«Ձախ ձեռքի կանոնը»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kommersant.ru-ն գրում է, որ Հայաստան այցելած ռուսաստանցին պատմել է այդ երկրի ավտոմոբիլային բարքերի մասին: «Մեքենան, որն ինձ տանում էր Կենտրոն՝ Երևանի կենտրոնական թաղամաս, կանգնեց հենց ճանապարհի վրա։ Մենք տեղ ենք հասել։ Վարորդ Արսենը, որը ճանապարհի քսան րոպեում լավ ռուսերենով պատմեց ինձ իր կյանքի երեսուն տարիների մասին, որոնցում, իհարկե, մի քանի տարի աշխատել է Մոսկվայում, զարմացավ, որ ես զարմացա։ Պարզվում է, որ Երևանում դա հնարավոր է։ Որտեղ հարմար է՝ այնտեղ էլ կանգնիր՝ մնացածը կսպասեն։ Եվ վերջիվերջո սպասում են ձայն տալով, մի քիչ հայհոյելով, բայց առանց հանցագործության։
Հայաստանում ես արդեն հասցրել եմ մասամբ ընտելանալ ազգային ավտոմոբիլային ավանդույթների առանձնահատկություններին։ Անհրաժեշտության դեպքում կայանում են երկու և երեք շարքով, հետիոտները ուշադրություն չեն դարձնում մեքենաներին, ազդանշաններ են տալիս առանց պատճառի և ինչ որ պատճառով, շարունակական լույսերը թարթում են նույնիսկ այն դեպքում, երբ դա ամբողջովին անիմաստ է: Թվում է, թե առանց կլաքսոնների ամբողջ շարժումն այստեղ կանգ կառնի և այլևս երբեք չի շարունակվի։ Ոչ ինչպես Հնդկաստանում է, իհարկե, բայց ինչ որ կերպ դա է հիշեցնում: Առանձնահատկություն. բարձր հզորության աուդիո ազդանշանները վաճառվում են ամեն անկյունում: Ես մտավախությամբ մտածում եմ, թե ինչպես այդ ամենից հետ կսովորեմ, երբ վերադառնամ կամ հայտնվեմ մեկ այլ վայրում, որտեղ վարելու մշակույթն այլ կերպ է: Ինչպե՞ս ստիպես ինքդ ձեզ սովորել կրկին ուշադրություն դարձնել գծանշումներին, ինչպե՞ս ազատվես «շտապ» վերադասավորման համար քաոսային և առանց շրջադարձի ազդանշանների մանևրելու սովորությունից:
Ճանապարհներին բավականաչափ կոնֆլիկտներ լինում են, որոնք կողքից բավականին հնչեղ տեսք են ունենում։ Ճիշտ է, դրանք ավարտվում են նույնքան կտրուկ և արագ, որքան սկսվում են: Գտնում են եղբոր-քրոջ ընդհանուր հարազատներին կամ հայտնի ընկերներին: Մի անգամ խցանման մեջ զգացի, որ ինչ որ մեկը համառորեն ինձ սեղմում է հետևից՝ ճանապարհի եզրից։ Ես դուրս եմ գալիս, պապիկ է մեքենան վարում և կարծես ոչինչ էլ չի եղել, շարունակում է գոնե մի քանի մետր առաջ շարժվելու իր փորձերը։ Նրա հին Toyota-ի վրա կենդանի տեղ չկար, իսկ իմ բամպերի վրա թարմ քերծվածք էր հայտնվել։ Սկսեցի արդարացիորեն զայրանալ՝ անտեսվեցի: Ձայնս բարձրացրի՝ ամեն տեղից տեղացիները դուրս եկան մեքենաներից։ Ինչ որ մեկը պաշտպանում էր պապիկին, քանի որ նա պապիկ է, ինչ որ մեկը իմ կողքին էր, քանի որ ես հյուր եմ և ավելի նոր մեքենա ունեմ:
Ոստիկաններին սպասելու առաջարկի մասին պապը հանգիստ ասաց. «Դե, ես կասեմ, որ դու սկսեցիր հետընթաց շարժվել ու կպար ինձ»։ Դրա վրա էլ հրաժեշտ տվեցինք։Իսկ ընդհանրապես, իմ մեքենայի վրա, որը սովորությունից ելնելով փորձում եմ կայանել գծի երկայնքով և որքան հնարավոր է մոտ եզրաքարերին, մեկ-մեկ հայտնվում են նոր քերծվածքներ։ Ոչ մի ներողություն խնդրելու նշումներ կամ հայհոյանքներ: Իսկ վերջերս «կանգնած» վիճակում իմ մեքենային կպավ թարթող լույսերով ոստիկանական պարեկը, ուղղակի այն պատճառով, որ տղաները խառնել էին առաջ և հետընթաց փոխանցումները, իսկ «սխալ լինելը ընդունելը» այստեղ այնքան էլ ընդունված չէ։ Հիշելով պապի հետ ունեցած պատմությունը՝ ձեռնպահ մնացի ձայնս բարձրացնելուց և այդ պատմությունից ազատվեցի մի թեթև վախով, բաժանվեցինք միմյանց հյուրընկալելու հրավերներով։
