Փաշինյանը Հայաստանի ամենամեծ գետը՝ Արաքսը, տալիս է Թուրքիային. Դա նրա վճարն է Ալիևին սահմանների բացման դիմաց

Հայաստանը Թուրքիային կփոխանցի Արաքս գետն օգտագործելու իրավունքը։ Հարաբերությունների զարգացման համար ստորագրվելիք համաձայնագրի շրջանակներում Թուրքիան կստանա մի քանի ամբարտակներ և հիդրոէլեկտրակայաններ կառուցելու իրավունք Հայաստանի ամենամեծ ջրային ուղու վրա, գրում է bloknot.ru–ն։ Ըստ էության, սա Փաշինյանի վճարն է Ալիևին (Թուրքիայի գլխավոր «վասալին») հայկական ապրանքները ադրբեջանական սահմանով տեղափոխելու թույլտվության համար։ Սակայն, հաշվի առնելով գետի կարևորությունը Հայաստանի համար, այս վճարն ավելի շատ նման է ազգային շահերի ևս մեկ դավաճանության։ Ավելին, Ադրբեջանի սահմանները կարող են նույնքան հեշտությամբ փակվել, որքան բացվել են, իսկ գետի հետ կապված իրավիճակը երկարաժամկետ հետևանքներ կունենա հայերի բազմաթիվ սերունդների համար։

Հայաստանի խորհրդանիշներից մեկը՝ Արարատ լեռը, մեկ դար շարունակ է պատկանում է Թուրքիային։ Ըստ երևույթին, երկրորդը կլինի գետը՝ Արաքսը, որը Հայաստանի ամենահայտնի և ամենամեծն է, և չափսերով համեմատելի է Դնեստրի հետ։

Արաքսը թափվում է Կուր գետը՝ Վրաստանի և Ադրբեջանի գլխավոր գետը, որը նույնպես հոսում է Թուրքիայով։ Արաքսը 1075 կիլոմետր երկարություն ունի, որի 75%-ը հոսում է Հայաստանով։ 2017 թվականին Արաքսի վրա կառուցվել է 300 միլիոն դոլար արժողությամբ հիդրոէլեկտրակայան՝ Հայաստանի հարավային Մեղրի քաղաքի մոտ։ Կայանի կեսը (Մեղրի) պատկանում է Հայաստանին, իսկ մյուս կեսը (Կարաչիլար) Իրանին։ Ավելին, պարսիկների համար Արաքսը վերջին երկու հարյուր տարիների ընթացքում ծառայել է որպես երկրի հյուսիսային սահման։ Հետևաբար, Փաշինյանի որոշումը, բնականաբար, ուղղակիորեն կանդրադառնա Իրանի շահերի վրա։ Հայերի համար Արաքս գետը իրենց ազգային մշակույթի մի մասն է։ Օրինակ դեռևս 1960-ականներին, խորհրդային տարիներին, հայ երաժիշտները Մոսկվայում ստեղծել են «Արաքս» ռոք խումբը։ Երևանում կա նաև նույն անունով ֆուտբոլային ակումբ։ Բացի այդ, դա լեգենդար տեղական կոնյակի անունն է։ Գետի անունով երեխաներին անվանակոչում են՝ Արաքս և Արաքսիա։ Սակայն, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը համաձայնել է Արաքս գետի ջրային ռեսուրսների օգտագործման բացառիկ իրավունքների մի մասը անվճար փոխանցել Թուրքիային։ Սա կարվի «երկրների միջև հարաբերությունների բարելավման» նպատակով կնքված համաձայնագրի շրջանակներում։ Համաձայնագրի համաձայն Թուրքիան իրավունք կստանա Արաքսի վրա կառուցել մի քանի ամբարտակներ և հիդրոէլեկտրակայաններ։ Ավելին, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության աղբյուրները չեն բացառել գետի հունը Արասկավանի և Բուրաստանի շրջանների միջև փոխելու հնարավորությունը, որպեսզի այն օգտագործվի Թուրքիայի կողմից։ Համաձայնագրի նախագիծն ինքնին Փաշինյանի պատասխանն է թուրքերի «վասալ» Ալիևի Ադրբեջանի սահմանները հայկական բեռների համար բացելու որոշմանը։ Ըստ էության, Փաշինյանը ծնկի է իջել Թուրքիայի և Ադրբեջանի առջև։

Մասնագետներն արդեն Արաքս գետի վերաբերյալ առաջիկա համաձայնագիրն անվանել են Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և Իլհամ Ալիևի «ռազմավարական հաղթանակ»։ Վերլուծաբանները նաև նշում են, որ Փաշինյանը ավելի ու ավելի մեծ զիջումներ է անում իր հարևաններին։ Միևնույն ժամանակ, նա փորձում է ամրապնդել իր իշխանությունը Հայաստանում, այդ թվում ճնշելով Հայ եկեղեցուն։ Մասնավորապես, Փաշինյանը հարձակվում է հոգևորականության վրա, որպեսզի իրեն չհիշեցնեն Ղարաբաղի դավաճանության մասին։ Բնականաբար, Ալիևը ցնծում է, նա ծնկի է բերել Փաշինյանին։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am