Խաղաղ նշանակում է հարուստ. ինչու՞ է Ռուսաստանին ձեռնտու հաշտեցնել Հայաստանին և Ադրբեջանին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Aif.ru-ն գրում է, որ ԵԱՏՄ շրջանակներում համագործակցությունը շահավետ է նրա բոլոր անդամների և հատկապես Հայաստանի համար, ասել է նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ԵԱՏՄ երկրների ղեկավարների հետ հանդիպմանը։ Անցյալ տարի այս երկրի տնտեսությունը, չնայած Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Ադրբեջանի հետ հակամարտությանը, աճել է 12%-ով։ Հարավային Կովկասում խաղաղություն հաստատելը և Մոսկվայի արտաքին տնտեսական նախագծերին մասնակցելը կհարստացնեն և՛ Բաքուն, և՛ Երևանը, aif.ru-ին ասել են փորձագետները։
Ո՞րն է Հայաստանի խնդիրը
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանում էներգետիկայի հետ կապված խնդիրները պահպանվել են։ Այս մասին Մոսկվայում ԵԱՏՄ համաժողովի ժամանակ ուղիղ ասել է Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների փոխնախարար Հակոբ Վարդանյանը։
«Եվրասիական միության երկրների հետ ընդհանուր սահմանի բացակայությունը մեզ թույլ չի տալիս էներգառեսուրսների մատչելի տարանցում ունենալ։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, մինչ հարևան երկրի հետ պատերազմ սկսելը, մենք գազը տարանցիկ էինք ստանում Ադրբեջանի տարածքով, և բոլոր մատակարարումները դադարեցվեցին։ Երեք տարի Հայաստանում գազ չկար»,- հիշեցրել է նա։
«Մենք նոր գազատար ենք կառուցել Վրաստանի տարածքով, բայց ոչ ոք չի կարող երաշխավորել, որ չի գա ժամանակ, երբ այդ գազատարի հետ կապված խնդիրներ կլինեն, և մենք նորից էներգետիկ ճգնաժամ կունենանք։ Նման սցենարներից խուսափելու համար մենք շարունակում ենք դիվերսիֆիկացնել մեր էներգետիկ համակարգը միջուկային և արևային էներգիայի միջոցով»,- հավելել է Հակոբ Վարդանյանը։
1990-ականների առաջին կեսին Հայաստանը էներգետիկ աղետ ապրեց: Հետո և՛ Ադրբեջանը, և՛ Թուրքիան հայտարարեցին երկրի առևտրային շրջափակման մասին։ ՋԷԿ-երը մնացին առանց վառելիքի: Իրավիճակը սրեց նաև երկրաշարժերի վտանգի պատճառով Հայկական ատոմակայանի աշխատանքի մի քանի տարով դադարեցումը։ Այժմ Հայկական ատոմակայանը կրկին աշխատում է, և նույնիսկ գազի դիմաց էլեկտրաէներգիա է մատակարարում հարևան Իրանին։
Մի խոսքով, ամերիկացիները պատրաստ են օգնել հայերին էներգետիկ համակարգի դիվերսիֆիկացման հարցում։ Եվրոպայի և Եվրասիայի համար ԱՄՆ կառավարության աջակցության ծրագրերի համակարգող Մարիա Լոնգին վերջերս հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները դիտարկում է Հայաստանում փոքր մոդուլային միջուկային ռեակտորներ կառուցելու տարբերակը, որպեսզի ամրապնդվի երկրի էներգետիկ անկախությունը Ռուսաստանից:
Ամենայն հավանականությամբ, Հայաստանում տեսանելի ապագայում մոդուլային միջուկային ռեակտորներ չեն հայտնվի, ինչպես նաև նոր ատոմակայան, aif.ru-ին ասել է ատոմային էներգետիկայի փորձագետ Բորիս Մարցինկևիչը։
«Ատոմակայանի կառուցումը պարզ խնդիր չէ, իսկ այն թե որքան ժամանակ կպահանջվի դրա համար՝ դա առանձին խնդիր է,- պարզաբանել է փորձագետը, - պետք է և՛ սեյսմիկ անվտանգությունը պահպանել, և՛ երկրի էներգետիկ համակարգը չծանրաբեռնել, այդ ամենը դժվար է։ Ինչ վերաբերում է ամերիկյան հայտարարություններին, ապա բնության մեջ չկա փոքր հզորության ատոմակայանի ոչ մի նախագիծ, որը հաստատված է ԱՄՆ կառավարության կարգավորիչի կողմից։ Մշակումն ընթացքի մեջ է, բայց մինչ այժմ ոչ մեկի օգտագործումը հաստատված չէ: Ուստի Մարիա Լոնգայի հայտարարությունները գեղեցիկ են հնչում, բայց դրանք ընդամենը խոսքեր են»։
Ի՞նչ կստանա Ադրբեջանը
