Երևանն ու ՀԱՊԿ-ը հաղորդագրություններ են փոխանակել

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 2 Декабрь, 2025 10:59

Ղրղզստանում ՀԱՊԿ գագաթնաժողովը տեղի է ունեցել առանց Հայաստանի մասնակցության: Երևանը դեռևս չի որոշել իր կարգավիճակը կազմակերպությունում: Ոմանք խոսում են փաստացի դուրս գալու մասին, իսկ մյուսները առաջարկում են չշտապել: Վերջնական որոշումը, հավանաբար, կկայացվի Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմից խաղաղության պայմանագիր ստորագրելուց հետո, գրում է ng.ru–ն:

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Երևանը աջակցում է բոլոր որոշումներին և իրեն համարում է ՀԱՊԿ անդամ, բայց ներկայումս ձեռնպահ է մնում միջոցառումներին մասնակցելուց: «Սա իրենց ընտրությունն է», - ընդգծել է Պուտինը:

Ընդհանուր առմամբ, գագաթնաժողովի մասնակիցները ստորագրել են ավելի քան 10 փաստաթուղթ, որոնք վերաբերում են կոլեկտիվ պաշտպանության մեխանիզմների ամրապնդմանը, կազմակերպության երկրների միջև անվտանգության փոխգործակցության բարելավմանը և ռազմաքաղաքական համագործակցության ընդլայնմանը: Նրանք նաև ընդունել են հռչակագիր, որով ողջունել են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության բանակցությունները: «Մենք գոհունակությամբ ենք նշում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ակտիվ միջպետական երկխոսությունը: Մենք կողմ ենք համապարփակ կարգավորմանը և կողմերի միջև անվերապահ խաղաղության պայմանագրի արագ կնքմանը», - նշվել է փաստաթղթում:

Չնայած դրան, ՀՀ փոխարտգործնախարար Մնացական Սաֆարյանը հաստատել է, որ Երևանը չի մասնակցում, բայց և չի խոչընդոտում որոշումների և փաստաթղթերի ընդունմանը: Հարցին, թե արդյո՞ք ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու հարցը նախարարության օրակարգում է, փոխնախարարը պատասխանել է. «Այդ խնդիրը մեզ համար դեռևս դրված չէ: Եթե նման զարգացում տեղի ունենա, բոլորը կիմանան դրա մասին»: Միևնույն ժամանակ, Սաֆարյանը ընդգծել է, որ Հայաստանն իր արտաքին քաղաքականությունը վարում է սեփական շահերից ելնելով և զարգացող իրավիճակին համապատասխան: «Հայտարարվել է թե՛ դիվերսիֆիկացման, թե՛ հավասարակշռման քաղաքականություն: Հայաստանը որոշումներ է կայացնում, և եթե լրացուցիչ տեղեկություններ հասանելի դառնան, մենք ձեզ կտեղեկացնենք», - ասել է դիվանագետը:

Իր հերթին, ՀՀ խորհրդարանի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանը հայտարարել է, որ Երևանը «փաստացի դուրս է եկել» ՀԱՊԿ-ից: «Մենք փաստացի դուրս ենք եկել, իսկ մնացածը կախված է մեր քաղաքական նպատակահարմարությունից և մեր բանակցություններից», - ասել է Սիմոնյանը։

Ինչպես ng.ru-ին բացատրել է ԱՊՀ ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի ղեկավար Ալեքսանդր Մարկարովը, նման հակասական մեկնաբանությունները պայմանավորված են նրանով, որ Հայաստանը մեկ քայլ է հեռու կազմակերպությունից դուրս գալուց, բայց դեռևս պատրաստ չէ դա անել։ «Ինչպես ասում են, եթե մեկը գիշերը սափրվում է, դա նշանակում է, որ նա դեռ հույսեր ունի։ Ավելին, Երևանի տեսանկյունից, ՀԱՊԿ-ից դուրս գալը կարող է հանգեցնել տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության փոփոխության, որին ինքը դեռևս պատրաստ չէ», - նշել է փորձագետը։

Հիշեցնենք, որ 2024 թվականի փետրվարին Երևանը հայտարարեց, որ սառեցնում է իր անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին։ Դրա պատճառը 2022 թվականին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տեղի ունեցած զինված բախումների շարքն էր։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կոչ արեց ՀԱՊԿ-ի իր դաշնակիցներին դատապարտել իրենց հարևանին ագրեսիայի համար, սակայն նրանք փորձեցին միջադեպի վերաբերյալ ավելի մեղմ լեզու ընդունել։ Հատկանշական է այն, որ 2025 թվականին Երևանը խուսափել է այս զգայուն հարցը քննարկելուց, սակայն ռազմական դաշինքի նկատմամբ նրա դիրքորոշումն ավելի վճռական է դարձել։ Մարտին հանրապետության իշխանությունները դադարեցրին ՀԱՊԿ-ի ֆինանսավորումը, իսկ հունիսին փոխարտգործնախարար Վահան Կոստանյանը հայտարարեց, որ անդամակցության սառեցումը երկար չի տևի։ «Ի վերջո, եթե ՀԱՊԿ գործընկերները, այդ թվում Ռուսաստանը, չանեն քաղաքական հայտարարություններ, որոնք քննարկվել են տարիներ առաջ՝ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի վրա հարձակումից հետո, ապա Հայաստանը կկայացնի վերջնական որոշումներ», - ասել է նա։ Հուլիսին ընդդիմադիր հայկական «Հրապարակ» թերթը հաղորդել էր, որ Երևանը կարող է դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից 2026 թվական փետրվարին։ Մինչև աշուն հարաբերական անդորր էր, իսկ հոկտեմբերին Փաշինյանը հայտարարեց, որ 2022 թվականին իր կառավարությունը հասկացավ, որ «ՀԱՊԿ-ը չի կատարել, չի կատարում և չի կատարելու իր պարտավորությունները Հայաստանի նկատմամբ»։ «Այդ պահին մենք անկախացանք, քանի որ հասկացանք, որ կարող ենք հույսը դնել միայն մեզ վրա», - հայտարարել էր Փաշինյանը։ Նա նաև ընդգծել էր, որ ՀԱՊԿ-ը «փուչիկ» է, որը, իբր, խանգարում է Հայաստանին հասնել իր նպատակներին։

Միևնույն ժամանակ, Կովկասի ինստիտուտի գիտաշխատող Հրանտ Միքայելյանը կարծում է, որ Հայաստանը կարող է դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից, երբ Երևանն ու Բաքուն կստորագրեն խաղաղության պայմանագիր։ «Այսօր Երևանն ինքը հազիվ է հրապարակայնորեն հիշատակում օկուպացիայի մասին, քանի որ ցանկանում է հնարավորինս շուտ ստորագրել խաղաղության պայմանագիր։ Ագրեսիայի մեղադրանքները կարող են խոչընդոտել Փաշինյանի ջանքերին Բաքվի հետ համաձայնության գալու համար, առանց այդ էլ բանակցություններն արդեն իսկ դժվար են։ Երկրորդ, ՀԱՊԿ-ի դաշնակիցների դեմ Հայաստանի իշխանությունների մեղադրանքները հիմնականում կապված էին կազմակերպությունից և Ռուսաստանից հեռանալու իրենց ցանկության հետ՝ Արևմուտքին հաճոյանալու համար։ Պատրվակ էր պետք, և Փաշինյանը գտավ այն», - եզրափակել է փորձագետը։