«Ռուսաստանում Փաշինյանի «նոր Հայաստան» ստեղծելու ծրագրերը դավաճանություն են անվանել»

Սեպտեմբերի վերջին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է երկրում Չորրորդ Հանրապետություն ստեղծելու ծրագրերի մասին, եթե 2026 թվականին իր պաշտոնավարման ժամկետը երկարաձգվի ևս հինգ տարով։ Ավելի ուշ նա բացատրել է, որ Չորրորդ Հանրապետությունը հիմնված կլինի «խաղաղության տրամաբանության», այլ ոչ թե «հակամարտության տրամաբանության» վրա, ինչպես Երրորդ Հանրապետության դեպքում է։ Պետական դումայի ԱՊՀ հարցերով և հայրենակիցների հետ հարաբերությունների կոմիտեի առաջին փոխնախագահ Կոնստանտին Զատուլինը rtvi.com-ին տված հարցազրույցում գնահատել է այդ հայտարարությունը։

Զատուլինի խոսքով՝ Հայաստանի վարչապետը «փնտրում է գեղեցիկ փաթեթավորում» իր «ձախողված» ներքին և արտաքին քաղաքական գործողությունների համար։ Իրականում նրա հայտարարությունը «ոչ այլ ինչ է, քան սահմանադրական փոփոխություններ իրականացնելու փորձ, որոնց, ըստ հարցումների, դեմ է Հայաստանի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը»։ Զատուլինը նաև Փաշինյանի Չորրորդ Հանրապետության մասին հայտարարությունները կապել է Հայաստանում ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև միջանցք ստեղծելու ծրագրերի հետ։

«Ամերիկացիների մուտքը այդ զգայուն տարածք՝ այդ ապագա միջանցքը շահագործելու համար, նշանակում է նրանց մոտենալը այդ ուղղությունից դեպի Իրան, որի դեմ խաղաքարտերը շարունակում են խաղարկել ոչ միայն ամերիկացիները, այլ նաև իսրայելցիները», – նշել է Պետդումայի պատգամավորը, – «իրականում Իրանի հետ կապերը օգնել են Հայաստանին պաշտպանել իր անկախությունը, բայց միջանցքի պահանջներին համաձայնելով՝ Երևանը փաստացի հրաժարվում է Իսլամական Հանրապետության հետ համագործակցությունից և ստեղծում է լրացուցիչ սպառնալիք Իրանի համար այդ ուղղությունից»։

Նա նաև հավելել է, որ խաղաղության համաձայնագրի քննարկումների ժամանակ Ադրբեջանը որևէ պարտավորություն չի ստանձնել դեպի Ռուսաստան առևտրային միջանցքներ կամ հաղորդակցություններ բացելու վերաբերյալ։ Պատգամավորի խոսքով՝ Փաշինյանի գործողությունները նպատակ ունեն «հրաժարվել ազգային գաղափարախոսության բոլոր նախկին հիմքերից, հրաժարվել ցեղասպանության պատմությունից և Օսմանյան կայսրությունում հայերի ցեղասպանության միջազգային ճանաչման նկատմամբ հարգանքից» և, ի վերջո, հրաժարվել Ռուսաստանի հետ դաշինքից ու դուրս գալ նրա ազդեցությունից։

Զատուլինը հիշեցրել է, որ Հայաստանն օրենք է ընդունել Եվրամիությանը միանալու վերաբերյալ, «չնայած Եվրամիությունը չի սպասում Հայաստանին»։ «Օրենքն ընդունվել է հենց հայերի գիտակցությունը վերաձևակերպելու և նրանց ստիպելու մոռանալ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններ զարգացնելու, ԵԱՏՄ-ին, ՀԱՊԿ-ին մասնակցելու և այլնի անհրաժեշտության մասին», – կարծիք է հայտնել ռուս պատգամավորը։

