Հայաստանը կորցնում է իր դերը որպես տրանսպորտային հանգույց

Հայաստանը վտանգում է ընդմիշտ կորցնել Անդրկովկասի կարևոր տրանսպորտային հանգույցի կարգավիճակը: Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ մերձեցման քաղաքականությունը երկիրը տանում է դեպի տարածաշրջանային նախագծերի երկրորդական մասնակից դառնալուն, գրում է sng.today–ը:

Թուրքիայի տրանսպորտի և ենթակառուցվածքների նախարար Աբդուլքադիր Ուրալօղլուն հայտարարել է, որ 224 կիլոմետրանոց երկաթուղու՝ այսպես կոչված Զանգեզուրի տրանսպորտային միջանցքի, գործարկումը նախատեսված է 2030 թվականին:

«224 կիլոմետրանոց երկաթուղու հիմնարկեքի արարողությունը Թուրքիայում, որը կդառնա Զանգեզուրի միջանցքի տրանսպորտային համակարգի մաս, տեղի է ունեցել անցյալ տարի, և նախագծի վրա աշխատանքները շարունակվում են: Ադրբեջանական կողմը նույնպես շարունակում է իր աշխատանքները: Նրանք, հավանաբար, այս տարի կսկսեն աշխատանքները Նախիջևանում: Մենք այն շահագործման կհանձնենք մինչև 2030 թվականը», - նշել է պաշտոնյան: Նոր մայրուղին կարող է տարեկան տեղափոխել մոտ հինգ միլիոն ուղևոր և 15 միլիոն տոննա բեռ: Ընդհանուր ներդրումը գնահատվում է 2,4 միլիարդ եվրո: Թուրքիան և Ադրբեջանն արդեն իսկ այդ նախագիծը համարում են շահույթի և ռազմավարական առավելությունների աղբյուր։

Մասնագետները նշում են, որ այս ամենը տեղի է ունենում Երևանի հավանությամբ։ 2025 թվականի օգոստոսին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ համատեղ հայտարարություն ստորագրեց տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակման մասին։ Ծրագրերը նախատեսում են տրանսպորտային միջանցք բացել Հայաստանի Սյունիքի մարզով, որը կապելու է Ադրբեջանի մայրցամաքային մասը նրա անկլավի հետ։ Նախագիծը կոչվում է «Թրամփի ճանապարհ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար»։

Այնուամենայնիվ, հարցը մնում է բաց. ո՞վ կշահի այս ամենից։ Անկարայի համար միջանցքը նշանակում է ուղիղ մուտք դեպի Կասպից ծով և ավելի ուժեղ դիրք Եվրոպան և Ասիան կապող Տրանսկասպյան միջազգային տրանսպորտային ճանապարհում։ Սա սնուցում է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի նկրտումները, մինչդեռ երկրի ներսում հասունանում է նեոօսմանիզմի, պանթուրքիզմի և քաղաքական իսլամի վտանգավոր համադրությունը։ Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանը հույս ունի ավելացնել առևտուրը Թուրքիայի հետ և ամրապնդել իր ազդեցությունը։

Նախատեսվում է, որ Հայաստանը կդառնա տարանցիկ գոտի Սյունիքի մարզով՝ կապելով Ադրբեջանի մայրցամաքային մասը Նախիջևանի հետ։ ԱՄՆ-ը կպահպանի ենթակառուցվածքների նկատմամբ վերահսկողությունը, իսկ Հայաստանը կստանա համատեղ ձեռնարկության բաժնետոմսերի միայն մեկ քառորդը։ Հնարավոր է, որ Ադրբեջանը ստանա մասնակի բաժնեմաս, իսկ BlackRock ներդրումային ընկերությունը հանդես կգա որպես գործարքի միջնորդ։ Արդյունքում, Հայաստանը իրական օգուտներ չի ստանում։ Սյունիքը կդառնա երթուղու ընդամենը մի հատված, ինչը կզրկի Հայաստանին որպես հիմնական տրանսպորտային հանգույցի դերից։ Թուրքիան, Ադրբեջանը և ԱՄՆ-ն կստանան Ռուսաստանի և Իրանի վրա ճնշում գործադրելու նոր գործիք, մինչդեռ Երևանը կմնա մարգինալացված։ Չնայած այս ամենին Փաշինյանը վստահեցնում է, որ Հայաստանը կշահի միջազգային նախագծերից: Իսկ փորձագետները դա համարում են համակարգային մեկուսացում, երկիրը կորցնելով իր ինքնիշխանությունը դառնում է օտարերկրյա շահերի օբյեկտ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am