Ցեղասպանություն՝ գեղեցիկ փաթեթավորմամբ

Օրերս պաշտոնական Կրեմլի խոսափող հանդիսացող «Կոմերսանտ»-ը բավականին ծավալուն հոդված էր ներկայացրել Արցախի մասին, որտեղ՝ հենց առաջին պարբերությունում գործածում է «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն» եզրույթը:

Մասնավորապես հոդվածում նշվում է, թե Մոսկվայում վիճակը գնահատում են շատ բարդ և կարծում են, որ Բաքուն հակված չէ զիջումների։ «Վիճակը ինչ-որ կերպ հանդարտեցնելու բոլոր փորձերը, որոնք անում ենք մենք, Արևմուտքը, միջազգային կազմակերպությունները, ոչնչի չեն հանգեցնում։ Բաքուն չի նահանջում»,- ասվում է ձևակերպումներից մեկում։ Ավելին, ընդգծվում է, թե ԼՂՀ իշխանությունները նույնպես դիմադրում են՝ մերժելով Աղդամի ճանապարհն օգտագործելու Ադրբեջանի առաջարկը: Բայց, ըստ «Կոմերսանտի» պնդման, Աղդամի ճանապարհը, այնուամենայնիվ, բացվելու է:

Ի դեպ՝ թերթի անանուն պաշտոնյան ասել է, որ Սերգեյ Լավրովը տարբերակ է առաջարկել, որին ի սկզբանե համաձայնել են թե՛ ադրբեջանական կողմը, թե՛ ղարաբաղցիները։ Դրա էությունն այն էր, որ Աղդամով ճանապարհը բացվեր, և դրանով ԿԽՄԿ-ի միջոցով սկսվեր անհրաժեշտ ապրանքների մատակարարումը։ Համաձայն լավրովյան առաջարկի՝ այդ երթուղով երթևեկության մեկնարկից ուղիղ մեկ օր անց պետք է վերականգնվեր նաև Լաչինի միջանցքով երթևեկությունը։ «Այս տարբերակը գտնվում էր պատրաստականության բարձր աստիճանում»,- ասել է աղբյուրը և հավելել՝ բայց Ստեփանակերտն ավելի ուշ պայման է առաջ քաշել, որ Լաչինը բացվի ոչ թե 24 ժամում, այլ անմիջապես: Ավելի ուշ՝ տեղի է ունեցել Վագիֆ Խաչատրյանի հետ սկանդալը, ի վերջո՝ փոխզիջում չեղավ:

Թերևս գաղտնիք չէ, որ ռուսական քաղաքական էլիտայում կան պրոադրբեջանական շրջանակներ, և մեծ բացահայտում չէ այն, որ Բաքուն ֆինանսավորում է անհրաժեշտ մեդիահարթակներում պետք եղած բովանդակությունը ներկայացնող հեղինակներին: Աղդամ-Ստեփանակերտ ճանապարհը հիմա Բաքվի գլխավոր կարճաժամկետ նպատակն է: Այս գործընթացի ցուցիչն այն է, որ սկսել են անգամ նորոգել ու կառուցել օկուպացված Աղդամից դեպի Ստեփանակերտ տանող ճանապարհը: Դրան  զուգահեռ կա փաստը, որ Բաքուն չի վճարի մի հոդվածի համար, որում «ԼՂՀ» եզրը, միանշանակ է, որ Իլհամ Ալիևի համար սկզբունքային է:

Ինչպես հայտնի է՝ Արցախի բնակչության հետ ադրբեջանական պաշարման մեջ է նաև ռուսական խաղաղապահ զորախումբը, որն ունի սննդի և անհրաժեշտ այլ՝ նաև ռազմական բնույթի մատակարարումների կարիք: Մինչև այս պահը ՌԴ-ն դա անում է օդային ճանապարհով, ինչից ևս Բաքվում վրդովված են: Բայց սա նաև քաղաքական պատասխան է՝ Մոսկվայի մերժումն Ալիև-Արևմուտք առաջարկ-ճանապարհին, որովհետև Մոսկվայում հստակ տեսնում և գիտակցում են, որ այդ ճանապարհը նշանակում է ռուսներին Արցախից դուրս բերելու համակարգված գործողությունների կարևորագույն օղակ: Բայց եթե այդ քայլն արվի Լավրովի վերահսկողությամբ և զուգահեռաբար Լաչինը բացելով, Մոսկվան կարո՛ղ է կտրուկ չբացառել:

Օրերս Հիքմեթ Հաջիևը հայտարարել էր, որ Աղդամ-Ստեփանակերտ ճանապարհի օգտագործման վերաբերյալ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել Բրյուսելում ՀՀ և Ադրբեջանի ղեկավարների հանդիպմանը։ Փաշինյանը հերքել է նման պայմանավորվածությունը՝ իր ասուլիսի ժամանակ պնդելով, թե նման հարց չի քննարկել Ալիևի և Միշելի հետ: Ըստ էության՝ այստեղ ամենաուշագրավն այն է, որ Հաջիևի՝ հուլիսի 26-ին արած այս հայտարարության ձևակերպումները փոքր ինչ մոտ են «Կոմերսանտի» տեքստին: «Միայն Լաչինի ճանապարհը պահանջելը, բայց Աղդամի ճանապարհից հրաժարվելը, ճանապարհը փակելը և այն քաղաքականացնելն անընդունելի է»,- ասել է Հաջիևը՝ տողատակով նկատել տալով լավրովյան առաջարկը։  

Բոլորս ենք հիշում, որ այսպես կոչված, «Աղդամով միջանցքի» թեման հրապարակ նետվեց վերջին բրյուսելյան հանդիպումից հետո միայն։ Մասնավորապես Բրյուսելի հանդիպումից հետո Շարլ Միշելը նշել է. «Ես նշել եմ նաև հավասար չափով Աղդամով հումանիտար մատակարարումներ անելու Ադրբեջանի պատրաստակամությունը»,- հայտարարել էր նա։ Միշելյան առաջարկից մեկ ամիս առաջ «աղդամյան միջանցքի» թեման սկսել էր շրջանառել Ջեյհուն Բայրամովը։

Ունենք հետևյալ համայնապատկերը. Ադրբեջանը փաստացի հայերին պաշարել են, կտրել Հայաստանի հետ կապը, մատնել սովի, զրկել անգամ դեղերից, և հիմա առաջարկում են օգնություն Բաքվի վերահսկողության տակ հայտնված, օկուպացված ճանապարհով ու մեկ նպատակով, որը բոլորովին էլ օգնության մասին չէ։ Թշնամին փորձում է կլանել Արցախն ամողջությամբ և միջազգային հանրությունը պատրաստ է ոչ միայն դա թույլ տալ, այլև մասնակցել Բաքվի պլանի իրագործմանը։ Թերևս արժե հիշել, թե ինչ տեղի ուենցավ Նախիջևանում, երբ այն մտավ Ադրբեջանի կազմ՝ որպես իքննավար մարզ՝ այն ամբողջությամբ հայաթափվեց ու ասիմիլացվեց, ինչը սպասվում է այսօր Արցախին։ Իսկ ժամանակակից եվրոպական բառամթերքում օգտագործվող «ինտեգրացում» բարբաջանքն ընդամենը կեղծ օրակարգ է, որը գեղեցիկ փաթեթավորմամբ շուրջ 8 ամիս է տեղի է ունենում ցեղասպանություն։

Արմեն Հովասափյան