«Կովկասի գերուհին. ԵՄ ջանքերի շնորհիվ Հայաստանը կախվածության մեջ կմտնի Թուրքիայից»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 12 Июнь, 2026 9:53

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի «ՔՊ» կուսակցության հաղթանակը վերջին ընտրություններում ամրապնդել է Երևանի կառավարության հանձնառությունը ամրապնդել Արևմուտքի հետ կապերը, գրում է iz.ru–ն: Կառավարության ղեկավարն արդեն խոստացել է, որ Երևանը կշարունակի մերձեցումը Եվրամիության հետ, թեև ԵԱՏՄ–ին նայելով:

Ընդդիմությունը, սակայն, զգուշացնում է, որ Փաշինյանի շարունակական «եվրոպամետ» քաղաքականությունը, հավանաբար, չի մոտեցնի երկիրը ԵՄ անդամակցությանը: Փոխարենը, այն կհանգեցնի Ադրբեջանի և Թուրքիայի ազդեցության մեծացմանը Հայաստանի վրա: «Երբ Փաշինյանն ասում է, որ Հայաստանը ձգտում է միանալ Եվրամիությանը և եվրոպական մայրցամաքին, մենք պետք է հասկանանք, որ այդ ուղղությամբ մեզ համար ամենամոտ «մայրաքաղաքը» ոչ թե Բրյուսելն է, այլ Անկարան։ ԵՄ–ի ու ՆԱՏՕ-ի համար Թուրքիան է տարածաշրջանի հիմնական ներկայացուցիչը», - iz.ru-ին ասել է Հայաստանի խորհրդարանի Դաշնակցություն կուսակցության անդամ Գեղամ Մանուկյանը։

«Մեզ առաջարկվող «եվրոպական հեռանկարը», իմ կարծիքով, լիովին չի համապատասխանում Եվրոպայի դասական պատկերացմանը։ Ես դրանում տեսնում եմ թուրք-ադրբեջանական ազդեցության գոտի ընկնելու ռիսկ, - iz.ru-ին ասել է «Հաղթանակ» կուսակցության առաջնորդ Վիկտոր Մնացականյանը,– ավելին, ներկայիս կառավարության արտաքին քաղաքականությունը շատ հեռու է Եվրամիությանը իրական անդամակցությունից, և միաժամանակ լուրջ ռիսկեր են ստեղծվում Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունների համար»։ Ի դեպ, Անկարան հայտարարել է, որ «բավարարված» է ընտրությունների արդյունքներով, իսկ Բրյուսելն ու Վաշինգտոնը շնորհավորել են Փաշինյանին հաղթանակի կապակցությամբ։ ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ը կաջակցեն Թուրքիայի ազդեցության աճին Հարավային Կովկասում, քանի որ դա կթուլացնի տարածաշրջանում նրանց հիմնական աշխարհաքաղաքական հակառակորդներին, iz.ru-ին ասել է Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի տնօրեն Հայկ Խալաթյանը։

Սակայն Թուրքիայի ուղեծիր ներգրավվելը չի գոհացնի Հայաստանի բնակչության մեծ մասին։ 1915 թվականի ցեղասպանության պատմական հիշողությունը և Ղարաբաղի համար պայքարը հայ ինքնության ամենակարևոր հենասյուներն են։ Իսկ Փաշինյանի կառավարությունը զիջումների է գնացել և իր արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություններից հանել է ցեղասպանության ճանաչման պահանջները և սահմանադրական հղումները Ղարաբաղին։ Եվ դա արդեն իսկ արդյունք է տվել։ «Կովկասի բարոմետր» և IRI սոցիոլոգիական կենտրոնների տվյալներով բնակչության մոտավորապես 30%-ը բացահայտորեն դեմ է ԵՄ անդամակցությանը, իսկ դրա նկատմամբ անվերապահ անվստահության մակարդակը հասնում է 42%-ի։ Այս շրջադարձին դեմ են հիմնականում տարեց մարդիկ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական ոլորտի ներկայացուցիչները և ձեռնարկատերերը, որոնց բիզնեսը կապված է Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ շուկաների հետ։

