Երևանը անտեսել է ՀԱՊԿ–ի գագաթնաժողովը Բիշքեկում. Փաշինյանը պահպանում է հավասարակշռությունը Մոսկվայի հետ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Մոտ ապագայում Հայաստանը կշարունակի մանևրել Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը (ՀԱՊԿ) իր շարունակական մասնակցության վերաբերյալ հարցում։ Հարցերի մեծ մասը որոշվում է Ռուսաստանի հետ երկկողմ հարաբերություններով։ Այս մասին «Սպուտնիկ Արմենիային» տված հարցազրույցում հայտարարել է քաղաքագետ և անվտանգության փորձագետ Դավիթ Արուտյունովը մեկնաբանելով Երևանի չմասնակցելը նոյեմբերի 27-ին Բիշքեկում կայացած ՀԱՊԿ գագաթնաժողովին, գրում է dzen.ru–ն։
ՀՀ փոխարտգործնախարար Մնացական Սաֆարյանը նախկինում հայտարարել էր, որ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու հարցը Երևանի օրակարգում չէ։ Դիվանագետը հավելել էր, որ Երևանը չի մասնակցում կազմակերպության շրջանակներում որոշումների կայացմանը, բայց և չի խանգարում դրանց իրականացմանը։ Առաջիկա գագաթնաժողովի համատեքստում նմանատիպ դիտարկում է արել նաև Ռուսաստանի նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովը։ Մինչդեռ, Հայաստանի խորհրդարանի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանը կարծիք է հայտնել, որ Երևանը գործնականում արդեն դուրս է եկել ՀԱՊԿ-ից։ Նրա խոսքով հետագա գործընթացները կախված կլինեն քաղաքական նպատակահարմարությունից և բանակցությունների արդյունքներից։
Արուտյունովը կարծում է, որ Երևանի վարքագիծը, ըստ էության, շարունակում է այն գիծը, որը հայկական կողմը երկար ժամանակ հետապնդում է։ Մի կողմից, կա որոշակի թեքում դեպի Արևմուտք, բայց մյուս կողմից, դա չի հանգեցնում ՀԱՊԿ-ի շարժիչ ուժի՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների լիակատար խզմանը: Երևանը դա բացատրում է դիվերսիֆիկացիայով և հավասարակշռության ձգտմամբ։
Մասնագետի խոսքով, ՀԱՊԿ-ում խիստ մեխանիզմների և իրական պարտավորությունների բացակայությունը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի իշխանություններին այդ կազմակերպության նկատմամբ վարել «դիվերսիֆիկացիայի» քաղաքականություն: «ՀԱՊԿ-ն ամենաշատը տուժում է Հայաստանի այս քաղաքականությունից, քանի որ, ի տարբերություն այլ կազմակերպությունների, չունի իրական մեխանիզմներ և պարտավորություններ Երևանի համար: Հենց այդ պատճառով էլ հայ պաշտոնյաների համար ամենահեշտն է «դիվերսիֆիկացիայի» քաղաքականություն վարել ՀԱՊԿ-ի նկատմամբ: Նույն հռետորաբանությունը չի օգտագործվում ԵԱՏՄ-ի նկատմամբ, քանի որ այնտեղ կան առևտրատնտեսական կոնկրետ գործոններ, և Երևանը ձգտում է խուսափել դրանց վնաս հասցնելուց», - նշել է նա: Արուտյունովը կարծում է, որ Երևանի հայտարարած արտաքին քաղաքականության դիրքորոշումը կարող է պահպանվել երկար ժամանակ: Նա դիտարկում է երկու հիպոթետիկ սցենար. կամ Հայաստանի դե յուրե դուրս գալը ՀԱՊԿ-ից որոշակի ներքաղաքական հանգամանքներում, կամ Ռուսաստանի պահանջը որոշելու իր ապագա դիրքորոշումը: Սակայն փորձագետը երկու սցենարներն էլ քիչ հավանական է համարում մատնանշելով Երևանի կողմից Մոսկվայի հետ հարաբերությունները սրելու խթանի բացակայությունը ներկայիս իրավիճակում՝ անհրաժեշտության դեպքում և կախված Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև հարաբերությունների բնույթից համագործակցության նախկին մակարդակին վերադառնալու նպատակով։ Ավելին, Հայաստանի զինված ուժերը դեռևս ունեն խորհրդային և ռուսական տեխնիկայի զգալի քանակություն, որոնց պահպանումն ու վերանորոգումը պահանջում են համագործակցության որոշակի մակարդակ, նշել է Արությունովը։
Հետևաբար, նա հակված չէ կարծելու, որ Հայաստանը կարող է քննարկել կազմակերպությունից դե յուրե դուրս գալու հարցը անգամ ընտրություններից և Փաշինյանի վերընտրությունից հետո։ Արտաքին քաղաքականության մոդելի արմատական փոփոխություն հնարավոր է միայն նոր կառավարության իշխանության գալու դեպքում։
ՀԱՊԿ միջոցառումներին մասնակցելուց հրաժարվելը որոշակի ծախսեր կառաջացնի Հայաստանի համար՝ զինված ուժերի մարտական պատրաստության առումով։ ՀԱՊԿ անդամակցությունը ենթադրում է ոչ միայն հանդիպումներին մասնակցություն և արտոնյալ պայմաններով սարքավորումներ գնելու և դրանք վերանորոգելու հնարավորություն, այլ նաև համատեղ զորավարժություններ։ Ուկրաինայում մարտական փորձ ձեռք բերած ռուսական բանակը գործնական փորձ ունի տարբեր տեսակի զենքի և տեխնիկայի կիրառման մեջ, և Մոսկվան կարող է այդ փորձը կիսել ՀԱՊԿ գործընկերների հետ համատեղ զորավարժությունների միջոցով, կարծում է Արությունովը։ Նա նաև կարծում է, որ ՀԱՊԿ-ի պաշտոնական պարտավորությունների և դրանց գործնական իրականացման միջև հակասություններն են դարձել Հայաստանի ղեկավարության համար առաջնահերթություն։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
