«Ինքնիշխանության զիջում և հավասարակշում. որո՞նք են Ջ.Դ. Վենսի Հայաստան և Ադրբեջան այցի հետևանքները»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ջ.Դ. Վենսի այցը Հայաստան և Ադրբեջան (2026 թվականի փետրվարի 9-11) պատմական իրադարձություն էր, քանի որ այն նշանավորվեց ԱՄՆ գործող փոխնախագահի առաջին այցելությամբ այդ երկու երկրներ, գրում է nv.ua–ն։ Այդ այցը Թրամփի վարչակազմի Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի և Իրանի ազդեցությունը տնտեսական և տեխնոլոգիական լծակների միջոցով դուրս մղելու ռազմավարության տրամաբանական շարունակությունն է։ Երևան այցը հստակ խորհրդանշական և պրագմատիկ էր։
Գլխավոր նորությունը խաղաղ միջուկային էներգիայի ոլորտում համագործակցության համաձայնագրի ստորագրումն էր, ԱՄՆ-ը խոստացել է մինչև 9 միլիարդ դոլարի ներդրումներ։ Նպատակն է հին խորհրդային ատոմակայանը փոխարինել ամերիկյան փոքր մոդուլային ռեակտորներով, արդյունավետորեն վերջ դնելով Հայաստանի էներգետիկ կախվածությանը Ռուսաստանից։ Բացի դա առաջին անգամ Հայաստանը պաշտոնապես կգնի ամերիկյան պաշտպանական համակարգեր՝ V-BAT անօդաչու թռչող սարքեր։ Նաև հայտարարվել է 41,000 NVIDIA պրոցեսորների վրա հիմնված գերհամակարգչային նախագծի երկրորդ փուլի մասին։ Բայց այցի ընթացքում ստեղծվեց դիվանագիտական անհարմար իրավիճակ։ Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր Վենսի այցելության մասին գրառումը, որը ներառում էր նաև Հայոց ցեղասպանության մասին հղում, հետագայում հեռացվեց X սոցիալական մեդիա հարթակից՝ հավանաբար Բաքու այցից առաջ հավասարակշռությունը պահպանելու համար։ Դա, իր հերթին, վրդովմունք առաջացրեց հայկական սփյուռքում։
Բաքվում Վենսին դիմավորեցին մեծ շուքով ընդգծելով Ադրբեջանի դերը որպես էներգետիկ և լոգիստիկ հանգույց։ Երկու կողմերը ստորագրեցին ռազմավարական գործընկերության խարտիա, որը ներառում է անվտանգությունը, արհեստական բանականությունը և առևտուրը։ Ավելին, ԱՄՆ-ը խոստացել է Ադրբեջանին տրամադրել ռազմական նավեր Կասպից ծովում տարածքային ջրերը պաշտպանելու համար։ Երկու այցելությունների կենտրոնական թեման TRIPP նախագծի՝ նույն «Զանգեզուրի միջանցքի» առաջխաղացումն էր, բայց ամերիկյան ապրանքանիշի ներքո։
Ի՞նչ կարող ենք եզրակացնել այս այցից։ Փաշինյանը ակնհայտորեն փորձում է փոխել Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքորոշումը։ Նա այժմ հույսը դնում է Միացյալ Նահանգների վրա որպես իր տեխնոլոգիական գոյատևման երաշխավորի։ Սակայն TRIPP միջանցքի վերահսկողությունը ամերիկացիներին հանձնելը ինքնիշխանության հսկայական զիջում է անվտանգության դիմաց։
Իր հերթին, Ալիևը վարպետորեն շահագործում է Թրամփի «գործարարի» մոտեցումը։ Նրա ռազմավարական մշակույթը հավասարակշռության մշակույթն է։ Ստանալով նավակներ և իր դերի ճանաչում Միացյալ Նահանգներից, նա միաժամանակ մնում է «Էրդողանի յուրայիններից մեկը», և դա առանց լիովին խզելու կապերը Մոսկվայի հետ։ Միացյալ Նահանգների համար էլ այս այցը ուժի ցուցադրություն էր։ Թրամփը և Վենսը ցույց են տալիս, որ կարող են «մտնել Պուտինի հետնաբակ» և առաջարկել պայմաններ, որոնցից դժվար է հրաժարվել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
