ԱՄՆ-ը նշել է Երևանի տեղը տարածաշրջանային օրակարգում. «Կրակից շագանակներ հանել»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանին «հարմար» չի լինի ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների ոչ մի արդյունք՝ ո՛չ Դոնալդ Թրամփի, ո՛չ էլ Քամալա Հարիսի հաղթանակի դեպքում։ Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի կողմից կազմակերպված «Ընտրություններն ԱՄՆ-ում և դրանց ազդեցությունը հետխորհրդային տարածքում» կլոր սեղանի ժամանակ նման կարծիք է հայտնել քաղաքագետ, ամերիկագետ Սուրեն Սարգսյանը, գրում է Eadaily.com-ը։
Քաղաքագետը նշել է, որ Հայաստանի անկախացումից ի վեր, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում մեր երկրում ակտիվացել է ԱՄՆ դիվանագիտությունը։ Մասնավորապես, Բիլ Քլինթոնի վարչակազմը դրական էր վերաբերվում և ակտիվորեն սատարում էր ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին Լեռնային Ղարաբաղի և հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում։ Հայաստանի հետ աշխատանք է իրականացվել նաև Ռոբերտ Քոչարյանի օրոք («Քի Ուեսթի պլան»)։ Հայաստանում ԱՄՆ գործունեության երրորդ շրջանը Սերժ Սարգսյանի օրոք էր (Երևանի և Անկարայի «ֆուտբոլային դիվանագիտությունը» ), հիշեցրել է փորձագետը։ Միայն Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը գործնականում «գործ չի ունեցել» Հայաստանի հետ, քանի որ ԱՄՆ-ն արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններ ուներ այլ տարածաշրջաններում։ Նույնիսկ բարձր մակարդակի շփումներ չեն եղել։ Թրամփի վարչակազմի հետ միակ շփումը եղել է փոխնախագահ Մայքլ Փենսի և Սերժ Սարգսյանի հեռախոսազրույցը Հայաստանում հեղափոխությունից մի քանի ամիս առաջ։ Քաղաքագետի դիտարկումներով Ղարաբաղյան Երկրորդ պատերազմից հետո (2020 թվական) արևմտյան ուժերը կրկին զգալիորեն ակտիվացել են տարածաշրջանում, և դա պայմանավորում է երկու գործոնով: «Առաջինը, Ռուսաստանի ուշադրությունը շեղված է ուկրաինական ճգնաժամի պատճառով, և «սուրբ տեղը երբեք դատարկ չի մնում»: Երկրորդ, ամերիկացիները տեսնում են, որ Հայաստանի իշխանությունը պատրաստ է գնալ ցանկացած զիջման, միայն թե Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ ամեն ինչ կարգին լինի»,- ասել է ամերիկագետը։
Անդրադառնալով Ամերիկայի հայ համայնքին ուղղված Հարրիսի վերջին նամակին, Սարգսյանն ընդգծել է, որ դա ընդամենը նախընտրական քայլ է, և դժվար թե այն որևէ ազդեցություն ունենա ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության վրա։ Եթե ընտրվի ներկայիս փոխնախագահը, «կձևավորվի նոր թիմ, կձևավորվի նոր վարչակազմ և բոլորովին նոր արտաքին քաղաքականություն կվարվի»։
ԱՄՆ-ն իր գործողություններում առաջնորդվում է տարածաշրջանային, այլ ոչ թե հայ-ամերիկյան օրակարգով։ Ջո Բայդենի վարչակազմի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև բարձր մակարդակի շփումներ չեն եղել, հեռախոսազրույց կամ հանդիպում ԱՄՆ նախագահի հետ չի եղել: «Դա ևս մեկ անգամ ընդգծում է ԱՄՆ-ի տարածաշրջանային օրակարգը, որն առաջին հերթին շահագրգռված է Կովկասի հարավում ռուսական ազդեցության թուլացմամբ, այլ ոչ թե Հայաստանի հետ հարաբերությունների զարգացման մեջ»։
Ամփոփելով, Սարգսյանը ասել է, որ Հայաստանը չպետք է «խաբի իրեն» ԱՄՆ նախագահի երկու թեկնածուների հարցում: «Ես չգիտեմ, թե որն է ավելի լավ՝ ակտիվորեն շփվել Հայաստանի հետ, ինչպես Բայդենը, թե՞ պասիվ լինել ինչպես Թրամփը: Համենայնդեպս, Թրամփի ժամանակ մենք կորցրինք Ղարաբաղը, իսկ Բայդենի ժամանակ կարծես «եղավ այն, ինչ եղավ»։ Այնպես որ, սկզբունքորեն, այդ առումով մեզ համար հարմարավետ չի լինի ցանկացած դեպքում»,- ասել է նա։
Միևնույն ժամանակ, պատասխանելով հարցին, թե արդյո՞ք Հարավային Կովկասը ԱՄՆ-ի համար գործիք է Մոսկվայի դեմ պայքարելու գործում, Ազգային հետազոտական համալսարանի Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի Համապարփակ եվրոպական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնի գիտական ղեկավար Տիմոֆեյ Բորդաչովը պատասխանել է. «Ես կարծում եմ, որ դրանք փոխկապակցված բաներ են, իհարկե: Քանի որ մենք և ԱՄՆ-ը Ուկրաինայի միջոցով գտնվում ենք ռազմատեխնիկական առճակատման մեջ, եվրասիական տարածքում նրանց ցանկացած գործողություն ուղղված է առաջին հերթին Ռուսաստանի, երկրորդ հերթին Չինաստանի դեմ։ Դա առաջին հերթին։ Երկրորդը, քանի որ հիմա Հայաստանի ներքաղաքական փոփոխություններով և ներքաղաքական էվոլյուցիայի պատճառով ԱՄՆ-ն ունի լրացուցիչ հնարավորությունների պատուհան, նրանք օգտվում են դրանից։ Եվ դա բնական է, միջազգային քաղաքականություն վարող ցանկացած ուժ փորձում է ընդլայնել իր ներկայությունը։ Իսկ այն հարաբերությունների պայմաններում, որոնք մենք այժմ ունենք Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև, ամերիկյան ներկայության ցանկացած ընդլայնում վնասում է ռուսական շահերին։ Բայց ոչինչ հավերժ չէ: Եվ եթե նույնիսկ ԱՄՆ-ն այժմ ամրապնդում է իր դիրքերը Հայաստանում, միևնույն է, մենք ոչ մեկ տարի ենք ապրում, ոչ երկու, ոչ երեք, ոչ տասը։ Մենք ռազմավարությունը չափում ենք երկարաժամկետ հեռանկարում: Իսկ այն, ինչ հիմա կատարվում է, կարող է որոշակի ժամանակ անց շրջելի լինել: Միգուցե ավելի շուտ, միգուցե և ուշ»:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
