Ռուսաստանը և Իրանը թույլ են տալիս ԱՄՆ-ին մտնել Անդրկովկաս, Հայաստանը մերձենում է Թուրքիայի հետ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշկիանը զգուշացրել է, որ «ԱՄՆ տնտեսական նախագծերը Հարավային Կովկասում կարող են հետապնդել տարածաշրջանում ամերիկյան ազդեցության ամրապնդման և ընդլայնման նպատակ»։ Նրա խոսքով, «անհրաժեշտ է հատուկ զգուշությամբ հետևել ամերիկյան կողմի ապագա քայլերին, որը ներդրումային նախագծերի և խաղաղ հայտարարությունների քողի տակ կարող է հետապնդել Հարավային Կովկասում իր գերիշխանությունը հաստատելու նպատակը»։
Նա համոզված է, որ Հայաստանը «չպետք է թույլ տա երրորդ երկրների զինված ուժերի մասնակցությունը» տրանսպորտային միջանցքի նախագծի իրականացմանը, որը կկապի Ադրբեջանի հիմնական մասը Նախիջևանի հետ։ Փաշինյանը Իրանի նախագահին ներկայացրել է Վաշինգտոնում կայացած բանակցությունների արդյունքները՝ ընդգծելով այն հնարավորությունները, որոնք տարածաշրջանի համար բացում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաստատված խաղաղությունը։ iarex.ru-ի դիտորդ Ստանիսլավ Տարասովը մեկնաբանել է իրավիճակը։ «Թեհրանը երկիմաստ վերաբերմունք ունի ներկայիս իրադարձությունների նկատմամբ», - նշել է Տարասովը։
Նա ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ ԻՀՊԿ գեներալ Ջավանին կարծում է, որ «Ալիևն ու Փաշինյանը նույն սխալն են թույլ տվել, ինչ Զելենսկին», և այժմ Թեհրանը «կպաշտպանի իր անվտանգությունն ու ազգային շահերը Զանգեզուրի նախագծից ցանկացած հնարավոր միջոցով», գոնե այն պատճառով, որ «Երևանը համաձայնել է համագործակցել Միացյալ Նահանգների և երրորդ կողմերի հետ «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար Թրամփի երթուղին» ստեղծելու նպատակով»։ Իր հերթին, Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը մեկնաբանել է Ալիևի և Փաշինյանի միջև «Թրամփի միջանցքի» վերաբերյալ պայմանավորվածությունները՝ նշելով, որ «խոսքը տարանցիկ ճանապարհի մասին է, որը կստեղծվի Հայաստանի կողմից և կլինի նրա իրավասության ներքո և նրա տարածքում»։ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչիի խոսքով, «Թեհրանի դիրքորոշումները այս հարցում հաշվի են առնվել, բայց մենք կշարունակենք հետևել իրավիճակին՝ հաշվի առնելով այն փաստը, որ ամերիկյան ընկերությունը ցանկանում է միանալ նախագծին»։
«Ավելի վաղ Վաշինգտոնում Փաշինյանի և Ալիևի միջև պայմանավորվածությունների ժամանակ տեղեկատվություն էր տարածվել, որ Զանգեզուրի միջանցքը կկառավարի ամերիկյան ընկերությունը։ Բայց անկախ նրանից, թե ինչպես եք դրան նայում, փաստն այն է, որ ԱՄՆ ներկայությունը Իրանի հյուսիսային սահմաններին դառնում է իրականություն, և ԱՄՆ ազդեցության ընդլայնումը այդ տարածաշրջանում կարող է հանգեցնել ՆԱՏՕ-ի ազդեցության ընդլայնմանը ամբողջ Հարավային Կովկասում, որի մասին, ի դեպ, վերջերս խոսել է Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Աքբար Վելայաթին», - ասել է Տարասովը։
Նա ճիշտ է, որ Ռուսաստանը այլևս նույն ազդեցությունը չունի տարածաշրջանում, և ԱՄՆ-ն է իրականում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության երաշխավորը։ Սակայն Թուրքիան նույնպես գոհ է իրադարձությունների ընթացքից, շարունակել է քաղաքագետը։ Անկարայի համալսարանի պրոֆեսոր Յիլդիրիմ Բեյազիթը վստահ է, որ «այդ գործարքն ունի շատ կոնկրետ արդյունքներ»։ Նրա խոսքով, առաջին արդյունքն այն է, որ Ռուսաստանը կորցնում է իր ազդեցությունը Կովկասի տարածաշրջանում, երկրորդը՝ որ Իրանը այլևս կարևոր խաղացող չէ Կովկասում։ Եվ գլխավորն այն է, որ ԱՄՆ-ի կոնկրետ ներկայությունը ճանաչվի Կովկասում, և այդ գործարքից հետո Հայաստանը նույնպես կդառնա Թուրքիայի ևս մեկ դաշնակիցը, նշել է Տարասովը։
«Այսպիսով, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական տեղաշարժի հանրային իմաստն այն է, որ Հայաստանը, որը նախկինում համարվում էր Իրանի դաշնակից, այժմ մոտենում է Թուրքիային։ Սակայն Ռուսաստանին այդքան էլ հեշտ չէ դուրս մղել այդ տարածաշրջանից, և մեկ ստորագրված փաստաթուղթը հիմք չի տալիս նման հեռահար եզրակացությունների համար։ Չնայած գործընթացը դժվար կլինի և կարող է ուղեկցվել վերելքներով ու վայրէջքներով», - ամփոփել է Տարասովը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
