաշինյանին հաջողվեց կառչել իշխանությունից, բայց նա կորցրեց սահմանադրական մեծամասնությունը

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 13 Июнь, 2026 10:51

Փաշինյանի կառավարությունը նպատակ ուներ կաթվածահար անել ընդդիմության կազմակերպչական գործընթացները հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ: Այդ մասին հայտարարել է Միջազգային փոխազդեցության և համագործակցության կենտրոնի ղեկավար Արեգ Աղասարյանը Սոցիալական հետազոտությունների տնտեսական ինստիտուտում կայացած կլոր սեղանի ժամանակ, գրում է vedomosti.ru–ն: Նրա խոսքով, Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները ակտիվորեն կիրառել են ուժ, որը դրսևորվել է ընդդիմադիր կուսակցությունների գրասենյակների ամենօրյա խուզարկություններով և Հայ Առաքելական եկեղեցու կողմնակիցների նկատմամբ ճնշումներով, որպեսզի նրանց դուրս մղվեն ընտրարշավից: Ուսանողների և գործարարների շրջանում քարոզարշավի մասնակիցներին ուղղակիորեն սպառնում էին համալսարաններից հեռացվելով և իրենց բիզնեսները կորցնելով: Աղասարյանը շարունակել է ասելով, որ ընդդիմությունը չհամախմբված էր, 18 կուսակցություններից շատերը պարզապես ցանկանում էին հաղթահարել 2% շեմը և ստանալ պետական ֆինանսավորում: Մասնագետի խոսքով, Փաշինյանի ընտրած եվրոպամետ ուղղությունը անխուսափելիորեն կբախվի թուրքական գործոնի հետ: Երևանի ձգտումները դեպի Եվրոպա անխուսափելիորեն կգրավի Բրյուսելի ռազմական հետաքրքրությունը և նա կներքաշվի պաշտպանական դաշինքների մեջ: Եվ հաշվի առնելով այն փաստը, որ Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի երկրորդ բանակն է, դա կհանգեցնի նրան, որ Անկարան կդառնա Հայաստանի անվտանգության երաշխավորը, ինչը պարզապես աբսուրդային իրավիճակ է, կարծում է Աղասարյանը։ Ավելին, հայկական կողմը ստիպված կլինի հրաժարվել Թուրքիայի դեմ իր պնդումներից, այն է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հայ ժողովրդի ցեղասպանությունից, որն իրականացրել է այն ժամանակվա Օսմանյան կայսրությունը։ ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության վերաբերյալ փորձագետը նշել է, որ ԵԱՏՄ–ն ցուցաբերում է կայուն տնտեսական աճ, մինչդեռ Եվրոպան անկում է ապրում։ Հետևաբար, Երևանի ձգտումները դեպի Եվրոպա հարցեր են առաջացնում, հատկապես հաշվի առնելով այն փաստը, որ ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում Հայաստանը կարող է ծառայել որպես կապող օղակ եվրոպական և եվրասիական տնտեսությունների միջև։

Աղասարյանի հետ համակարծիք է քաղաքագետ և «Դիգորիա» փորձագիտական ակումբի համակարգող Գառնիկ Թումանյանը։ Նրա խոսքով Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները ակտիվորեն բռնաճնշումներ են գործադրել ընդդիմության նկատմամբ։ Ընտրություններն անցկացվել են կեղտոտ քաղաքական մարտավարության, լայնածավալ կեղծիքների և վարչական ռեսուրսների կիրառմամբ։ Փաշինյանի կառավարությունը փորձել է ապահովել ցածր մասնակցություն, բայց ձախողվել է, մասնակցել է ընտրության իրավունք ունեցող հայերի 58%-ը։ Փաշինյանը նաև ակտիվորեն շահագործել է պետական հատվածի աշխատողներին և ուսանողներին տարբեր պատրվակներով ստիպելով նրանց քվեարկել իշխող «ՔՊ» կուսակցության օգտին։ Տեղի են ունեցել նաև այսպես կոչված «ընտրական կարուսելներ»։ Փորձագետի կարծիքով, իշխանությունների կողմից հաղթանակ ապահովելու փորձերը պիկին են հասել իրական ժամանակում քվեարկության արդյունքների կասեցմամբ հենց այն ժամանակ, երբ «ՔՊ»–ի արդյունքները սկսել են նվազել։