Չնայած ադրբեջանական արտահանման հիմնական և կարևոր ապրանքը նավթն ու նավթամթերքն է, որի կարիքը Ռուսաստանը չունի, ռուսները մեծ քանակությամբ բանջարեղեն, մրգեր, ընկույզներ և շատ այլ ապրանքներ են գնում այդ երկրից։ Բաքվի համար կարևոր է դիվերսիֆիկացնել իր տնտեսությունը, որը չափազանց կախված է նավթագազային հատվածից, և Ռուսաստանի արտաքին առևտրային նախագծերը լավագույնս համապատասխանում են դրան:
Նախագահ Վլադիմիր Պուտինն իր անձնական վերահսկողության տակ է պահում Կովկասով դեպի Իրան և հետագայում Հնդկաստան և Հարավարևելյան Ասիայի երկրներ առևտրային ուղիների զարգացման հարցը։ Մոսկվան Բաքվին և Թեհրանին առաջարկել է մինչև 2030 թվականը Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի արևմտյան երթուղու համար ստեղծել մեկ լոգիստիկ օպերատոր այս ճանապարհով ապրանքների հոսքը կրկնապատկելու համար։ Անցյալ տարի այդ թեման դարձավ Բաքվում կայացած Վերոնայի XV եվրասիական համաժողովի հիմնական թեմաներից մեկը։
մայիսի 25-ին Մոսկվայում հանդիպման ժամանակ ակտիվորեն քննարկվել է նաև Հյուսիս-Հարավ միջանցքը։ Որպեսզի առևտրի զարգացմանը չխանգարեն զինված հակամարտությունները, Ռուսաստանի ղեկավարը պնդել է Բաքվի և Երևանի միջև տևական խաղաղություն կնքելը։
Խաղաղության բանակցությունները, նույնիսկ Մոսկվայի միջնորդությամբ, լավ չեն ընթանում, երկու կողմերն էլ թշնամաբար են տրամադրված, բայց տնտեսական շահերը պետք է գերազանցեն հին դժգոհությունները, հույս է հայտնել «Վալդայ» միջազգային քննարկման ակումբի զարգացման և աջակցության հիմնադրամի խորհրդի նախագահ Անդրեյ Բիստրիցկին։
«Ռուսաստանը երկար տարիներ խաղաղապահի դեր է խաղում Կովկասում, և դա շատ բարդ դեր է,- ասել է նա,- հուսանք, որ գործը կհասնի ինչ-որ ռացիոնալ ավարտի։ Եթե խաղաղության բանակցությունները տապալվեն, դա սարսափելի հետևանքներ կունենա: Հայաստանի տնտեսական վիճակը շատ ծանր է, շատ խնդիրներ ունեն, իսկ ստեղծված իրավիճակում մանևրելու քիչ տեղ կա»։
Ինչու է Կովկասում խաղաղությունը ձեռնտու Ռուսաստանին
Նախագահ Վլադիմիր Պուտինի խոսքով՝ Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի զարգացումը այն կդարձնի Սուեզի ջրանցքի, ինչպես նաև Բոսֆոր-Դարդանելի հետ միասին ամենակարևոր առևտրային ուղին։ Այն թույլ կտա Ռուսաստանին իր ապրանքները Կովկասով և Իրանով հասցնել անմիջապես Պարսից ծոց, իսկ հետագայում ծովային ճանապարհով աշխարհի ցանկացած կետ:
«Նկատի ունեցեք, որ սա շատ լավ նախագիծ է, շահավետ, արտոնյալ, մեր գործընկերներից շատերը, այդ թվում արաբական աշխարհում, ամենաակտիվ հետաքրքրություն են ցուցաբերում դրա նկատմամբ, այն կաշխատի,- ընդգծել է նախագահը,- հատուկ ռազմական գործողությունը վաղ թե ուշ կավարտվի, նորից կսկսվի, նորից կավարտվի, իսկ առևտուրը կլինի, հարյուր տոկոսով, այդ ճանապարհը միշտ պահանջված է լինելու»։
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության բանակցությունները և այդ երկրների մասնակցությունը եվրասիական նախագծերին բարդ են, քանի որ Մոսկվան առաջարկում է ոչ թե վերացական հայտարարություններ, այլ միջոցառումների կոնկրետ փաթեթ, որոնք պահանջում են համապարփակ քննարկում, aif.ru-ին ասել է ՄԳԻՄՕ-ի Կովկասի հիմնախնդիրների և տարածաշրջանային անվտանգություն կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Նիկոլայ Սիլաևը:
«Դա շատ ավելի կոնկրետ խոսակցություն է, քան Ալիևի և Փաշինյանի հետ Բրյուսելում և Վաշինգտոնում անցկացվող խոսակցությունը,- նշել է փորձագետը,- դրա համար էլ ավելի դժվար է։ Բոլոր առևտրային գործընկերները կախված են միմյանցից, սակայն, ինչպես նախագահն է ասել, Եվրասիական միության շնորհիվ նրա անդամների տնտեսություններն աճում են։ Դա ճիշտ է և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի, և՛ Ռուսաստանի համար»:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
