«Հալոպերիդոլ Սիմոնյանի համար». Հայաստանի իշխանությունները խելագարվել են, կանչեք սանիտարներին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Ադրբեջանի նախագահը հայտարարեց տարածաշրջանում տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման շուրջ բանակցային տարբերակներից մեկը, որը քննարկվել էր արևմտյան բանակցային հարթակում, հիշեցրել է քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը։ Ըստ փորձագետի խոսքը «Ադրբեջանցիների համար Սյունիք մուտք գործելու Կալինինգրադյան մոդելի» մասին է, որը չի ենթադրում Հայաստանի տարածքում Ադրբեջանի հիմնական հատվածից Նախիջևան և հակառակ ուղղությամբ հաղորդակցության դադարեցում, գրում է eadaily.com-ը։
Եվ հիմա, Ալիևի հայտարարություններից որոշ ժամանակ անց, Հայաստանի մի շարք պաշտոնյաներ, այդ թվում ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը, հաստատում են, որ Սյունիքի մարզում Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև ճանապարհի հսկողությունը կարող է փոխանցվել մասնավոր ընկերության։ Ու թեև Սիմոնյանը վերջերս լրագրողներին համոզում էր, որ «Հայաստանի տարածքում հաղորդակցությունները վերահսկելու նման տարբերակը չի խախտում երկրի ինքնիշխանությունը», փաստը մնում է փաստ։ Կապի հսկողությունը մասնավոր ընկերությանը փոխանցող փաստաթղթի ստորագրությունը կնշանակի Երևանի կողմից իր տարածքում անվտանգությունն ապահովելու անկարողության փաստի պաշտոնական ճանաչում և այդ պատասխանատվության (այսինքն իր ինքնիշխանության մի մասի) փոխանցում մասնավոր կազմակերպությանը, որը, ըստ էության, ավելի վստահելի է, քան Հայաստանի անվտանգության մարմինները։
Այս իրավիճակում կա ևս մեկ կարևոր նրբերանգ: Հաշվի առնելով Հայաստանի իշխանությունների աշխարհաքաղաքական հակումները, հաշվի առնելով այն հարթակը, որում հայտնվել է կապի վերահսկողությունը մասնավոր ընկերությանը փոխանցելու գաղափարը, կարելի է ենթադրել, որ այդ ընկերությունը կարող է լինել Հայաստանում եվրոպացի դիտորդների ներկայության տրամաբանական շարունակությունը դառնալով Անդրկովկասում արևմտյան ներկայության միասնական համակարգի մաս։
Իրանը և Ռուսաստանը չեն կարող դա չհասկանալ, և, համապատասխանաբար, չեն կարող չգործել։ Մոսկվան վերջերս ակտիվորեն առաջ է քաշում 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթում պարունակվող դրույթների ամբողջական իրականացման անհրաժեշտության գաղափարը, ներառյալ փաստաթղթի 9-րդ պարբերությունը, որը նախատեսում է տարածաշրջանային հաղորդակցությունների բացում: Այսինքն ոչ թե մեկ երթուղու (օրինակ «Զանգեզուրի միջանցքի»), այլ բոլոր կոմունիկացիաների բացում ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև ողջ տարածաշրջանում։
Իրանում անընդունելի են համարում Ռուսաստանի նման դիրքորոշումը, որը Փաշինյանի մասնավոր ընկերության կողմից հաղորդակցությունների վերահսկողության քողի տակ միջանցքն Արևմուտքին հանձնելը կանխելու նպատակ է հետապնդում։ Դա է Մոսկվայի վրա Թեհրանի վերջին տեղեկատվական ճնշումների պատճառը։ Իրանը, լինելով պետականության բազմադարյան շարունակական պատմություն ունեցող պետություն, չի կարող չհասկանալ, որ Սյունիքի կոմունիկացիաների նկատմամբ վերահսկողությունը փոխանցելու թեման հայտնվել է Պրահայում 2022 թվականին, երբ Փաշինյանը Ղարաբաղը հանձնում էր Ադրբեջանին։ Ակնհայտ է, որ Կազանում կայանալիք BRICS-ի գագաթնաժողովում Իրանի և Ռուսաստանի ղեկավարները, ամենայն հավանականությամբ կխոսեն ու կհասկանան այն, որ խնդիրը