Ինչո՞ւ նախկին ԽՍՀՄ երկրներն աջակցեցին Ռուսաստանին Ուկրաինայում գործողության մեջ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
pravda.ru–ն գրում է, որ հետխորհրդային տարածքի երկրները, բացառությամբ Բալթյան երկրների, ուղղակի կամ անուղղակի աջակցել են Ռուսաստանին ուկրաինական ճգնաժամում։ Այս մասին են վկայում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի քվեարկության արդյունքները, որը մարտի 2-ին ընդունել է հակառուսական բանաձև։ Բանաձևին կողմ է քվեարկել 141 երկիր, դեմ՝ 5–ը, ձեռնպահ է մնացել ևս 35 երկիր։ Դեմ քվեարկողների թվում է եղել Բելառուսը, ձեռնպահ են մնացել Ղազախստանը, Հայաստանը, Ղրղզստանը և Տաջիկստանը, իսկ Ադրբեջանը, Ուզբեկստանը և Թուրքմենստանը նախընտրել են խուսափել քվեարկությունից։ Ինչո՞ւ է այդպես եղել:
Վերլուծությունը սկսենք ՀԱՊԿ երկրներից՝ Ռուսաստանի մերձավոր դաշնակիցներից։ Բելառուսի դիրքորոշումը հստակ է՝ բազմաուղղվածության մոտեցումը էլ չկա։ «Իսկանդեր» ցամաքային թևավոր հրթիռներով Ուկրաինայի զինված ուժերին առաջին հարվածը հասցվել է հենց Բելառուսի տարածքից։ Այնտեղից էլ ռուսական առաջավոր ստորաբաժանումները շարժվել են դեպի Կիև։ Հիմա նայենք ՀԱՊԿ-ի անդամ Կենտրոնական Ասիայի երկրներին՝ Ղազախստանին, Ղրղզստանին, Տաջիկստանին։ Նրանց կանչել են ԱՄՆ–ի պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենի հետ «C5 + 1» ձևաչափով անձնական զրույցի, որում ակնարկվել է, որ Ռուսաստանը պետք է դատապարտվի, սակայն Նուր-Սուլթանը, Բիշքեկը և Դուշանբեն չեն ենթարկվել ճնշումներին։ Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ժապարովն ասել է, որ «ռուսական մտավախություններն անհիմն չեն» և նշել է, որ «այս կամ այն պետության (ԼԺՀ և ԴԺՀ) ճանաչումը ցանկացած երկրի ինքնիշխան իրավունքն է»։
Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը Անվտանգության խորհրդի նիստում ընդգծել է, որ Ղազախստանը ըմբռնումով է մոտենում Ռուսաստանի գործողություններին և, մասնավորապես, երախտապարտ է նրան այս տարվա հունվարին իրենց քաղաքների վրա ավազակային հարձակումները հետ մղելու հարցում ցուցաբերած օգնության համար։ Տաջիկստանի կողմից պաշտոնական հայտարարություններ չեն եղել, թեև Ղազախստանի Ազգային անվտանգության կոմիտեի նախկին ղեկավար Ալնուր Մուսաևը հայտարարել է, որ գաղտնի մակարդակով Տաջիկստանն ու Ղրղզստանը պատրաստակամություն են հայտնել տրամադրել զինուժ Ռուսաստանին օգնելու համար: Ինչո՞ւ է այդ երկրների մոտ առկա նման արձագանք, որը կարելի է անվանել «լռելյայն հավանություն»։ ՀԱՊԿ-ի մասնակցությունը Ղազախստանում պուտչը ճնշելուն տպավորել է կենտրոնասիական գործընկերներին: Նրանց համար պարզ է դարձել, որ իրենց օգնելու են դադարեցնել հերթական «գունավոր հեղափոխությունը»՝ առանց «պարտք մնալու»։ Նաև անհնար է անտեսել ռուսական բանակի հզորությունը` կապված Ռուսաստանի նոր դիրքորոշման հետ. ռուսներին խաբելու պատճառով պետականության կորուստն այժմ սպառնում է բոլորին։ Իհարկե, ազդեցություն է ունեցել նաև Չինաստանի դիրքորոշումը, որը աջակցում է Ռուսաստանին և կշարունակի դա անել, քանի որ նա Կենտրոնական Ասիայի հանրապետությունների երկրորդ իրական գործընկերն է։ Բացի դա ՀԱՊԿ բոլոր երկրների տնտեսությունները սերտորեն կապված են ռուսականի հետ, իսկ Ռուսաստանի տնտեսության վիճակի վատթարացումը թանկ կարժենա, ինչո՞ւ վտանգել Ռուսաստանում աշխատող միլիոնավոր հայրենակիցներին:
Ինչ վերաբերում է ՀԱՊԿ անդամ Հայաստանին, ապա հայտնի է ասացվածք. «Եթե Ռուսաստանում փռշտում են, ապա Հայաստանում սառչում են»։ Հայաստանը միակ երկիրն է, որը դեմ է քվեարկել Ռուսաստանին Եվրախորհրդից հանելուն, Ռուսաստանը Հայաստանի ամենամեծ առևտրային գործընկերն է, Ռուսաստանում կա մեծ հայկական սփյուռք, և կան աշխատանքային միգրանտներ։ Կշտամբանքներ կան, որ բացի Բելառուսից, ՀԱՊԿ մյուս երկրները ռազմական աջակցություն չեն ցուցաբերել Ռուսաստանին։ Ղազախստանի Սենատի խոսնակ Մաուլեն Աշիմբաևը դա բացատրել է այսպես. «Ֆորմալ առումով հակամարտության գոտին ՀԱՊԿ անդամ երկրի տարածքում չէ»։ Իսկապես, Ուկրաինան պատերազմ չի հայտարարել Ռուսաստանին, ուստի ՀԱՊԿ–ը իրավունք չունի այնտեղ խաղաղապահներ ուղարկել։
Ադրբեջանը, Թուրքմենստանն ու Ուզբեկստանը դեռ բարեկամներ են Արևմուտքի հետ, բայց մտորումների մեջ են ընկել: Նրանք չեն քվեարկել Գլխավոր ասամբլեայում, որը, իհարկե, ջայլամային դիրքորոշում է, բայց ունենք այն ինչ ունենք: Ադրբեջանը երախտապարտ է Ռուսաստանին ղարաբաղյան պատերազմին չմիջամտելու համար: Իլհամ Ալիևն ասել է, որ «պատժամիջոցների ուղին ոչ արդյունավետ է», Ուզբեկստանն ունի արևմտյան «գունավոր» հեղափոխությունների իր պատմությունը, իսկ Թուրքմենստանը որպես տոտալիտար պետություն վտարված է արևմտյան աշխարհից, ինչու՞ պետք է աջակցի Արևմուտքին։ Ինչո՞ւ պետք է նրանք բոլորը Ուկրաինայում ամրապնդեն ՆԱՏՕ-ի կողմից աջակցվող նացիստական ռեժիմը, որը սովորություն ունի իր քաղաքականությունն իրականացնել «ժողովրդավարական» ռմբակոծությունների միջոցով:
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Ռուսաստանը դատապարտվել է Վրաստանի և Մոլդովայի կողմից, սակայն նրանք ավելի վաղ հրաժարվել էին միանալ Ռուսաստանի դեմ Արևմուտքի պատժամիջոցներին։ Վրաստանը նույնիսկ հրաժարվել էր ինքնաթիռ տրամադրել Ուկրաինային օգնել ցանկացող վարձկաններին։ Մոլդովան հրադադարի կոչ է արել և սահմանափակվել այդքանով։ Այս երկրները մինչև կոկորդը կուշտ են Ռուսաստանի դեմ պատերազմից, չեն վստահում Արևմուտքին, թող ուրիշները փորձեն, ինչ էլ ասես, «սեփական շապիկն ավելի մոտ է մարմնին»։
Ուկրաինայի խնդրի հիմքում Ռուսաստանի պնդումներն են Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Արևմուտքի խոստման մասին, որ ՆԱՏՕ-ն չի ընդլայնվի դեպի Արևելյան Եվրոպա՝ սպառնալով Ռուսաստանի անվտանգությանը: Սակայն ՆԱՏՕ-ն ընդլայնվել է և մտել Ռուսաստանի ազդեցության գոտի՝ Ուկրաինա։ Անկախ նրանից, թե նույն Հայաստանը, կամ Վրաստանը համաձայն են թե չէ ռուսական տեսակետի հետ, դա ոչ մի կերպ չի ազդում Ռուսաստանի դիրքորոշման վրա, հակառակը, չափազանց մեծ ազդեցություն է ունենում նույն երկրների վրա։ Մյուս կողմից էլ Ռուսաստանը հստակ է սահմանել իր դիրքորոշումը. չեք ունենա խամաճիկ ռեժիմ, որտեղ իշխանության գլուխ կգտնվեն արմատական ազգայնականները։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