Պատգամավորը հավելել է, որ 2026 թվականի մայիսին հանրապետությունում կկայանա Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողով, որի մասնակիցները մտադիր են «ցույց տալ իրենց աջակցությունը Փաշինյանին և պարգևատրել հայերին որևէ տեսակի անվիզա մուտքի իրավունքով»՝ Հայաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ։ «Միևնույն ժամանակ, բոլոր կանխատեսումներով, Փաշինյանը պարտվում է, բայց նա պետք է հաղթի Եվրամիության և Արևմուտքի համար», – նշել է Զատուլինը։

Զատուլինը նաև հիշեցրել է Հայաստանի կառավարության առճակատումը Հայ առաքելական եկեղեցու հետ, որը «100 տարի պետականության բացակայության պայմաններում պահպանել է հայկական ինքնությունը և պաշտպանել հայ ժողովրդին ձուլումից»։

«Փաշինյանն իր գործողություններով արդյունավետորեն հարթում է ճանապարհը այդ ձուլման համար և փորձում է համոզել հայերին, որ, չնայած իրենց տեսածին, Արևմուտքը անպայման կգա Հայաստանին օգնության, եթե անհրաժեշտ լինի։ Բայց ամենակարևորը՝ դրա կարիքը չի լինի, քանի որ բոլորը կապրեն խաղաղության մեջ», – նշել է Պետդումայի ԱՊՀ հարցերով հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալը, – «ահա թե ինչ է կատարվում։ Եթե այս ամբողջ դավաճանությունը միասին վերցրած կոչվում է Չորրորդ Հանրապետության կառուցում, ապա կարող եմ ասել, որ չգիտեմ որևէ այլ օրինակ, երբ որևէ տեղ պետականությունը լրացուցիչ խթան է ստացել ստի, երեսպաշտության և դավաճանության հիմքերով վերակառուցվելու արդյունքում»։

Նա այս ամենը համեմատել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում պարտությունից հետո Ֆրանսիայում Վիշիի ռեժիմի և մարշալ Ֆիլիպ Պետենի կառավարության հետ։ «Եթե Վիշին և Պետենը իդեալական են պարոն Փաշինյանի համար, ապա պարզ է, թե ինչ տեսք կունենա այդ Չորրորդ Հանրապետությունը։ Եթե, իհարկե, Փաշինյանը հաջողության հասնի։ Բայց ես մեծ հույսեր ունեմ, որ դա տեղի չի ունենա», – եզրափակել է Զատուլինը։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն, ընդհանուր առմամբ, համարվում է 1918 թվականին հռչակված և մինչև 1920 թվականին Խորհրդային Միությանը միանալը գոյություն ունեցած հանրապետությունը։ Հայաստանի խորհրդային շրջանը մինչև 1991 թվականը համարվում է Երկրորդ Հանրապետություն։ Երկրի պատմության ներկայիս փուլը, որը սկսվել է ԽՍՀՄ փլուզմամբ, կոչվում է Երրորդ Հանրապետություն։ Օգոստոսի վերջին Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրել է իր ղեկավարած «ՔՊ» կուսակցության հռչակագիրը, որում որպես «անմիջական ռազմավարական նպատակ» նշվում է Չորրորդ Հանրապետության ստեղծումը։ Եթե կուսակցությունը հաղթի խորհրդարանական ընտրություններում և կազմի սահմանադրական մեծամասնություն, ապա կսկսի համաժողովրդական հանրաքվեով նոր Սահմանադրություն ընդունելու գործընթացը։ Կուսակցությունը նաև խոստացել է ակտիվացնել ԵՄ-ին միանալու իր ջանքերը, հետևել խաղաղության և բարիդրացիության սկզբունքներին, խորացնել կոռուպցիայի դեմ պայքարը, շարունակել ժողովրդավարական բարեփոխումները և «աջակցել քաղաքացիների ջանքերին կրթության և զբաղվածության միջոցով բարելավելու իրենց բարեկեցությունը»։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց՝ Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am