հաղորդակցությունների ապաշրջափակման ռուսական տարբերակը չէ, և այն ուղղված չէ Իրանի դեմ, այլ ուղղված է հուլիսի 17-ի համատեղ հայտարարությունն իրականացնելուն, որտեղ ասվում է, որ կողմերը դեմ են տարածաշրջանային գործընթացներում արտատարածաշրջանային խաղացողների ներգրավմանը։ Ակնհայտ է, որ Թեհրանն ու Մոսկվան պաշտպանում են իրենց ազգային շահերը, որոնք ոչ միշտ են համընկնում բոլոր դեպքերում։ Կարևոր է հասկանալ, սակայն, որ հաղորդակցությունների ապաշրջափակման հետ կապված Հայաստանի իշխանությունների անորոշ դիրքորոշման պատճառով Իրանն ու Ռուսաստանը չեն հրաժարվի իրենց փոխշահավետ գործընկերությունից:
Ակնհայտ է նաև, որ Հայաստանի Հանրապետության շուրջ գործընթացներն ընթանում են երկրի ղեկավարության խայտառակ լռության ներքո։ Օրինակ սեպտեմբերի 9-ի առավոտյան Փաշինյանը, ուղիղ եթերում չմեկնաբանեց իրավիճակը, այլ միայն քաղաքացիներին առաջարկեց ստեղծել սեփական բնակավայրի խնդիրների ռեգիստր և վարկանիշ։
«Հանրապետական մասշտաբով «զավխոզ» աշխատելը Փաշինյանի ինքնիշխանության սահմանն է: Մոսկվայում և Թեհրանում (և Բաքվում և Անկարայում, ինչպես նաև Վաշինգտոնում, Լոնդոնում և Բրյուսելում) քաջ գիտակցում են Փաշինյանի Հայաստանի ինքնիշխանության սահմանները, կարմիր գծեր չունեցող պետության սահմանները... Միակ խնդիրն այն է, որ հակասությունների կծիկ առաջանալու պատճառով Հայաստանը կարող էր բառիս բուն իմաստով բզկտվել։ Մտածեք այդ մասին»,- ասել է Մաթևոսյանը։
Իր հերթին, «Ընկեր գեներալ» Telegram ալիքը նույնպես կարևորել է Սյունիքի ռազմավարական ուղղության թեման և Երևանի իշխանությունների տարօրինակ պահվածքը:
«2020 թվականի Մոսկվայի համաձայնագրերի առնչությամբ Փաշինյանի մերձավորներն իրենց պահում են մասնակի ամնեզիա ունեցող «հիմար» հիվանդների պես։
Դե, այսինքն, երբ խոսակցություն ծավալվեց գերիների վերադարձի մասին, և երբ պարզ դարձավ, որ հայ քաջարի բանակցողներն այդ կետը չեն ներառել Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի նախագծում, խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանն անմիջապես հիշեց 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը, որտեղ «Ռուսաստանն ու Ադրբեջանը պարտավորվել են լուծել գերիների վերադարձի խնդիրը», և նրանցից բացատրություն պահանջեց։ Կարծես թե ինչ որ մեկն ազատել է Հայաստանի կառավարությանն իր քաղաքացիներին պաշտպանելու պատասխանատվությունից: Նաև ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանն է ճանապարհների մասին խոսելիս «հիշողության կորուստներ ունենում»։ Այս հիվանդն էլ կարծում է, որ բացառված է երրորդ անձանց վերահսկողությունը Սյունիքի ճանապարհի վրա, չնայած դա հստակ նշված է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության մեջ։ Նրա համար հարմար է այդպես համարել։ Եվ այս ամենի հետ մեկտեղ, պարոնայք փաշինյանչիկները չեն պատրաստվում հետ կանչել իրենց շեֆի ստորագրությունն այդ փաստաթղթի վրա, բայց հույս ունեն, որ Պուտինն ու Ալիևը դա կանեն։ Պատկերացրեք, թե ինչպես են նրանք, այս բոլոր Ալյոնաներն ու Արարատները, երեկոները զվարճանում մի բաժակ թեյի շուրջ միմյանց պատմելով իրենց անհեթեթությունները, ինչպես են ուրախանում իրենց նախկին դաշնակցին ու գործընկերոջը ծաղրելով։ Միայն թե ամեն ինչ նույն կերպ է ավարտվում, վաղ թե ուշ սանիտարներ, հալոպերիդոլ ու զսպաշապիկ…
P. S. Հալոպերիդոլը ցանկալի է երկրի համար կործանարար արարքներ կատարելուց առաջ և այլ ոչ թե հետո...»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