Ավելին, հոգևորականությունն է բացահայտ քննադատում կառավարությանը հանուն անորոշ «եվրոպական հեռանկարի» և Անկարայի հետ խաղաղության պատմական հիշողությունը ջնջելու Երևանի պատրաստակամության համար։

Ավելին, Հայաստանը աշխարհագրորեն մեկուսացված է Եվրոպայից։ Այն գտնվում է Վրաստանի, Իրանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև, ինչը բարդացնում է լոգիստիկան և ինտեգրան և եթե Երևանը խզի կապերը Մոսկվայի հետ, հանրապետությունը կմնա անպաշտպան։ Միևնույն ժամանակ, թուրքական ապրանքներն ու կապիտալը կարող են արագ կլանել ռուսական աջակցությունից զրկված տեղական հայկական բիզնեսները։ Առանց սակագնային պաշտպանության, էժան թուրքական արտադրանքը (հատկապես տեքստիլը, շինանյութերը և ջերմոցային գյուղատնտեսական արտադրանքը) կարող են արագորեն դուրս մղել տեղական հայ արտադրողներին ներքին շուկայից։

ԵՄ-ի համար Ռուսաստանի հետ կապերի խզումը սպառնում է Հայաստանին լուրջ տնտեսական դժվարություններով, նման դեպքում Երևանը շատ բան կկորցնի, նշել է RIAC ծրագրի ղեկավար Միլան Լազովիչը։ «Դա ներառում է մեր կողմից Հայաստանին մատակարարվող գազի հսկայական զեղչը, ինչպես նաև ԵՄ-ի ներսում տնտեսական արտոնությունները, աշխատանքային թույլտվությունների և ռուսաց լեզվի քննությունների վերացումը, միգրացիան պարզեցված է։ Եվ, իհարկե, նրանք նաև կկորցնեն առևտրային արտոնությունները։ Ակնհայտ է, որ մենք հայկական մրգերի և բանջարեղենի հիմնական շուկաներից մեկն ենք։ Բացի այդ, իհարկե, կան գինիներն ու հանքային ջուրը։ Կորուստները կլինեն հսկայական», - ընդգծել է փորձագետը։

Ավելին, Ռուսաստանը Հայաստանի հիմնական առևտրային գործընկերն է։ Երկրի հիմնական ոլորտների՝ գյուղատնտեսության և սննդի վերամշակման համար ռուսական շուկային պարզապես այլընտրանք չունի։ Մրգերի և բանջարեղենի արտահանման ավելի քան 80-90%-ը գնում է Ռուսաստան։ ԵՄ-ն դրանք չի ընդունի խիստ քվոտաների, չափորոշիչների և սեփական պաշտպանված գյուղատնտեսական արդյունաբերության պատճառով։ «ԵՄ-ի կողմից հայկական ապրանքներին ներքին շուկա մուտք գործելու մասին խոսակցությունները պարզապես խոստումներ և երազանքներ են, քանի որ եվրոպական մրգերի և բանջարեղենի շուկայում մրցակցությունը, ասենք, Թուրքիայի հետ շատ կատաղի է», - iz.ru-ին ասել է Ռուսաստանի Պատրիս Լումումբայի անվան ժողովուրդների բարեկամության համալսարանի միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ամբիոնի պրոֆեսոր Աննա Պակը։

Ավելին, Լազովիչը հավելել է, որ Հայաստանին անհրաժեշտ կլինի ավելի քան 10 տարվա ինստիտուցիոնալ, դատական և տնտեսական բարեփոխումներ ԵՄ չափանիշներին համապատասխանելու համար։ Բրյուսելը տարիներ շարունակ Բալկանյան երկրներին և Թուրքիային թեկնածուի կարգավիճակ է տվել, իսկ Երևանը այս երկար ճանապարհի միայն սկզբում է։ Իսկ ընդհանուր առմամբ, Հարավային Կովկասը կարող է դառնալ Թուրքիայի հետագա ամրապնդման ասպարեզ։ Սակայն, նման շրջադարձի արժեքը Հայաստանի համար կարող է չափազանց բարձր լինել։