Եթե պատրաստվում եք ինքնաթիռով այցելել Երևան, ձեզ հետ մեծ ճամպրուկներ մի վերցրեք։ Ամենայն հավանականությամբ, տաքսու բեռնախցիկը, որը ձեզ կտանի հրաշալի Զվարթնոց օդանավակայանից, զբաղեցրած կլինի գազի բալոնը։ Որովհետև գազով քշելը էժան է:
Տեղացիները սիրում են նաև մեքենայի դռների բաց պատուհանները և ապակիների «զրոյական» մգեցումը: Նույնիսկ դիմապակին է այդ վիճակում, չնայած այն հանգամանքին, որ նման մթնեցման միջոցով հստակ տեսանելի կլինի միայն արևի ոչ լրիվ խավարումը։ Բաց պատուհաններ, քանի որ շոգ է, իսկ օդորակումը թանկ է և ոչ տնտեսող: Եվ այնտեղ իսկապես ամռանը շոգ է: Հետևաբար կա սեփական, հայկական օդորակիչը։ Դա, իհարկե, վարորդի բաց պատուհանից կախված ձեռքն է։ Եթե մատանիով կամ ծխախոտով ձեռք եք տեսնում, ուրեմն Հայաստանում եք։ Եթե շատ շոգ է, նույնիսկ թևատակերն են դրսում, եթե այնքան էլ շոգ չէ, ապա դա նշանակում է միայն «մինչև արմունկը»: Եվ ինչպե՞ս են առանց մեկ ձեռքի հատում երկու հոծ գծերը:
Իհարկե շոգ է, բայց բավականին հաճախ մեքենաներն ունենում են ձմեռային անվադողեր։ Առանց շիպերի: Իհարկե, բավականին մաշված, երբեմն մինչև լրիվ հարթ վիճակ:
Սկզբում մտածում էի, որ փողի սղության պատճառով բոլորն օգտագործում են մեկ հավաքածու բոլոր եղանակների համար, բայց ապշեցի, երբ տեսա, որ «ձմեռայիններով» ամռանը վարում են և՛ թարմ Range Rover Velar, և՛ Tesla Model X:
Հայկական «պարզ» ավտոպարկը ամուր բնորոշ է. «Geliki»–ներ, 200-րդ «Cruisers»-ներ և սպիտակ «Niva»-ներ հսկայական սկավառակների վրա և ամեն ինչի թյունինգով։ Հասարակ մարդիկ նախընտրում են հին Mercedes-ները։ Դե, ով չի սիրում Մերսեդեսը, և նույնիսկ հինը: Ավտոպարկը նաև, իհարկե, աջ ղեկով «ճապոնական»-ներն են և, որքան էլ տարօրինակ հնչի, «իռլանդական»-ները և «անգլիական»-ները:
Բնականաբար, ոչ ոք չի անհանգստանում աջակողմյան երթևեկության համար «աջակողմյան» լույսի փոփոխությամբ, իսկ եթե լույսը «հզոր չէ», ապա օգտագործվում են չինական անսահման դաժան ու անողոք քսենոնն ու դիոդները։ Ուստի Հայաստանում գիշերային ժամերին մեքենա վարելը ավտոմազոխիզմի առանձին տեսակ է։ Եվ այդ ամենին պետք է ավելացնել բաց լյուկները և ճանապարհների վերանորոգման աշխատանքները, որոնք տևում են վեց ամիս, դա իսկական էքստրիմ է: Բայց ահա շատ էժան է մեքենայի սպասարկումը։ Հասկանալի է, որ ավտովարպետների միայն մի մասն է գնում Ռուսաստան ...
Թերևս վերը նկարագրված մի շարք մանրամասներ կարող են, եթե ոչ վախեցնել, ապա զգաստացնել ճամպրուկները Հայաստան հավաքող շարքային հետիոտնին ու ավտովարորդին: Բայց ես ինձ բռնեցի այն մտքի վրա, որ մինչև բոլորովին վերջերս ռուսական ավտոմոբիլային կյանքն էլ էր միանգամայն նույնը:»
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
