«Երջանկություն չէր լինի, բայց դժբախտությունն օգնեց». Զատուլինը Ռուսաստանի և Իրանի մերձեցման մասին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Riafan.ru–ն գրում է, որ «Россия Сегодня» մամուլի կենտրոնում տեղի է ունեցել համաժողով քննարկելու Ռուսաստանի և Իրանի շահերը Հարավային Կովկասում։ Փորձագետները խոսել են տարածաշրջանում առկա մարտահրավերների ու սպառնալիքների, փոխգործակցության հեռանկարների մասին։
Ռուս-իրանական երկկողմ համագործակցության կարևորությունը թեմաների լայն շրջանակում ընդգծվում է Ռուսաստանի Դաշնության Պետդումայի պատվիրակության վերջերս կատարած այցով Թեհրան, որտեղ, ի թիվս այլ հարցերի, քննարկվել է նաև տարածաշրջանային անվտանգության հարցը։ Հանդիպման արդյունքներով կիսվել է Պետդումայի ԱՊՀ հարցերով կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ Կոնստանտին Զատուլինը։ «Մենք Իրանի արտահանման ծավալներով երրորդ երկիրն ենք և ներմուծող հինգերորդը։ Եվ իհարկե, մենք կարող էինք ավելի լավ ու ավելի մեծ արդյունքների հասնել։ Նման նպատակներ են դրված: Հանդիպման ընթացքում ռուսական կողմին հաջողվել է ազատվել հացահատիկի մատակարարումների պարտքի հետ կապված խնդիրներից։ Իրանի Հանրապետության նախագահը համապատասխան հանձնարարական է տվել մարել այդ պարտքը»,- հայտնել է Զատուլինը։
Թեհրանում կայացած հանդիպմանը քննարկվել է նաև Ռուսաստանի և Իրանի ազգային հաշվարկային և վճարային համակարգերի միջև կապի հարցը։ Կենտրոնական բանկերի միջև բանակցություններն արդեն ընթանում են։ Համագործակցության այդ ամրապնդումը չի կարող չնյարդայնացնել մեր երկրների նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցների հեղինակներին։
«Կովկասի տարածաշրջանը, իր յուրահատկությամբ, մեծ նշանակություն ունի։ Հատկապես ԱՄՆ-ի համար։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև Կասպից և Կենտրոնական Ասիան մոտ է Չինաստանին, Ռուսաստանին և Իրանին։ Մենք հիմա ականատես ենք աշխարհաքաղաքական պայքարի, և Կովկասը շատ մեծ ազդեցություն ունի այս աշխարհաքաղաքական պատերազմում։ Առաջիկա տարիներին յուրաքանչյուր կողմ իր նպատակներն է հետապնդելու, իսկ այն կողմը, որը հաղթում է, կարելի է անվանել այս պատերազմում հաղթող»,- ասել է Թեհրանի համալսարանի Կովկասի հետազոտությունների հիմնադրամի ղեկավար, կովկասյան տարածաշրջանի փորձագետ Ջաֆար Հաշեն:
Թեհրանից հեռակոնֆերանսի միջոցով կապ է հաստատել Կովկասի տարածաշրջանի և Կենտրոնական Ասիայի հարցերով փորձագետ Ֆարդին Էֆտեխարին։ Նա ընդգծել է, որ տարածաշրջանում լարվածությունն այժմ ստեղծում է Ադրբեջանի կառավարությունը, որը հնազանդորեն կատարում է ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիայի հրահանգները։ «Այժմ Ադրբեջանը, Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակի պատրվակով, գաղտնի զենք է մատակարարում Ղարաբաղին։ Մենք կարծում ենք, որ նրանք ցանկանում են լարվածություն ստեղծել Կովկասում։ Իրավիճակը կարող է ռազմական բնույթ ստանալ: Ադրբեջանն ու Հայաստանը ցանկանում են այդ իրավիճակը հասցնել միջազգային հարթության։ Մեզ թվում է, որ այդ երկրները հիասթափված են Ռուսաստանի հեղինակությունից։ Հնարավորություն կա, որ եթե այդպես շարունակվի, ապա Իրանի և Ադրբեջանի միջև կարող է պատերազմ լինել։ Եվ դա կազդի մեր շահերի վրա։ Իրանը շատ համբերատար է Հայաստանի նկատմամբ, չնայած այն հանգամանքին, որ մի քանի արկ դիպել են մեր կողմին, դրանք ընկել են մեր սահմանին։ Բայց տեսեք ԱՄՆ-ի այն հայտարարությունը, թե Իրանն է Ադրբեջանի համար սպառնալիքը։
Դա նախազգուշացնող նշան է։ Իրանը դեմ չէ միջին միջանցքին, Իրանը դեմ չէ Ղարաբաղում խաղաղությանը, Իրանը դեմ է, որ այդ հարցերը գործիք են դարձել մեր ազգային անվտանգության դեմ։ Այս տարածաշրջանում յուրաքանչյուրն ունի իր շահերը՝ Չինաստանը, Ամերիկան, Արևմտյան աշխարհը, Ռուսաստանը։ Դատելով Ռուսաստանի պահվածքից մենք տեսնում ենք, որ նա առանձնապես շահագրգռված չէ կանգնեցնել Ադրբեջանին, բայց կարծում ենք, որ Ռուսաստանը միակ երկիրն է, որը կարող է կանգնեցնել նրան»,- ասել է Ֆարդին Էֆտեխարին։
Կոնստանտին Զատուլինը համաձայնել է իր Թեհրանի գործընկերոջ հետ հավելելով, որ Ադրբեջանն ինքը պետք է որոշի՝ շարունակել պարել ուրիշի մեղեդու տակ, թե՞ սկսել ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։ «Ակնհայտ է, որ Արևմուտքը Ադրբեջանը դիտարկում է որպես երկիր, որը կարող է նպաստել Իրանի մեկուսացմանը, և իր կողմից սահմանակից լինելով Իրանին ներքին խնդիրներ ստեղծել՝ հաշվի առնելով Իրանում ադրբեջանական սփյուռքը։ Եվ այս ամենը տեղի է ունենում: Ադրբեջանը վերջապես պետք է որոշի, թե արդյո՞ք նա խաղալիք կլինի արտատարածաշրջանային ուժերի ձեռքում, կլինի՞ Թուրքիայի զուտ կցորդը հետագա առաջխաղացման և Մեծ Թուրանի ստեղծման համար Կասպից ծովում, Կենտրոնական Ասիայում և այլն, թե՞ դա ավելի ինքնուրույն դեր կխաղա»,- հարցեր է հնչեցրել Զատուլինը։
Փորձագետները եզրակացրել են, որ Իրանի և Ռուսաստանի համար, որոնք գտնվում են արևմտյան հանրության կողմից ճնշող պատժամիջոցների թիրախում, կենսական է հնարավորինս շուտ լուծումներ գտնել բարդ իրավիճակները հաղթահարելու և երկու պետությունների հնարավորությունները համատեղելու համար։
«Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ռուսաստանը թուլացել է, նա այսօր շեղված է, բայց մենք գիտենք, որ ռուսական պատմության ավելի քան հազար տարվա ընթացքում եղել են բազմաթիվ դրվագներ, երբ Ռուսաստանը շեղվել է ինչ որ բանով: Բայց նրանք, ովքեր հավատում են, որ դրա հիման վրա կարելի է զեղչել, վաղուց գտնվում են պատմական գերեզմանում, իսկ Ռուսաստանը շարունակում է գոյություն ունենալ»,- հավելել է քաղաքական գործիչը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
