Տիեզերագնացության և տիեզերք մարդու առաջին թռիչքի օր. պատմության այս օրը (12 ապրիլ)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ-Տիեզերագնացության և տիեզերք մարդու առաջին թռիչքի օր, Լիբերիա՝ Ազտագրության ազգային օր:

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1866-ծնվել է գրող և հրապարակախոս Վրթանես Փափազյանը:

1877-ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում Կովկասյան ռազմաճակատում ռուսական զորքերը հարձակման են անցել երեք ուղղություններով՝ Ալեքսանդրապոլ-Կարս, Իգդիր-Բայազետ և Ախալցխա-Արդահան: Երևանյան ջոկատը հայազգի գեներալ Արշակ Տեր-Ղուկասովի հրամանատարությամբ գրավել է Բայազերտն ու Ալաշկերտը: 

1913 –ծնվել է երգիչ Նար Հովհաննիսյանը։

1920 –ծնվել է ինժեներ-քիմիկոս Կորյուն Խոդոյանը։

1984-ծնվել է փոփ երգչուհի Էմմա Բեջանյանը:

1994-ղարաբաղյան առաջին պատերազմի ժամանակ ադրբեջանական ինքնաթիռները կրկին ռմբակոծել է Ստեփանակերտը, որի արդյունքում զոհվել են երկու և վիարվորվել 38 անձ, ինքնաթիռներից մեկը խփվել է  Չիլի գյուղի շրջակայքում։

2002 – «Զվարթնոց» օդանավակայանից դեպի Երևան տանող ճանապարհին հանդիսավորությամբ բացվել է Արգավանդի տրանսպորտային հանգույցը: 

- «Ա1+» անկախ հեռուստաընկերության աջակիցների և ընդդիմության ներկայացուցիչների բազմահազարանոց հանրահավաքի մասնակիցները, կարմիր քարտեր թափահարելով ու հակաիշխանական կարգախոսներ վանկարկելով երթ են կազմակերպել դեպի նախագահական նստավայր: 

2007 -Ստամբուլի դատարանը մեղադրանք է առաջադրել «Ակոս» թերթի խմբագրապետ Հրանտ Դինքի սպանության գործով 11-րդ կասկածյալին:

2008- կալանավորված պատգամավոր Սասուն Միքայելյանին ազատ արձակելու պահանջով Հրազդանի Վանատուր թաղամասում 19 օր հացադուլի մեջ գտնվող նախկին ազատամարտիկ Արշավիր Բոզինյանը որոշել է դադարեցնել հացադուլը: 

2010-Վաշինգտոնում կայացել է Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հանդիպումը Թուրքիայի վարչպետ Ռեջեփ Էրդողանի հետ։ 

2011- Ազգային ժողովը վավերացրել է «Հայաստանի տարածքում ռուսաստանյան ռազմակայանի մասին Հայաստանի և  Ռուսաստանի միջև 1995 թվականին ստորագրված պայմանագրում փոփոխություններ կատարելու մասին» արձանագրությունը:

2016- առաջին անգամ Հայաստան են ժամանել միանգամից 5 նոլեբյան մրցանակակիրներ, որոնք կենսաքիմիայի, ֆիզիկայի և բժշկագիտության թեմաներով 3 օրվա ընթացքում հանդես են եկել բաց դասախոսություններով:

2018- «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնության ակտիվիստները մոտ 40 րոպե փակ են պահել Մաշտոցի պողոտայի մի հատվածը:

2022-ռուս խաղաղապահները՝ հավանաբար Հայաստանի ղեկավարության պահանջով, արգելել են հայ ընդդիմադիր պատգամավորների մուտքը Արցախ:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

240-պարսիկ շահնեշահ Արդաշիր Պապականը իր որդի Շապուհին նշանակել է երկրի համակառավարող: 

1204- Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ խաչակիրները գրավել են Կոստանդնուպոլիսը։

1684-վախճանվել է լարային գործիքների պատրաստման իտալացի հանրահռչակ վարպետ Նիկոլո Ամատին:

1774-Սակմարս քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում գեներալ Գոլիցինի զորքերը ջախջախել են Պուգաչովի ապստամբ զորքին:

1815-Մալայան կղզիններում գտնվող Տամբորա հրաբխի ժայթքումից զոհվել է մոտ 10 000 մարդ , և ևս 80 000-ը ժայթքմանը  հետևած ցունամիի և սովի պատճառով:

1839-ծնվել է Միջին Ասիայի  հետազոտող, ռուս աշխարհագրագետ Նիկոլայ Պրժևալսկին:

1938- վախճանվել է ռուս օպերային երգիչ Ֆյոդր Շալյապինը:

1861-նավահանգիստ Սամտերի ռմբակոծությամբ սկսվել է քաղաքացիական պատերազմը ԱՄՆ-ում:

1919-կայացել է առաջին շաբաթօրյակը խորհրդային Ռուսաստանում:

1933-ծնվել է իսպանական և կատալոնական օպերային երգչուհի Մոնսերրատ Կաբալյեն:

1943-հիմնադրվել է ֆրանսիական «Նանտ» ֆուտբոլային ակումբը:

1945-վախճանվել է ԱՄՆ-ի 32-րդ նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտը:

1951-ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի 10 Բ-29 ռմբակոծիչներ խփվել են Կորեայում խորհրդային ՄԻԳ-15-ների կողմից: Այդ օրը ամերիկացիների համար  համարվում է «սև չորեքշաբթի»:

1961-խորհրդային «Վոստոկ» տիեզերանավով Յուրի Գագարինը թռել է տիեզերք: Դա աշխարհում  մարդու առաջին թռիչքն է տիեզերք:

2014-սկսվել է հակամարտություն Սլավյանսկում, որը համարվում է Դոնբասյան պատերազմի առաջին ճակատամարտը:

2019-Սուդանի նախագահ Օմար ալ-Բաշիրը ձերբակալվել է։

2024 – վախճանվել է իտալացի հագուստի դիզայներ, Roberto Cavalli բրենդի հիմնադիր Ռոբերտո Կավալլին:

Կ.Խաչիկյան