Ադրբեջանը հարվածի համար «հող» է նախապատրաստում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ինչպես հայտնի է՝ Բրյուսելում ապրիլի 5-ին նախատեսվում է Փաշինյան-Ֆոն դեր Լայեն-Բլինքեն հանդիպումը:
Սպասվածի համաձայն՝ թեման լայն քննարկումների առարկա է դարձել Մոսկվայում, Բաքվում, Թեհրանում և տարածաշրջանի այլ մայրաքաղաքներում։
Չնայած հայկական կողմը մանրամասներ չի ներկայացրել Արևմուտքի հետ սպասվող քննարկումների օրակարգից, այնուհանդերձ, որոշ մայրաքաղաքներից ստացվող հայտարարություններն ուշագրավ են թվում։
Մասնավորապես, Բաքուն նշել է, թե այս հանդիպումը «կողմնակալ, երկակի ստանդարտների վրա հիմնված» է՝ նշելով, թե այն «թափանցիկ չէ, չի ընդգրկում տարածաշրջանը և հակասում է տարածաշրջանում այդքան անհրաժեշտ վստահության ձևավորմանը․ այն հայկական կողմին խաղաղ բանակցությունների մղելու փոխարեն՝ տարածաշրջանում նոր բաժանարար գծեր է ստեղծում»,- ասված է հայտարարության տեքստում։
Արբեջանական կողմը նաև հայտարարել է, թե ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ը այս դեպքում «պատասխանատվություն են կիսում Հայաստանի ցանկացած ապակայունացնող գործողությունների համար»՝ կոչ անելով բոլոր կողմերին զերծ մնալ քայլերից, որոնք կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ խաղաղության ջանքերի վրա և տարածաշրջանում լարվածության նոր ալիք հրահրել։
Թեմայի հետ կապված Պետդեպարտամենտից էլ ընդգծել են, թե Հայաստանի և Ադրբեջանի կառավարությունների հետ յուրաքանչյուր ներգրավվածությունում իրենց նպատակն է խրախուսել նրանց աշխատել երկու երկրների միջև տարաձայնությունները հարթելու և երկարատև ու կայուն խաղաղության համաձայնագրի հասնելու ուղղությամբ։ Ի դեպ, Պետքարտուղարությունից հայտնել են, որ ԱՄՆ-ն աջակցում է Հարավային Կովկասի բոլոր երկրների շարունակական ժողովրդավարական զարգացմանը, ինքնիշխանությանը, անկախությանը և տարածքային ամբողջականությանը. հենց այդ նպատակով է ԱՄՆ-ը ընդլայնում Հայաստանի հետ լայն հարաբերությունները:
Ըստ էության, Բաքուն հանդես է գալիս համարձակ «դեմ» դիրքորոշմամբ, քանի որ նախ տարածաշրջանային բոլոր առանցքային երկրները դեմ են և բարձր զգայունությամբ են վերաբերվում ՀՀ-Արևմուտք հարաբերություններին: Ակնհայտ է, որ այս հարաբերությունների վերաբերյալ կարծիք կարող են հայտնել ՌԴ-ն կամ Իրանը, զուգահեռաբար, այնուամենայնիվ, ասելով, որ դա ՀՀ ինքնիշխան գործն է, սակայն Ադրբեջանի արձագանքն անհասկանալի է, հատկապես, երբ պատերազմի ու ռազմական սպառնալիքի գործոնը մշտապես օգտագործում է հենց Ադրբեջանը և ոչ՝ Հայաստանը։
Թերևս սա վկայում է այն մասին, որ Ադրբեջանը փաստացի հող է նախապատրաստում ապագա հնարավոր էսկալացիաների պատասխանատվությունը կրկին հայկական կողմի վրա գցելու համար։
Ի դեպ, վերջին երկու օրերին ադրբեջանական լրատվականների և տելեգրամ ալիքների խոսույթն ու ոճն ամբողջովին տեղավորվում են այս տրամաբանության տիրույթում։ Ակնհայտ է դառնում, որ ադրբեջանցիների համար այս փուլում որոշ կոնկրետ քայլերի գնալը ամենաձեռնտու սցենարն է։
Չի բացառվում, որ սա այսօր ավելի համարձակ արվում է, շոշափելով և զգալով այս հարցում ՌԴ-ի, Իրանի և Թուրքիայի տրամադրությունները։ Մյուս կողմից՝ այս ամենը է՛լ ավելի խոցելի է, քանի որ չկա լուրջ բովանդակություն ՀՀ-Արևմուտք ձևաչափերի ներքո, ռազմական հավասարակշռությունը շարունակում է խախտված մնալ, ավելի մեծ է աղմուկը, քան այն, ինչ իրականում ներկայումս հնարավոր է ունենալ ՀՀ-Արևմուտք հարաբերություններում։ Եթե լիներ հարուստ օրակարգ, ապա այն ինչ-որ կերպ կբացահայտվեր կամ կհայտարարվեր Պետդեպի կամ Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից։ Հատկանշական է նաև, որ, եթե Արևմուտքը մտահոգվի առանձին ՀՀ-ի մասին, ապա հնարավորինս առանց խնդիր կփորձի հասնել իր նպատակներին, սակայն, ինչպես Ուկրաինայի պարագայում, այնպես էլ այսօր, Հայաստանի դեպքում, իսկապես տվյալ երկրների անվտանգության մասին որևէ մեկն Արևմուտքում չի մտածում։
Հիմնական շահագրգռությունն այն է, որպեսզի այդ երկրներն ավելի ակտիվ դուրս գան ՌԴ-ի դեմ, ինչը հստակ գծած ու երկար ժամանակ պլանավորած պարտիայի մի դրվագ է։
Արմեն Հովասափյան
