Ինչո՞վ է «հայկական կոնյակը» տարբերվում ֆրանսիականից
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Պարզությունն ավելի վատ է, քան գողությունը: Հատկապես, եթե չես էլ մտածում, որ ինչ-որ բան գողացել ես։ Դու վարվել ես «պարզ ձևով» և ասում ես, թե ի՞նչ է եղել որ։ Մոտավորապես այդպես էլ հայտնվել են «հայկական կոնյակը» կամ «սովետական շամպայնը», գրում է novayagazeta.ru-ն։
Եթե սկսեք կանոններից և իրավունքներից, ապա շամպայնը փրփրուն գինի է, որն արտադրվում է Ֆրանսիայի Շամպայն շրջանում: Ինչպես և միայն Կոնյակի տարածաշրջանում արտադրվածն է կոնյակ։ Դա չի նշանակում, որ դրանց ֆրանսիականն անպայման ավելի լավն է կամ ավելի համեղ, որ դա է իրականը, իսկ մնացածը դրանց ողորմելի (կամ պակաս ողորմելի) իմիտացիաներ են։ Ոչ: Դա պարզապես կանոններն են: Ապրանքը կոչվում է այն վայրի անունով, որտեղից այն ծագել է, և նրա անունը պաշտպանված է: Եվ դուք կարող եք ինքներդ արտադրել փրփրուն գինի կամ կոնյակ, որոնք ավելի լավը կլինեն: Բայց դրանք պետք է այլ կերպ անվանել։ Փաստացի, Նիկոլ Փաշինյանն այդ մասին է ասել. «Դա չի կարելի անել, կոնյակը Ֆրանսիայի ոչ նյութական արժեքն է։ Չի լինում, որ ասենք «հայկական կոնյակ»»։ Այդ հայտարարությունից հետո Փաշինյանին նախատել են սեփական կոնյակը հանձնելու համար։
Մի բան էլ են ասել: «Կոնյակ» բառը դարձել է ընդհանուր գոյական, ինչպես օրինակ քսերոքսը կամ պամպերսը, և պետք չէ որևէ բան փոխել։ Առօրյա կյանքում իսկապես քիչ հավանական է, որ ինչ-որ բան անմիջապես փոխվի: Այնուամենայնիվ, նույն Xerox-ը և Pampers-ը ձեզ թույլ չեն տա թողարկել իրենց արտադրանքն անվանման մեջ այդ բառերով:
Ի դեպ, ապրանքների մասին: Հայկական կոնյակը միշտ սերտորեն կապված է եղել Ֆրանսիայի հետ։ Եվ դա ինչպես հնում, երբ 19-րդ դարի 80-ականների վերջին նրա «հայր» Ներսես Թաիրյանը սկսեց կոնյակ արտադրել արդեն իսկ ճանաչված ֆրանսիական տեխնոլոգիայով, այնպես էլ հիմա, երբ Հայաստանում կոնյակի գրեթե բոլոր հիմնական ակտիվները պատկանում են ֆրանսիական ալկոհոլային հսկա Pernod Ricard-ին։ Այնպես որ, փաստորեն հայկական կոնյակն արդեն իսկ ֆրանսիական է։ Բայց միևնույն ժամանակ նա դեռ կոնյակ չէ։
Սակայն, եթե ձեզ թվում է, որ Կոնյակից կոնյակի և Երևանի կոնյակի տարբերությունը միայն բյուրոկրատական ձևակերպումների մեջ է, ապա դա ամենևին էլ այդպես չէ։
Տարբերությունները սկսվում են խաղողից։ Ֆրանսիական կոնյակն արտադրվում է խաղողի սորտերի խիստ կանոնակարգված ցանկից՝ միշտ սպիտակ խաղողից: Հայկական կոնյակը պատրաստվում է Հայաստանում աճող խաղողից, այդ թվում կարմիր սորտերից։ Ճիշտ է, խմորումն ամեն ինչ «սպիտակեցնում» է:
Երկրորդ հիմնական տարբերությունը շաքարավազն է: Ֆրանսիական կոնյակին շաքար կամ կարամել են ավելացնում գույնն ու համը շտկելու համար միայն երիտասարդ կոնյակի արտադրության դեպքում (VS և VSOP): Խմիչքի ավելի լուրջ տեսակների դեպքում թույլատրվում է ավելացնել թորած ջուր և բոյզ (փայտի բուրավետիչ): Հայկական կոնյակներում նման սահմանափակումներ չկան։ Եվ դա վերաբերում է նույնիսկ երկարատև հնեցման տեսակներին:
Երրորդը հնեցումն է: Ըստ տեխնոլոգիայի կոնյակի սպիրտները հնեցվում են միայն կաղնե տակառներում։ Բայց տակառները տարբեր են: Ֆրանսիայում դրանք պատրաստում են Լիմուզեն կաղնուց, իսկ Հայաստանում կովկասյան կաղնուց։ Փայտն ունի իր «համը», և տարբեր կաղնիներ տալիս են խմիչքի տարբեր երանգներ:
Հայերը սիրում են լեգենդներ: Կարելի է հեգնանքով կամ ամենայն լրջությամբ ընդունել հայերի կիրքը և ամեն անգամ և ամեն ինչի մասին ասել, որ «դա հորինվել է Հայաստանում», բայց կոնյակի մասին որոշ առասպելներ իսկապես առասպելներ են։
Օրինակ՝ Չերչիլի մասին, ով իբր Ստալինի հետ պայմանավորվել է Լոնդոն հայկական կոնյակի ուղղակի մատակարարումների շուրջ և գրեթե ամեն օր մի շիշ Դվին կոնյակ խմել։ Վարկածներից մեկի համաձայն Մեծ Բրիտանիայի վարչապետը հայկական կոնյակի համը գնահատել է Թեհրանի համաժողովում, մյուսի համաձայն Յալթայի համաժողովում։ Եվ այս պատմությունը լրացվում է առանձին պատմությամբ Մակար Սեդրակյանի՝ հայ լեգենդար գինեգործի մասին, ով իսկապես համաշխարհային մակարդակի է բարձրացրել հանրապետությունում կոնյակի արտադրությունը։ Եվ իբր Չերչիլն է նպաստել Սեդրակյանին Գուլագից ազատելուն։ Ասում են երբ վարչապետին ուղարկված կոնյակի հերթական խմբաքանակը սովորականի պես լավը չի եղել, նա հետաքրքրվել է, թե ո՞րն է պատճառը: Նրան ասել են, որ որակն ընկել է, քանի որ Սեդրակյանին ձերբակալել են։ Հետո Չերչիլն անձամբ խնդրել է Ստալինին ազատ արձակել կոնյակագործին։ Նրան բաց են թողել, և խմիչքի որակը կրկին դարձել է նույնը։
Սկսենք նրանից, որ Սեդրակյանը ճամբարում չի եղել, եղել է ռազմաճակատում, որտեղ ծանր վիրավորվել է։ Նա բռնադատվել է միայն պատերազմից հետո, երբ Չերչիլը Ֆուլտոնյան իր ելույթից հետո ժամանակ չուներ հայկական կոնյակի համար։
Նույն լեգենդն է նաև այն, որ Հայաստանում կոնյակը սկսել են պատրաստել դեռ 12-րդ դարում։ Այդ վարկածի համար իրական ապացույցներ չկան: Անգամ Եվրոպայում կոնյակը հայտնվել է միայն 16-րդ դարում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