Իրականում Փաշինյանը, ըստ էության, չի կարողացել հաղթել, այս ընտրությունների արդյունքում նա կորցրել է իր սահմանադրական մեծամասնությունը, նշել է Պետդումայի տեղեկատվական քաղաքականության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հաղորդակցության հարցերով հանձնաժողովի փոխնախագահ Օլեգ Մատվեյչևը։ Նրա կարծիքով, Հայաստանի ընտրությունները պետք է դիտարկել նույն լույսի ներքո, ինչ Ռումինիայի 2024 թվականի ընտրությունները, երբ դրանց արդյունքները և անկախ թեկնածու Կալին Գեորգեսկուի հաղթանակը պարզապես չեղյալ հայտարարվեցին։

Ներկայիս Հայաստանի իշխանությունները պատրաստ են հրաժարվել ցեղասպանության թեմայի առաջխաղացումից հայ-թուրքական հարաբերություններում, սակայն համատեղ սահմանի բացումը լիովին կախված կլինի Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքումից, հիշեցրել է ՄԳԻՄՕ-ի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Նիկոլայ Սիլաևը, սակայն, դրան հասնելու համար իշխող կուսակցությունը պետք է ընդունի նոր սահմանադրություն, իսկ ընտրություններից հետո Հայաստանում դա դժվար կլինի խորհրդարանում իրականացնել հաշվի առնելով սահմանադրական մեծամասնության բացակայությունը։ «Միևնույն ժամանակ, նոր սահմանադրության հանրաքվեի արդյունքը կանխորոշված չէ։ Հնարավոր է, որ Փաշինյանը ինչ-որ կերպ կարողանա համոզել ընդդիմությանը համաձայնվել փոփոխություններին, սակայն, ամենայն հավանականությամբ, Հայաստանի հարաբերությունները հարևանների հետ կմնան ներկայիս մակարդակում»,–ասել է քաղաքագետը։ Այս պայմաններում, շարունակել է նա, Ադրբեջանի իշխանությունները ստիպված կլինեն սպասել, նախքան խաղաղության պայմանագիր ստորագրելը։ Միևնույն ժամանակ, Բաքուն ճնշում չի գործադրի Երևանի վրա սահմանադրական փոփոխությունները արագացնելու համար, քանի որ, ըստ ադրբեջանցիների, հարևան հանրապետությունն այժմ կառավարվում է «գլխավոր խաղաղարարի կառավարմամբ», որը ուղղում է Հայաստանի պատմական սխալները, պնդում է փորձագետը։

Թուրքիայի դեպքը չի ազդում Հայաստանի եվրաինտեգրման գործընթացի վրա, պնդել է IMEMO RAS-ի Կենտրոնական Ասիայի բաժնի ղեկավար Ստանիսլավ Պրիչինը։ Չնայած Անկարայի և Եվրամիության միջև երկարատև փոխգործակցության պատմությանը, նրանք ներկայումս մեծապես տարբերվում են քաղաքական և ինստիտուցիոնալ առումով, ուստի Թուրքիան չի կարող դիտարկվել որպես Եվրոպայի հետ կապող օղակ Երևանի համար, ասել է նա։ Չնայած, ըստ փորձագետի, ԵՄ-ն ողջունում է Հայաստանի Ռուսաստանից հեռանալը և հարևանների կողմը դառնալը, որը, սակայն, երկրի ԵՄ–ին անդամակցելու պայման չէ։

ԵՄ իշխանությունները չեն ակնկալում ներառել Հայաստանը պաշտպանական կառույցներում, ասել է Պրիչինը։ Նախ, այդ կազմակերպությունը ինքնաբավ է այդ հարցում, ՆԱՏՕ-ն է մնում անվտանգության հիմնական գործիքը։ Երկրորդ, շարունակել է փորձագետը, եվրոպացիները չեն ցանկանում ստանձնել ռազմական պարտավորություններ Հարավային Կովկասում, բայց միաժամանակ ցանկանում են կոտրել Ռուսաստանի մենաշնորհը այնտեղ։ «Սա է Հայաստանի համար մարտահրավերը. եվրոպացիները պահանջում են խզել կապերը Մոսկվայի հետ, բայց միևնույն ժամանակ նրանք ոչինչ չեն առաջարկում դրա դիմաց», - բացատրել է փորձագետը։

Պրիչինը կարծում է, որ Հայաստանը կարող է որևէ քայլ չձեռնարկել Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների հետագա կարգավորման ուղղությամբ։ «Ես կարծում եմ, որ ներկայիս հետընտրական քաղաքական կոնֆիգուրացիայում Երևանի համար ավելի ձեռնտու կլինի ոչինչ չանել և տորպեդահարել նոր խաղաղարար նախաձեռնությունները հղում անելով հայկական ընդդիմության ճնշմանը», - խոստովանել է փորձագետը։